Trasa rowerowa wokół Zalewu Szczecińskiego

Wokół Zalewu Szczecińskiego (niem. Stettiner Haff-Rundweg) to transgraniczna pętla prowadząca przez dwa kraje: po wschodniej, polskiej stronie przez Szczecin, Stepnicę, Wolin, Międzyzdroje i Świnoujście, po zachodniej, niemieckiej przez Anklam, Ueckermünde i Altwarp. Wschodnia część szlaku w całości pokrywa się z przebiegiem Blue Velo, a wiele odcinków biegnie z bezpośrednim widokiem na wody jeziora Dąbie i samego Zalewu.

To propozycja dla rowerzystów lubiących wypoczynek nad wodą. Szlak łączy wały przeciwpowodziowe i nadbrzeżne ścieżki z lokalnymi drogami asfaltowymi i duktami leśnymi, a po drodze mija mariny, plaże, bukowe lasy Wolińskiego Parku Narodowego oraz ostoje ptaków, z których słyną wody Zalewu: rezerwat Czarnocin, Anklamer Stadtbruch czy Unteres Peenetal. Do tego dochodzi warstwa historyczna, od osady Słowian i Wikingów pod Wolinem po pruskie forty Świnoujścia.

Najważniejsze informacje o szlaku

• Czas przejazdu: 2–7 dni, zależnie od tempa i liczby postojów
• Poziom trudności: łatwy; trasa nie jest wymagająca kondycyjnie
• Profil wysokościowy: teren przeważnie płaski z krótkimi wzniesieniami; brak długich i stromych podjazdów, najwyższy punkt leży około 45–50 m n.p.m.
• Nawierzchnia: mieszana; asfalt zwłaszcza na dojazdach i przy większych miejscowościach, sporo szutru i kruszywa (szczególnie po polskiej stronie Zalewu i wzdłuż jeziora Dąbie), miejscami płyty betonowe i krótkie odcinki kostki
• Rodzaj dróg: drogi rowerowe, ścieżki po wałach przeciwpowodziowych, lokalne drogi asfaltowe i dukty leśne
• Kierunek: pętlę można bez przeszkód jechać w obu kierunkach
• Zalecany rower: gravel, trekking lub hardtail MTB
• Dla rodzin: odcinkami; fragmenty oddzielone od ruchu, jak ścieżka po wałach między Czarnocinem a Zagórzem, droga rowerowa Wolin – Międzyzdroje czy wydzielone drogi z Trzebieży do Szczecina, nadają się dla dzieci, natomiast pomiędzy nimi szlak korzysta z lokalnych dróg z ruchem samochodowym

Oznakowanie i nawigacja

Oznakowanie jest niejednolite i różni się po obu stronach granicy. Po stronie niemieckiej szlak jest utrzymany i oznaczony czytelniej, przy czym na długich odcinkach biegnie wspólnie z Oder-Neiße-Radweg (D-12), a znaki samego Stettiner Haff-Rundweg pojawiają się sporadycznie. Po stronie polskiej zdarzają się fragmenty oznakowane słabiej lub prowadzące objazdami lokalnymi drogami; brakuje znaków na terenie Świnoujścia, a oznakowanie w Szczecinie, według stanu na 2026 r., jest dopiero planowane.

Z tego powodu ślad GPX jest na tej trasie podstawą, a nie dodatkiem. Plik pobierzesz bezpośrednio ze strony szlaku w VeloPlannerze; w terenie lepiej trzymać się mapy i zaplanowanych odcinków niż polegać wyłącznie na znakach.

W którą stronę i kiedy jechać

Kierunek jazdy nie wpływa na trudność, wybór sprowadza się więc do logistyki dojazdu i tego, którą część pętli chcesz zostawić na koniec. Najdogodniej jechać od wiosny do wczesnej jesieni: wtedy kursują sezonowe promy przez Zalew, które pozwalają skracać i modyfikować pętlę, a w wakacyjnym rozkładzie jazdy na linii Szczecin – Goleniów – Wolin – Świnoujście jeżdżą pociągi Polregio zabierające do 30 rowerów. Lato to jednocześnie szczyt sezonu, dlatego bilety rowerowe na pociąg warto kupować z wyprzedzeniem.

