Loading...
Dystans
402.7 km
W górę
764 m
W dół
760 m

LF Waterlinieroute to szlak rowerowy z Edam do Bergen op Zoom, prowadzący wzdłuż trzech historycznych holenderskich linii wodnych: Linii Obrony Amsterdamu, Nowej Holenderskiej Linii Wodnej oraz zachodniobrabanckiego odcinka Południowej Linii Wodnej. Dwie pierwsze tworzą razem Holenderskie Linie Wodne (Hollandse Waterlinies), wpisane w 2021 roku na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Linie wodne miały zatrzymać nacierającego wroga dzięki celowemu zalaniu rozległych terenów. Do dziś zachował się łańcuch fortów, baterii, grobli obronnych i kanałów inundacyjnych, który wciąż kształtuje krajobraz. Wiele fortów pełni dziś nowe funkcje, od restauracji po przestrzenie artystyczne. Szlak często biegnie wzdłuż rzek, bo stanowiły one naturalną barierę i dostarczały wody potrzebnej do zalania pól inundacyjnych.

Volendam, Netherlands / Vitalii Kyktov, unsplash.com
Volendam, Netherlands / Vitalii Kyktov, unsplash.com

Co warto wiedzieć przed wyruszeniem na LF Waterlinieroute

  • Start: Fort bij Edam, jeden z najlepiej zachowanych fortów Linii Obrony Amsterdamu
  • Meta: Grote Markt w Bergen op Zoom
  • Typowy czas przejazdu: 8 dni według oficjalnego podziału na etapy
  • Kierunek: oficjalne opisy etapów prowadzą z Edam do Bergen op Zoom
  • Status dziedzictwa: odcinki Linii Obrony Amsterdamu i Nowej Holenderskiej Linii Wodnej należą do Holenderskich Linii Wodnych z listy UNESCO
  • Promy: kilka przepraw, w tym z Gorinchem do Woudrichem
  • Opcjonalny odcinek statkiem: sezonowy statek rowerowy na rzece Vecht (Fietsboot Vecht) między Naarden a Utrechtem

Nawigacja na szlaku LF Waterlinieroute

Ślad GPX całego szlaku znajdziesz bezpośrednio w VeloPlannerze, więc możesz wgrać go na swoje urządzenie przed wyjazdem. Wzdłuż Linii Obrony Amsterdamu brązowe tablice informacyjne wskazują mniej oczywiste ślady linii, takie jak wały ziemne i pola obserwacji, które łatwo przeoczyć z siodełka.

Tematu pilnują nawet nazwy ulic. Tuż za Spaarndam szlak prowadzi drogami o nazwach Genieweg, Stelling, Liniepad i Redoute, nawiązującymi do elementów umocnień.

Haarlem, Netherlands / Anthony Tilke, unsplash.com
Haarlem, Netherlands / Anthony Tilke, unsplash.com

Na jakie etapy dzieli się LF Waterlinieroute

Oficjalna strona szlaku dzieli LF Waterlinieroute na osiem dziennych etapów. To praktyczny punkt wyjścia, ale możesz rozłożyć trasę inaczej, zgodnie ze swoim tempem.

Edam – Beverwijk
Przed startem znajdź wejście do Fort bij Edam. Etap przecina polder Beemster na północ od Fort Purmerend i mija Fort Resort Beemster, dawny Fort aan de Nekkerweg. Zostawiając za sobą Kanał Północnoholenderski i front północny, jedziesz wzdłuż frontu zachodniego, który miał odpierać ewentualny atak od strony Morza Północnego, i kończysz przy Fort aan de St. Aagtendijk w Beverwijk.

Beverwijk – Uithoorn
Dzień zaczyna się na Vuurlinie. Pod Haarlemem nie dało się zalać całego miasta, dlatego blisko siebie postawiono trzy forty strzegące linii kolejowej, ścieżki holowniczej i drogi: Fort bij Penningsveer, Fort aan de Liede i Fort bij de Liebrug. Dalej na południe nasyp Geniedijk biegnie idealnie prosto przez ponad 10 km, przecinając Haarlemmermeerpolder i Hoofddorp. Łączy Fort Vijfhuizen, Fort Hoofddorp i Fort Aalsmeer, a etap kończy się za Fort aan de Drecht.

