Wycieczki rowerowe w warmińsko-mazurskim | Kolekce cyklistických tras od Warmińsko-Mazurskie

Szlak czerwony w Gminie Górowo Iławeckie

Górowo Iławeckie (0,0 km) • Dęby (5,6 km) • rezerwat przyrody Jezioro Martwe (13,4 km) • Zamkowa Góra (17,9 km) • Dzikowo Iławeckie (19,5 km) • Kandyty (23,2 km) • Bukowiec (27,1 km) • Worławki (30,0 km) • Górowo Iławeckie (35,0 km)Trasa przeznaczona dla średnio zaawansowanych rowerzystów, przebiegająca przez tereny przygraniczne. Na zakończenie wycieczki warto zwiedzić Górowo Iławeckie. Miasto ma ciekawą historię i kilka interesujących zabytków, są w nim również atrakcyjne tereny rekreacyjne.Oznakowany początek szlaku znajduje się przy wyjeździe z Górowa Iławeckiego na północ, przy ulicy Podleśnej. Najpierw kierujemy się drogą asfaltową w stronę wsi Dęby. Teren jest tu raczej płaski, z niewielkimi wzniesieniami. Za Dębami docieramy do skrzyżowania. Jedziemy dalej prosto, zgodnie z drogowskazem „Granica Państwa 7”. Po ok. 3 km od skrzyżowania, na rozwidleniu dróg szutrowych skręcamy w lewo (droga w prawo prowadzi do granicy). Od skrzyżowania asfaltowa nawierzchnia robi się coraz bardziej zniszczona. Później droga zmienia się w gruntową, ale na tym odcinku jest jeszcze utwardzona. Przejeżdżamy nią ok. 3 km i skręcamy pod kątem 90 stopni w lewo, w szeroką drogę szutrową. Mijamy drewnianą tablicę „Stablack” (w czasie II wojny światowej w pobliskim Kamińsku działał obóz jeniecki Stalag IA Stablack). Kilkaset metrów za nią znajduje się Jezioro Martwe. Prowadzi do niego z drogi krótka, wąska ścieżka. Znad jeziora jedziemy dalej szutrem na południe. Na trasie zaczyna się pojawiać asfalt, pod nim widoczne są pozostałości bruku. Kierujemy się na Dzikowo Iławeckie, mijając po prawej stronie Górę Zamkową.Za Dzikowem Iławeckim, na skrzyżowaniu z drogą biegnącą do Lelkowa, skręcamy w prawo i dojeżdżamy do wsi Kandyty. Tu, przy kościele, znajduje się MOR Green Velo. W Kandytach skręcamy w lewo, na Bukowiec. We wsi wznosi się zabytkowy kościół, a przy drodze ustawiono wiaty turystyczne. Bukowca jedziemy dalej prosto do skrzyżowania z drogą wojewódzką nr 512. Tu skręcamy w lewo. Ostatni odcinek trasy prowadzi główną szosą do Górowa Iławeckiego.Ze względu na nawierzchnię trasę można uznać za przeznaczoną dla średnio zaawansowanych rowerzystów. Co prawda szlak w większości prowadzi drogami asfaltowymi, ale w północnej części ich nawierzchnia jest mocno zniszczona. Z tego względu na trasie najlepiej sprawdzi się rower crossowy lub górski. Po drodze nie ma ostrych podjazdów, a na szosach ruch samochodowy jest znikomy. Z oferty gastronomicznej można skorzystać jedynie w Górowie Iławeckim. Na trasie są za to wiaty turystyczne: na Górze Zamkowej, w Dzikowie Iławeckim i w Bukowcu, a także MOR w Kandytach. Górowo Iławeckie leży 27 km na zachód od Bartoszyc i 26 km na północ od Lidzbarka Warmińskiego, przez które przebiega droga krajowa nr 51. Nie ma możliwości dojazdu na trasę z rowerem komunikacją publiczną.Uwaga! Granica państwaW północnej części szlak przebiega miejscami kilkaset metrów od granicy państwa. Aby móc zwiedzać te okolice, należy obowiązkowo zgłosić Straży Granicznej (tel. 89 76 30 320) planowany przebieg wycieczki. W strefie nadgranicznej