Etapy: jak dzieli się trasa Wokół Zalewu Szczecińskiego

Szlak nie ma oficjalnego podziału na etapy; zjechać go można w 2–7 dni, zaczynając praktycznie w dowolnym miejscu. Poniższy podział na siedem odcinków między węzłowymi miejscowościami to propozycja redakcyjna, nie struktura narzucona przez operatora trasy.

Szczecin – Modrzewie: Ze śródmieścia wyjeżdża się widokową drogą rowerową Trasy Zamkowej (wjazd na dole, blisko nabrzeża), a za dzielnicą Dąbie zaczyna się nowa szutrowa ścieżka wzdłuż brzegu jeziora Dąbie. Po drodze czekają miejsca odpoczynku nad wodą, jak Zakątek Chełszcząca i Przylądek Czterech Szkieletów, wrak statku w szuwarach przed Lubczyną oraz port jachtowy i plaża w samej Lubczynie. Przy ujściu Iny warto odbić na dziką plażę z widokiem na betonowiec, zatopiony żelbetowy statek zbombardowany w Szczecinie w 1945 r.

Modrzewie – Wolin: Przez Stepnicę, osadę rybacką z XIII w. z drewnianą Tawerną Panorama z 1840 r. i plażą z piaskiem sprowadzonym ze Świnoujścia, szlak zmierza ku wałom przy samym Zalewie. Nieopodal leży rezerwat Olszanka, miejsce największego w Polsce zagęszczenia gniazd bielika. Od Czarnocina zaczyna się jeden z najładniejszych fragmentów pętli: szutrowa ścieżka po wałach przez obszar Natura 2000 Ujście Odry i Zalew Szczeciński, gdzie na łąkach pasą się dziko żyjące koniki polskie i szkockie krowy rasy Highland, czasem wprost na ścieżce.

Wolin – Świnoujście/Ahlbeck: Wolin, we wczesnym średniowieczu według części źródeł jedno z największych miast Europy, przypomina o dawnej potędze skansenem Centrum Słowian i Wikingów. Dalej teren robi się pagórkowaty: panoramę wstecznej delty Świny zobaczysz z XII-wiecznego grodziska w Lubinie (wstęp płatny) albo bezpłatnie ze wzgórza Zielonka. Za Jeziorem Turkusowym w Wapnicy i Międzyzdrojami czeka 2,5-kilometrowy odcinek na skraju wydmy z widokiem na plażę i Bałtyk; przy wjeździe i zjeździe trzeba kilka metrów przepchać rower po piasku.

Świnoujście/Ahlbeck – Anklam: Świnoujście, miasto na 44 wyspach, kusi pruskimi fortyfikacjami, najwyższą latarnią morską w Polsce (68 m) i Stawą Młyny w kształcie wiatraka. Granicę przekracza się wygodną leśną drogą pieszo-rowerową prosto do mola w Ahlbeck, jednego z cesarskich kurortów wyspy Uznam. Dalej szlak mija DDR Museum w Dargen i Traktoren Welt, z wyspy wyjeżdża zwodzonym mostem Zecheriner Brücke z 1931 r., a do Anklam prowadzi wzdłuż rozlewisk z zatopionym lasem i kładką przez rzekę Pianę. Sezonowy prom rowerowy Kamp – Karnin pozwala skrócić ten etap i zobaczyć z bliska samotne przęsło dawnego mostu kolejowego Berlin – Świnoujście.

Anklam – Ueckermünde: W hanzeatyckim Anklam urodził się Otto Lilienthal, pionier lotnictwa, któremu poświęcono interaktywne muzeum. Za miastem szlak wchodzi na nasyp przez Anklamer Stadtbruch, rozległe torfowisko przywrócone przyrodzie po powodzi z 1995 r. i prawdziwy ptasi raj; najlepsze obserwacje zapewnia wieża widokowa 2,5 km przed wioską Bugewitz. Do Ueckermünde dojeżdża się wąskimi ścieżkami gruntowymi przez plażę w Mönkebude, a dalej drogami rowerowymi.

Ueckermünde – Trzebież: Ueckermünde ma historyczną starówkę z Zamkiem Książąt Pomorskich (dziś muzeum Zalewu), zacumowaną replikę średniowiecznej kogi i podmiejskie zoo z możliwością karmienia zwierząt. Po polskiej stronie granicy warto odbić 3 km do Nowego Warpna, jednego z najdalej na zachód wysuniętych miast Polski, z XV-wieczną starówką szachulcową i sezonowym promem do niemieckiego Altwarp. Dalej trasa mija szachulcowy kościółek w Warnołęce z 1727 r. oraz pole lawendy w Brzózkach i dociera do Trzebieży.