Uithoorn – Naarden
Za Fort Uithoorn szlak podąża krętą rzeką Waver obok Fort Waver-Amstel i Fort in de Botshol. W okolicach Abcoude pojawiają się zamaskowany front Fort aan de Winkel, baterie nad Gein (Batterijen aan het Gein) i Fort bij Nigtevecht. Przy Fort C (Muizenfort) koło Muiden przechodzisz na starszą Nową Holenderską Linię Wodną i jedziesz dalej do warownego miasta Naarden.

Naarden – Utrecht
Ten etap prowadzi wzdłuż Nowej Holenderskiej Linii Wodnej, największego zabytku narodowego w Holandii. Szlak mija Fort Nieuwersluis, Fort Kijkuit i Fort Spion, a po drodze towarzyszą mu jeziora Loosdrecht i Ankeveen. Przed Utrechtem mijasz Fort aan de Klop, Fort de Gagel i Fort Blauwkapel, należące do pierwszego pierścienia fortów wokół miasta.

Utrecht – Leerdam
Pierwszy pierścień wokół Utrechtu (zbudowany w latach 1816–1821) ciągnie się dalej z Fort de Bilt, Fort Vossegat i Lunetten, a drugi (1867–1881) z Fort Ruigenhoek, Fort Voordorp, Fort Rijnauwen i Fort Vechten. Przez Plofsluis docierasz na otoczoną rzekami wyspę Schalkwijk. Za Fort Honswijk, Werk aan het Spoel i Fort Everdingen objazd prowadzi obok Geofort i Fort Asperen do Leerdam, nazywanego miastem szkła.

Leerdam – Geertruidenberg
Z Leerdam szlak kieruje się do twierdzy Gorinchem, skąd przeprawa do Woudrichem przenosi cię do Brabancji Północnej. Na Oudendijk wyróżniają się liczne schrony grupowe: bunkry zbudowane tuż przed II wojną światową, z których każdy chronił dziesięciu żołnierzy podczas ostrzału. Za Werk aan de Bakkerskil etap kończy się w Geertruidenbergu.

Geertruidenberg – Dinteloord
Geertruidenberg ma najstarsze prawa miejskie w hrabstwie Holandii. W 1213 roku otrzymał ziemny wał i fosę, a w 1319 roku mur z bramami i rondelami. Stąd jedziesz wzdłuż Południowej Linii Wodnej, utworzonej na początku XVIII wieku przez połączenie istniejących linii obronnych i miast warownych, aż do Dinteloord.

Dinteloord – Bergen op Zoom
Szlak biegnie na południowy zachód wzdłuż Volkerak do Benedensas, zespołu śluz z 1824 roku na Steenbergsche Vliet. Z jego schodów widać Zachodniobrabancką Linię Wodną, zbudowaną około 1628 roku na Brabantse Wal, pasie wyżej położonych piaszczystych terenów na wschód od Steenbergen i Bergen op Zoom. Ostatni ziemny wał, Ligneweg, prowadzi do Bergen op Zoom, gdzie szlak kończy się na Grote Markt.

Forty i atrakcje na szlaku LF Waterlinieroute

Szlak to w gruncie rzeczy przejazd przez trzy stulecia holenderskiej inżynierii wojskowej. Oto najważniejsze atrakcje, pogrupowane według linii wodnych.

Linia Obrony Amsterdamu

  • Fort bij Edam: jeden z najlepiej zachowanych fortów linii i początek szlaku
  • Fort Resort Beemster (dawny Fort aan de Nekkerweg)
  • Fort aan de St. Aagtendijk w Beverwijk
  • Fort bij Penningsveer, Fort aan de Liede i Fort bij de Liebrug, strzegące podejść do Haarlemu
  • Fort Vijfhuizen (Kunstfort), Fort Hoofddorp i Fort Aalsmeer wzdłuż Geniedijk
  • Fort aan de Drecht i Fort Uithoorn
  • Fort Waver-Amstel i Fort in de Botshol
  • Fort aan de Winkel i baterie nad Gein koło Abcoude
  • Fort bij Nigtevecht