przez cały czas trzeba mieć przy sobie dowód tożsamości. Pod żadnym pretekstem nie można wchodzić na pas graniczny.Jezioro MartweProces rozkładu roślin i innych drobnych organizmów w zamulonej wodzie sprawił, że obecnie jest to zbiornik bez tlenu. Jego woda jest silnie zakwaszona. Podchodząc bliżej do jeziora, należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ roślinność zarastająca jego brzegi tworzy pływający dywan, który czasami może się przerwać. Jezioro jest otoczone torfowiskiem. Można do niego dojść od drogi przesieką zaczynającą się przy czerwonej tablicy z nazwą rezerwatu. Rezerwat przyrody Jezioro Martwe utworzono w celu ochrony reliktowej rośliny maliny moroszki.Góra ZamkowaTo najwyższy punkt Wzniesień Górowskich (216 m n.p.m.). Wzdłuż prowadzącej do niej drogi ustawiono tablice ścieżki edukacyjnej. Na górę wchodzi się po drewnianych schodach. Niestety nie widać stąd okolicy, ponieważ polana na szczycie jest otoczona drzewami. Znajdują się tu za to wyposażone w stoły wiaty, pod którymi można odpocząć.Dawniej Góra Zamkowa była miejscem kultu pogańskich Prusów. Niewykluczone, że stał na niej drewniany gródek. Na początku XIX w. królewiecki astronom Fryderyk Wilhelm Bessel prowadził stąd obserwacje gwiazd, a podczas ostatniej wojny prawdopodobnie ustawiono tu radionamiernik Heinricha Peilera FuSAn-733 dla pilotów Luftwaffe.Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w BukowcuŚwiątynia z 1820 r. Jest to budowla salowa, orientowana. Manierystyczny ołtarz główny pochodzi z początku XVII w.KandytyWieś powstała pod koniec XIII w. Była związana z jaćwieskim wodzem Skomandem, który w latach 1273–1281 walczył z Krzyżakami, a następnie uciekł na Ruś. Później jednak wrócił z wygnania i pogodził się z niedawnymi wrogami. Przyjął chrzest i oddał się pod opiekę zakonu krzyżackiego.W zamian za wierność otrzymał nadania w okolicach Kandyt. Jego historia kończy się więc inaczej niż innego wodza pruskiego Herkusa Montego. We wsi stoi kościół poewangelicki z 1575 r., zniszczony w 1945 r. i odbudowany z ruin.Górowo IławeckieNieduże, liczące obecnie ponad 4 tys. mieszkańców miasteczko, położone na siedmiu wzgórzach, w historycznej krainie Natangii. Do XIII w. okolicę zamieszkiwali Prusowie z plemienia Natangów.Górowo powstało w 1335 r. Pierwotnie było osadą targową i stanowiło własność zakonu krzyżackiego. Później stało się miejscowością prywatną, co w przypadku miast zdarzało się rzadko na terenie byłych Prus Wschodnich. W latach 1482–1809 należało najpierw do rodziny Truchess-Waldburgów, a później do rodziny von Schwerinów. Warto zwrócić uwagę na średniowieczny układ urbanistyczny starego miasta z gotyckim ratuszem, rynkiem oraz zabytkowymi kamienicami. Wśród zabytków są też obiekty sakralne różnych wyznań: neogotycki kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1895 r. oraz cerkiew greckokatolicka z XIV w. z przyległą smukłą, murowaną dzwonnicą z XV w. Świątynia pierwotnie funkcjonowała jako katolicka, a następnie ewangelicka. Wewnątrz można zobaczyć barokowe malowidło sufitowe z herbami rodowymi dawnych właścicieli miasta, a także ikonostas autorstwa Jerzego Nowosielskiego.Nieopodal kościoła znajduje się budynek, w którym w 1807 r. nocował