Trzebież – Szczecin: W Trzebieży działa największy polski port nad Zalewem Szczecińskim; miejscowość upamiętnia też kajakarza Aleksandra Dobę, pierwszego człowieka, który samotnie przepłynął kajakiem Atlantyk. Przez Police, z ruinami XIV-wiecznego klasztoru augustianów w Jasienicy i pozostałościami niemieckiej fabryki benzyny syntetycznej, szlak wraca wydzielonymi drogami rowerowymi do Szczecina. Na finał zostają Wały Chrobrego, Zamek Książąt Pomorskich albo Łasztownia z widokiem na Stare Miasto.

Co zobaczyć nad Zalewem Szczecińskim

Większość atrakcji leży bezpośrednio na trasie lub wymaga tylko krótkiego zjazdu. Najważniejsze z nich, pogrupowane tematycznie:

Przyroda i punkty widokowe

• Woliński Park Narodowy: bukowe lasy i punkty widokowe; odcinek wzdłuż trasy bez opłat
• Jezioro Turkusowe w Wapnicy: dawne wyrobisko kredy o nietypowej, turkusowej barwie
• Wsteczna delta Świny: panorama z grodziska w Lubinie lub ze wzgórza Zielonka
• Rezerwat Czarnocin i obszar Natura 2000 Ujście Odry i Zalew Szczeciński: ptactwo wodne, platformy obserwacyjne, koniki polskie i krowy Highland
• Rezerwat Olszanka pod Stepnicą: największe w Polsce zagęszczenie gniazd bielika
• Anklamer Stadtbruch: rozległe torfowisko z wieżą widokową przy Bugewitz
• Unteres Peenetal: rozlewiska z zatopionym lasem, upodobane przez kormorany
• Jezioro Dąbie z plażą i przystanią w Lubczynie

Militaria i zabytki techniki

• Fort Gerharda i latarnia morska w Świnoujściu: jeden z najlepiej zachowanych XIX-wiecznych pruskich fortów nadbrzeżnych w Europie i najwyższa latarnia w Polsce
• Twierdza Świnoujście: Fort Anioła i Fort Zachodni z ekspozycjami militarnymi
• Stawa Młyny: znak nawigacyjny w kształcie wiatraka, symbol Świnoujścia
• Poligon Broni V-3 koło Wapnicy: mini muzeum najdłuższego działa II wojny światowej
• Betonowiec przy ujściu Iny: wrak żelbetowego statku osadzony na mieliźnie
• Przęsło mostu w Karnin: pozostałość wysadzonego mostu kolejowego Berlin – Świnoujście, z bliska widoczna tylko z wody
• Dawna fabryka benzyny syntetycznej w Policach z muzeum historycznym „Skarb” i sobotnimi wycieczkami z przewodnikiem

Historia i kultura

• Centrum Słowian i Wikingów Jomsborg–Vineta pod Wolinem: rekonstrukcja osady z IX–XI w.; latem Festiwal Słowian i Wikingów
• Wolin: Muzeum Regionalne im. A. Kaubego, zabytkowy elewator zbożowy i wiatrak holenderski (oba do podziwiania z zewnątrz)
• Szczecin: Wały Chrobrego, Zamek Książąt Pomorskich, bulwary i Łasztownia
• Cesarskie kurorty wyspy Uznam: Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin z zabudową z przełomu XIX i XX w.
• Muzeum Otto Lilienthala w Anklam: interaktywna opowieść o pionierze lotnictwa
• Ueckermünde: Zamek Książąt Pomorskich z muzeum Zalewu i replika hanzeatyckiej kogi
• Nowe Warpno: ryglowy ratusz i promenada z widokiem na niemieckie wybrzeże
• Ruiny klasztoru augustianów w Jasienicy
• Pałac w Karsznie: neorenesansowa rezydencja wzorowana na zamkach nad Loarą, do podziwiania z zewnątrz

Dojazd i transport

Jak dojechać na trasę

Jazdę można zacząć praktycznie w dowolnym punkcie pętli. Najwygodniej wypada Szczecin lub Świnoujście: oba miasta mają najlepsze połączenia kolejowe i parkingi długoterminowe. Po stronie niemieckiej naturalnymi punktami startu są Anklam i Ueckermünde.