Nowa Holenderska Linia Wodna

  • Fort C (Muizenfort) koło Muiden i warowne miasto Naarden
  • Fort Nieuwersluis, Fort Kijkuit i Fort Spion
  • Dwa pierścienie fortów wokół Utrechtu, m.in. Fort de Bilt, Fort Rijnauwen i Fort Vechten
  • Werk aan de Groeneweg: bunkry i okopy widoczne z wału Lekdijk, około 2 km za Fort Honswijk
  • Fort Everdingen, Geofort (dawny Fort bij de Nieuwe Steeg) i Fort Asperen
  • Twierdza Gorinchem
  • Schrony grupowe wzdłuż Oudendijk
Utrecht, Netherlands / Jonne Mäkikyrö, unsplash.com
Utrecht, Netherlands / Jonne Mäkikyrö, unsplash.com

Południowa Linia Wodna i Zachodniobrabancka Linia Wodna

  • Geertruidenberg: warowne miasto z murami sięgającymi XIII i XIV wieku
  • Zespół śluz Benedensas (1824) na Steenbergsche Vliet
  • Zachodniobrabancka Linia Wodna, uruchamiana sześć razy w latach 1628–1830: raz przeciwko Hiszpanom, cztery razy przeciwko Francuzom i raz przeciwko Belgom
  • Bergen op Zoom, warowne miasto, które Francuzi nazywali „La Pucelle” (Dziewica)

Promy, statki i praktyczne uwagi

Promy są częścią szlaku, w tym przeprawa z Gorinchem do Woudrichem. Rozkłady rejsów się zmieniają, więc przed każdym dniem jazdy sprawdź aktualne godziny na veerponten.nl.

  • Statek rowerowy na rzece Vecht kursuje w sezonie rowerowym i może zastąpić część etapu Naarden – Utrecht.
  • Niektóre forty leżą poza szlakiem: Fort bij de Liebrug nie jest widoczny z trasy, a do Fort Hoofddijk i Fort 't Hemeltje koło Utrechtu trzeba zboczyć na krótki objazd.
  • Jeśli chcesz zwiedzić Fort bij Edam, znajdź wejście przed startem.

Wskazówki na koniec

Planuj dni pod promy i forty, które naprawdę chcesz zobaczyć od środka. Jedna wizyta łatwo zajmuje godzinę, a odcinki z gęstymi skupiskami fortów, takie jak dojazd do Haarlemu czy pierścienie wokół Utrechtu, kuszą do częstych postojów. Jeśli osiem oficjalnych etapów nie pasuje do twojego tempa, otwórz szlak w planerze i podziel go po swojemu.

Na mecie ogródki kawiarni na Grote Markt w Bergen op Zoom to dobre miejsce, by spojrzeć wstecz na szlak, na którym bronią była sama woda.

Najczęściej zadawane pytania

Wzdłuż jakich linii wodnych prowadzi LF Waterlinieroute?

Szlak prowadzi wzdłuż Linii Obrony Amsterdamu, Nowej Holenderskiej Linii Wodnej oraz zachodniobrabanckiego odcinka Południowej Linii Wodnej.

Czy na LF Waterlinieroute są promy?

Tak. Na szlaku są przeprawy promowe, w tym z Gorinchem do Woudrichem. Przed wyjazdem sprawdź aktualne rozkłady na veerponten.nl.

Czy LF Waterlinieroute jest częścią obiektu z listy UNESCO?

Częściowo. Odcinki Linii Obrony Amsterdamu i Nowej Holenderskiej Linii Wodnej należą do Holenderskich Linii Wodnych, wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2021 roku. Ostatnia część szlaku prowadzi wzdłuż Południowej Linii Wodnej i Zachodniobrabanckiej Linii Wodnej, które nie są objęte tym wpisem.

Ile dni zajmuje przejazd LF Waterlinieroute?

Oficjalna strona szlaku dzieli LF Waterlinieroute na osiem dziennych etapów, więc przy takim tempie zaplanuj około 8 dni.

Gdzie zaczyna się i kończy LF Waterlinieroute?

LF Waterlinieroute zaczyna się w Edam, przy Fort bij Edam, a kończy na Grote Markt w Bergen op Zoom.

Ten szlak wchodzi w skład

Komentarze

Zaloguj się, aby komentować

Nie ma jeszcze komentarzy. Zapytaj o utrudnienia, nawierzchnię lub noclegi albo podziel się wskazówką z przejazdu.