Napoleon Bonaparte. W pobliżu, przy ulicy Sikorskiego 18, obok przychodni, zachowało się kilka macew z dawnego kirkutu – pamiątka po społeczności żydowskiej. Unikatowymi zbiorami może poszczycić się tutejsze Muzeum Gazownictwa, działające w zabytkowej gazowni koksowej z 1908 r. To ciekawa propozycja dla miłośników historii i techniki.Oryginalnym zabytkiem jest dom przedwojennego przedsiębiorcy budowlanego, stojący przy ulicy Armii Krajowej 17. Za nim widoczne są budynki dawnego zakładu. Najciekawszym elementem willi jest barierka tarasu na pierwszym piętrze, ozdobiona germańskimi runami. Kilka znaków zostało uszkodzonych, niektórych brakuje, więc sentencję można odczytać jedynie w przybliżeniu „Rozsądny stara się znaleźć prawdę, aby ostatecznie stać się wolnym od zwodniczej iluzji”. W Górowie Iławeckim, należącym do sieci Cittaslow, jest wiele miejsc, w których można odpocząć po zakończeniu wycieczki rowerowej.Na zachód od rynku rozciąga się park miejski, z urokliwymi alejkami spacerowymi. Dobrym miejscem do rekreacji są również okolice Stawu Garncarskiego. W części południowo-zachodniej znajduje się promenada, są też dwa mola pływające dla wędkarzy: w części północnej akwenu oraz od strony skweru im. Sybiraków, za ratuszem. W północnej części miasta usytuowany jest natomiast sztucznie utworzony Zalew Miejski, bezpośrednio sąsiadujący z lasem. Otaczają go atrakcyjne tereny spacerowe, wyznaczono tu również miejsce na ognisko.

31.07.2026

Szlak rowerowy MTB Kadyny

23.0 km 395m ↑ 395m ↓

Kadyny (0,0 km) • rezerwat przyrody Buki Wysoczyzny Elbląskiej (2,6 km) • Tolkmicko (17,6 km) • Kadyny (22,6 km)Trasa wytyczona na obszarze Parku Krajobrazowego Wysoczyzny Elbląskiej, przez piękny las liściasty z przewagą buków. To trudny teren, są na nim liczne podjazdy i zjazdy oraz gruntowe i żwirowe dukty leśne. Szlak stanowi propozycję dla średnio doświadczonych rowerzystów górskich. Jego atutami są piękne widoki.Z Kadyn wyjeżdżamy na południe, mijając dawny pałac cesarski, obecnie hotel. Oznakowana trasa rozpoczyna się na terenie stadniny, przy kapliczce Świętego Krzyża. Kierując się znakami umieszczonymi po lewej i prawej stronie drogi, ruszamy pod górę, w kierunku klasztoru Franciszkanów. Pierwsze 5 km to podjazd po zniszczonej drodze do osady Ostrogóra, która jest położona na skraju rezerwatu przyrody Buki Wysoczyzny Elbląskiej. Za wsią jeszcze krótki odcinek jedziemy prosto, a następnie skręcamy w lewo. Na tym etapie czekają nas dwa strome zjazdy, oznaczone wykrzyknikami. Warto zatrzymać się na mijanych wzniesieniach. To najwyżej położone miejsca na trasie, roztaczają się z nich wspaniałe widoki na okolicę. Następny etap prowadzi szeroką leśną szutrówką w kierunku Tolkmicka. To zdecydowanie najłatwiejszy odcinek trasy.Po kilku kilometrach docieramy do skrzyżowania. Skręcamy w prawo, zgodnie z oznakowaniem trasy. Droga wiedzie w dół. Mijamy pojedyncze zabudowania wsi Przybyłowo. Tu zaczyna się dłuższy odcinek bruku. Po prawej stronie widzimy rzeczkę Stradankę i tablice informujące o rezerwacie przyrody Dolina Stradanki.Na przedmieściach Tolkmicka skręcamy ostro w lewo, na szeroką utwardzoną drogę szutrową, z której można podziwiać rozległą panoramę okolicy z Zalewem Wiślanym