Tuż przy szlaku leżą stacje kolejowe w Szczecinie (Główny i Dąbie), Goleniowie, Wolinie, Międzyzdrojach i Świnoujściu. Połączenia obsługują Polregio, Koleje Zachodniopomorskie i Intercity; przewóz roweru wymaga dodatkowego biletu, o który latem trzeba zadbać zawczasu. Po stronie niemieckiej stacje Deutsche Bahn znajdują się w lewobrzeżnym Świnoujściu, Ahlbeck, Anklam oraz Ueckermünde (przesiadki w Pasewalku w stronę Szczecina, Berlina i Stralsundu), a DB Regio i UBB oferują całodzienne bilety rowerowe. Sezonowo rowery przewożą też autobusy FlixBus i PKS; przewóz zgłasza się przy zakupie biletu, a liczba miejsc jest mocno ograniczona. Kierowcy znajdą parkingi m.in. w Szczecinie, Stepnicy, Wolinie, Międzyzdrojach i Nowym Warpnie. Porty lotnicze leżą pod Goleniowem i w Heringsdorfie koło Świnoujścia.

Promy przez Zalew: skróty i powroty

Przeprawy wodne pozwalają elastycznie skracać i modyfikować pętlę:

• Kamp – Karnin: sezonowy prom stworzony z myślą o rowerzystach (zabiera do 20 rowerów), skraca etap Świnoujście – Anklam i przepływa obok zabytkowego przęsła mostu
• Ueckermünde – Kamminke pod Świnoujściem: rejsy w wybrane dni tygodnia w sezonie
• Nowe Warpno – Altwarp: sezonowa, kwadransowa przeprawa między polskim a niemieckim brzegiem, z możliwością przewozu rowerów
• Trzebież – Kopice/Stepnica: przeprawa na życzenie, po wcześniejszej rezerwacji; pozwala ominąć Szczecin i znacznie skrócić pętlę
• latem w weekendy między Szczecinem a Świnoujściem kursują statki przewożące rowery

W samym Szczecinie rower przewieziesz bezpłatnie komunikacją miejską (najwygodniej tramwajem), a z Polic i Jasienicy kursują miejskie autobusy, również z bezpłatnym przewozem rowerów.

Praktyczne uwagi

Największym wyzwaniem jest tu nawigacja i logistyka przepraw: znaki bywają niekonsekwentne, a promy kursują sezonowo i mają ograniczoną pojemność. Ślad GPX, sprawdzone przed wyjazdem godziny rejsów i wcześniej kupione bilety rowerowe na pociąg oszczędzają sporo nerwów, zwłaszcza w wakacje.

Kilka rzeczy wartych zapamiętania:

• przy wjeździe i zjeździe z wydmowego odcinka za Międzyzdrojami rower trzeba kilka metrów przepchać po piasku; krótki piaszczysty fragment trafia się też przed granicą po stronie niemieckiej
• długie odcinki szutru i kruszywa po polskiej stronie Zalewu i wzdłuż jeziora Dąbie przemawiają za szerszymi oponami
• alternatywna droga z płyt betonowych wzdłuż wałów między Warnołęką a Brzózkami jest w średnim stanie technicznym i latem bywa zarośnięta; wiosną to ciekawa opcja widokowa
• ruiny dawnej fabryki w lasach wokół Polic zwiedza się wyłącznie z przewodnikiem, wyprawy na własną rękę to zły pomysł

Na koniec

Wokół Zalewu Szczecińskiego najlepiej smakuje bez pośpiechu: kąpieliska, mariny i wieże widokowe kuszą postojami częściej, niż zakłada plan, a rozpiętość 2–7 dni daje dużo swobody. Otwórz pełny przebieg trasy w VeloPlannerze i podziel go w planerze na odcinki dopasowane do własnego tempa, a promy przez Zalew zostaw sobie jako wentyl bezpieczeństwa na wypadek pogody lub zmiany planów. Wodę masz tu po drodze niemal zawsze po jednej stronie kierownicy; reszta zależy od Ciebie.