w tle. Następnie dojeżdżamy do tzw. białej drogi i ruszamy w dół, w kierunku Winnicy Kadyny – Białej Leśniczówki. Mijamy ją po lewej stronie, a potem, uważnie obserwując oznakowanie, nieco dalej skręcamy w lewo i wracamy do drogi prowadzącej w kierunku klasztoru Franciszkanów.Trasa została bardzo dobrze oznakowana, jednak tylko w jedną stronę. Brak na niej wyznaczonych miejsc do odpoczynku, ale wystarczy zjechać nad Zalew Wiślany, do Tolkmicka lub Kadyn, aby skorzystać z urokliwych piaszczystych plaż, z których rozciągają się rozległe widoki. Znaczne różnice wysokości sprawiają, że na szlaku występują liczne strome zjazdy oraz podjazdy, które niewprawionym rowerzystom mogą sprawiać spore problemy. Urozmaiceniem będą długie zjazdy utwardzonymi drogami szutrowymi, np. przed Tolkmickiem, ale zdarzają się też odcinki piaszczyste, a po deszczu nawet błotniste. Na trasie najlepiej sprawdzi się rower crossowy lub górski.Kadyny leżą przy drodze wojewódzkiej nr 503, 20 km na północ od Elbląga, gdzie znajduje się najbliższy dworzec kolejowy. Nie ma możliwości dojazdu na trasę z rowerem komunikacją publiczną.KadynyMiejscowość malowniczo położona nad Zalewem Wiślanym, u stóp Wysoczyzny Elbląskiej. Niegdyś w tym miejscu znajdowała się pruska osada. Kiedy w XIII w. została zdobyta przez Krzyżaków, w jej pobliżu powstała dzisiejsza wieś Kadyny. Doceniono w ten sposób strategiczne położenie wcześniejszego grodu. Pierwsza wzmianka o Kadynach pochodzi z 1255 r. W 1431 r. ich właścicielem został Jan Bażyński, przywódca opozycji antykrzyżackiej i uczestnik wojny trzynastoletniej. W 1898 r. wieś otrzymał cesarz Wilhelm II, który nakazał zbudować w niej swoją letnią rezydencję. W związku z tym zaprojektowano nawet nowy układ wsi, opracowany według założeń architektów berlińskich. Z cesarskiego polecenia w 1905 r. w Kadynach powstała manufaktura ceramiczna. Tutejsze wyroby bardzo szybko stały się znane. W 2015 r. w Kadynach otwarto nową przystań jachtową.Klasztor Franciszkanów w KadynachZakon Braci Mniejszych (Franciszkanów) ma charakter kontemplacyjno-czynny. Trzech mieszkających w kadyńskim klasztorze zakonników łączy modlitwę i pracę. Klasztor jest usytuowany w szczególnym miejscu, z dala od głównej drogi, pośrodku objętego ochroną rezerwatową Kadyńskiego Lasu, na wzniesieniu zwanym Górą Klasztorną.Rezerwat przyrody Kadyński LasRezerwat rozciąga się na zapleczu zabytkowego zespołu pałacowego w Kadynach. Chroni fragmenty starego lasu bukowego. Rosną w nim wiekowe buki, jesiony i dęby, wiele z nich to pomniki przyrody. W pobliżu rezerwatu przebiega aleja dębowa, przy której rośnie m.in. Dąb Bażyńskiego, nazwany na cześć dawnego właściciela wsi Jana Bażyńskiego.TolkmickoW XIII w. okolice dzisiejszego Tolkmicka, zamieszkiwane przez pruskie plemię Pogezanów, podbili Krzyżacy. Pomiędzy 1296 a 1300 r. założona przez nich osada otrzymała przywilej lokacyjny. Pierwszy pisemny zapis nazwy miasta (w formie Tolkemit) pochodzi z 1326 r. W 1440 r. Tolkmicko przystąpiło do Związku Pruskiego. Czternaście lat później burmistrz miasta złożył przysięgę wierności królowi polskiemu, a mieszczanie zburzyli tutejszy zamek krzyżacki. Po zakończeniu wojny trzynastoletniej w 1466 r. Tolkmicko znalazło się w granicach Polski (Prusy Królewskie) i pozostało w nich aż do I rozbioru, czyli do 1772 r. W styczniu 1945 r. Armia Czerwona zniszczyła miejscowość w 50%. Zwiedzając miasteczko, warto zwrócić uwagę na średniowieczny układ urbanistyczny, kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV w., basztę z końca XIV w. i pozostałości murów obronnych. Najstarszym zabytkiem w okolicy miasta są tzw. Wały Tolkmita, czyli najlepiej zachowane w regionie grodzisko staropruskie. Znajduje się ono ok. 3 km na południe od Tolkmicka. W dolinie rzeczki Stradanki można zobaczyć pozostałości fos i obwałowań dochodzących do 7 m wysokości. Umocnienia, obejmujące obszar o wymiarach 350 m na 150 m, zostały wkomponowane w naturalne wąwozy leśne, co podnosiło walory obronne założenia.Park Krajobrazowy Wysoczyzny ElbląskiejPark chroni najciekawsze fragmenty Wysoczyzny Elbląskiej, porośnięte głównie lasami bukowymi. Krajobraz ma wiele wspólnego z obszarami górskimi południowej Polski. Najwyższym punktem jest Góra Srebrna (198,5 m n.p.m.). Pod względem ukształtowania terenu Wysoczyzna Elbląska stanowi przykład moreny dennej. Jej północno-zachodnia krawędź stromo opada ku Zalewowi Wiślanemu, przyjmując nawet w niektórych miejscach charakter brzegu klifowego.

31.07.2026

Olsztyn - Stare - Jabłonki

48.4 km 365m ↑ 362m ↓

Olsztyn (0,0 km) • Olsztyn-Dajtki (4,5 km) • Gronity (8,0 km) • Naterki (10,3 km) • Sząbruk (13,4 km) • Unieszewo (15,6 km) • Łajsy (19,5 km) • Gietrzwałd (23,0 km) • Woryty (24,9 km) • Worliny (31,6 km) • Wynki (34,1 km) • Kątno (45,8 km) • Stare Jabłonki (48,3 km)Trasa jest bardzo atrakcyjna ze względu na urozmaicone ukształtowanie terenu. Po drodze przejeżdża się m.in. przez znany z sanktuarium maryjnego Gietrzwałd. W pobliżu szlaku znajdują się warte odwiedzenia Arboretum Leśne w Kudypach oraz rezerwat przyrody Ostoja Bobrów na Rzece Pasłęce.By dotrzeć do szlaku czerwonego z centrum Olsztyna, kierujemy się drogą rowerową wzdłuż alei Roberta Schumana. Wycieczkę rozpoczynamy w olsztyńskiej dzielnicy Dajtki, przy skrzyżowaniu ulic Żytniej i Żniwnej, nieopodal kościoła pw. Matki Boskiej Różańcowej z przełomu XIX i XX w. Początkowo kierujemy się ulicą Żniwną, która prowadzi przez osiedle domów jednorodzinnych. Gdy opuszczamy teren zabudowany, droga asfaltowa zmienia się w szutrową. Przejeżdżamy pod wiaduktem kolejowym i skręcamy w prawo. Kolejny odcinek szlaku prowadzi przez Lasy Kudypskie. W Gronitach, na rozwidleniu dróg, stoi krzyż poświęcony francuskim jeńcom wojennym, którzy stracili życie w latach 1871–1873 podczas budowy nasypu kolejowego na trasie Olsztyn – Ostróda. Tu można zjechać z trasy (ok. 2,8 km),aby zwiedzić Arboretum Leśne w Kudypach (zob. s. 131). Po drodze mija się kapliczkę wzniesioną prawdopodobnie dla upamiętnienia ofiar zarazy. Z Kudyp wracamy tą samą drogą do Gronit (można też dojechać drogą asfaltową bezpośrednio do Naterek).Z Gronit wyjeżdżamy ulicą Naterską. Jej przedłużeniem, po przecięciu olsztyńskiej obwodnicy, jest ulica Diamentowa w Naterkach, miejscowości znanej z 18-dołkowego pola golfowego Mazury Golf and Country Club. W centrum wsi, na placu Na Rozdrożu stoją duże wiaty, nazwane Parlament oraz Sejmik. Jest to wspaniałe miejsce do odpoczynku.Dalej jedziemy drogą asfaltową przez las do Sząbruka a następnie szosą o małym natężeniu ruchu samochodowego kierujemy się do Unieszewa. Za Unieszewem skręcamy w prawo na pierwszym skrzyżowaniu, koło kapliczki, a w Cegłowie, przed linią kolejową skręcamy w lewo, w stronę Łajs. Objeżdżamy teren dawnego majątku szlacheckiego i kierujemy się na północ. Przecinamy linię kolejową i jedziemy dalej drogą asfaltową prosto do Gietrzwałdu.Za Gietrzwałdem pokonujemy stromy podjazd Warmińską Aleją Krajobrazową do Woryt. Tu rozpoczyna się leśna droga szutrowa, którą jedziemy dalej do drogi wojewódzkiej nr 531. Skręcamy w prawo, przejeżdżamy przez znajdujący się w ciągu tej drogi most na Pasłęce (rezerwat przyrody Ostoja Bobrów na Rzece Pasłęce, zob. s. 130) i jedziemy dalej w kierunku Worlin, jednak przed tą miejscowością skręcamy w pierwszą drogę asfaltową w lewo, zgodnie z drogowskazem „Wynki 2”. Po lewej stronie mijamy jezioro Łoby, nad którym znajduje się mała plaża z pomostem. To dobre miejsce do odpoczynku. Przy drodze stoją kapliczki z XIX i XX w. oraz obelisk poświęcony poległym w 1945 r. Wyjeżdżając z Wynek, na rozwidleniu dróg skręcamy w lewo. Kierujemy się przez las do letniskowej wsi Kątno, położonej na wschodnim brzegu jeziora Szeląg Wielki. Następnie asfaltową szosą, przecinając drogę krajową nr 16, docieramy do Starych Jabłonek. Za przejazdem kolejowym jedziemy w prawo, do dworca kolejowego. Nieco dalej, przy drodze znajduje się schron z czasów II wojny światowej.Lotnicze sosny ze Starych JabłonekStare Jabłonki zaczęły się rozwijać w XX w. jako ośrodek turystyczny z pensjonatami, ośrodkami wypoczynkowymi i restauracjami. W latach 30. XX w. sosny z okolicznych lasów zostały docenione przez niemiecki przemysł lotniczy. Dlatego zaczęto je nazywać „sosnami lotniczymi”. Praca przy ich wyrębie stanowiła dla wielu mieszkańców miejscowości główne źródło utrzymania.Trasa ma bardzo dobrą nawierzchnię, a przy tym omija drogi z większym natężeniem ruchu samochodowego. Są na niej za to spore zjazdy i podjazdy, dlatego polecamy wybrać się na nią rowerem turystycznym, crossowym lub górskim. Szlak jest oznakowany kolorem czerwonym.Odpoczynek warto zaplanować w Gronitach, gdzie znajduje się wiata turystyczna, oraz na niestrzeżonej plaży z pomostem w Wynkach. W Gietrzwałdzie można skorzystać z oferty Domu Pielgrzyma, Ośrodka Szkolno-Wypoczynkowego Fundacji Przyjaciół Sanktuarium Matki Bożej Gietrzwałdzkiej, a także Karczmy Warmińskiej. W Olsztynie są dwa dworce kolejowe (do początku trasy bliżej jest z dworca Olsztyn Zachodni) oraz kilka przystanków kolejowych (najbliżej jest przystanek Dajtki). Do miejsca startu można też wygodnie dojechać autobusami komunikacji miejskiej linii 107 i 113. Stacje kolejowe są także w położonych na trasie miejscowościach Naterki i Unieszewo oraz w Starych Jabłonkach, w których kończy się proponowana wycieczka.SząbrukW centrum wsi znajduje się późnogotycki kościół z ok. 1500 r., rozbudowany na początku XX w. Jego wnętrze zdobią polichromie z 1510 r. Przed kościołem stoi pomnik upamiętniający mieszkańców poległych podczas I wojny światowej, obok umieszczono tablice z informacjami o miejscowości.ŁajsyWe wsi zachowały się zabudowania majątku szlacheckiego, istniejącego tu już w XVIII w., który stanowił własność polskich rodzin Jankowskich, Zabienskich i Orłowskich. Do majątku należały folwark i cegielnia. Z drogi widać neorenesansowy pałac z lat 1881–1882.GietrzwałdNad wsią dominuje kościół z końca XV w. Najstarszym zabytkiem jego wnętrza jest gotycka drewniana pieta z 1425 r. Na bocznej ścianie starej części świątyni znajduje się obraz rodziny NMP z XVII w. Kościół został częściowo przebudowany w 1877 r., jego rzut przybrał wówczas kształt krzyża rzymskiego. Spośród elementów wyposażenia świątyni najbardziej znany jest obraz przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem. Jego uroczysta koronacja odbyła się w 1967 r. z udziałem kardynała Stefana Wyszyńskiego i kardynała Karola Wojtyły. W 1970 r. kościół otrzymał godność bazyliki mniejszej. Gietrzwałd jest znanym miejscem objawień Matki Bożej. Warto wiedzieć, że są to jedyne objawienia w Polsce, których prawdziwość została potwierdzona przez Kościół katolicki. Objawienia rozpoczęły się 27 czerwca 1877 r., kiedy to 13-letnia Justyna Szafrańska, przygotowująca się do przyjęcia sakramentu pierwszej komunii świętej, zobaczyła po raz pierwszy Matkę Bożą na klonie, który rósł przy kościele. Również koleżanka Justyny, 12-letnia Barbara Samulowska doznawała objawień. Dziewczynki widziały Matkę Bożą jeszcze wielokrotnie.8 września Piękna Pani pobłogosławiła pobliskie źródełko i poleciła dziewczynkom odmawiać codziennie różaniec. Ostatnie spotkanie z nią miało miejsce 16 września 1877 r. Wkrótce w miejscu objawień pierwsi chorzy poczęli doznawać uzdrowień. Obecnie przed kościołem, w miejscu objawień znajduje się kapliczka z figurą Matki Bożej. Tradycja codziennego odmawiania różańca kultywowana jest do dziś. Naprzeciwko kościoła stoi dom Andrzeja Samulowskiego z pamiątkową tablicą.WorytyWe wsi zachowała się charakterystyczna dla Warmii zabudowa. Pierwotne, historyczne budynki z czerwonej cegły mają dachy pochylone pod kątem 45 stopni, pokryte czerwoną ceramiczną dachówką. Budynki najczęściej są ustawione kalenicowo w stronę drogi.Rezerwat przyrody Ostoja Bobrów na Rzece PasłęceW skład terenów chronionych wchodzą rzeka Pasłęka i jezioro Isąg oraz przylegające do nich lasy, a także pasy przybrzeżne. Rezerwat utworzono w celu ochrony bobrów. To największy rezerwat województwa warmińsko-mazurskiego.Arboretum Leśne w KudypachArboretum Kudypy 4, 11-036 Gietrzwałd, tel. 89 527 90 90, www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl to ogród botaniczny, w którym prezentowana jest różnorodność drzew. Jego teren został podzielony na działy: flory polskiej (z ok. 300 gatunkami rodzimych drzew i krzewów), kolekcyjny (z ponad 700 gatunkami drzew) oraz las naturalny – najciekawszy przyrodniczo fragment wiekowego lasu z pomnikowymi drzewami. Ciekawą atrakcję edukacyjną stanowi lapidarium geologiczne, czyli kolekcja kamieni i głazów narzutowych. W tutejszej Izbie Edukacyjnej jest kącik przyrodniczy, który ukazuje piękno przyrody Lasów Kudypskich, ich roślinność i żyjące w nich zwierzęta. W pozostałej części znajdują się eksponaty historyczne związane z pracą leśników oraz wystawa geologiczna.W okresie od listopada do kwietnia arboretum jest nieczynne.

31.07.2026

Śladami rodu Dohnów pomiędzy Ornetą a Pasłękiem

83.3 km 558m ↑ 558m ↓

Orneta (0,0 km) • Godkowo (16,0 km) • Surowe (17,6 km) • Pasłęk (36,7 km) • Słobity (52,3 km) • Gładysze (63,5 km) • Osetnik (69,2 km) •Chwalęcin (72,6 km) • Orneta (83,6 km)Trasa polecana zarówno miłośnikom historii, jak i rowerzystom lubiącym rekreacyjną jazdę wśród malowniczych krajobrazów. Po drodze mija się wiele zabytków, m.in. ruiny pałacu w Słobitach oraz odrestaurowany pałac w Gładyszach (niegdyś oba należały do rodu Dohnów). Na szlaku są też historyczne miasta Orneta i Pasłęk oraz jedno z bardziej znanych miejsc kultu na Warmii – sanktuarium Męki Pańskiej, którym ustanowiono kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w ChwalęcinieStartujemy spod gotyckiego ratusza w Ornecie. Ulicą Zamkową docieramy do drogi wojewódzkiej nr 513 i kierujemy się w stronę Pasłęka. Do Drwęczna jedziemy wydzieloną ścieżką rowerową. W Godkowie możemy obejrzeć drewnianą cerkiew pw. Opieki Matki Bożej.Przenosiny cerkwiCerkiew pw. Opieki Matki Bożej, która obecnie stoi w Godkowie, pochodzi z miejscowości Kupna na Podkarpaciu. Pozostałości zabytkowej świątyni zostały tu przeniesione i zrekonstruowane w 2012 r.Z Godkowa kierujemy się za drogowskazem na Niebrzydowo. Do miejscowości Surowe jedziemy drogami lokalnymi, na niektórych odcinkach w szpalerach drzew. Teren jest tu raczej płaski. W Skowronach mijamy kościół pw. Wniebowzięcia NMP (dawniej ewangelicki), wybudowany w połowie XIV w. w miejscu pruskiego grodu. Skręcamy w prawo i zniszczonym asfaltem jedziemy dalej przez Nawty i Gruzajny. Po dotarciu do miejscowości Gradki kierujemy się ponownie w prawo. Cały czas asfaltem, przez most na rzeczce Sale, zmierzamy do Surowych. Trasa prowadzi dalej drogą wojewódzką nr 527 przez Rogajny do Pasłęka, ale w tym miejscu warto zjechać z niej niecałe 3 km do Kwitajn, aby zobaczyć barokowy zespół pałacowo-parkowy. Po dotarciu do Pasłęka kierujemy się na zachód, w stronę ulicy Zamkowej. Równa kostka brukowa zjeżdżamy w dół, na drogę wojewódzką nr 505 w stronę Fromborka. Następnie, za Pasłękiem, skręcamy w kierunku miejscowości Robity i jedziemy prosto do Łukszt. Na końcu wsi, na rozwidleniu dróg kierujemy się w lewo, na północ. Mijając Leśnictwo Stępniewo i osadę Górski Las, dojeżdżamy do osady Słobity-Stacja. Trzymając się drogi asfaltowej, skręcamy w prawo, a następnie w lewo. Docieramy do centrum wsi ze sporym stawem i wiatą, gdzie można odpocząć. Będąc w Słobitach, warto obejrzeć dwa tutejsze zabytki: ruiny pałacu rodu Dohnów, które można zobaczyć z drogi, oraz neogotycki kościół poewangelicki z XIX w. z wysoką wieżą, do którego dojeżdża się brukowaną drogą pod górkę. Z centrum Słobit jedziemy dalej prosto, do drogowskazu „Wilczeta 6”. W tym miejscu skręcamy w lewo, po czym przejeżdżamy przez Karwiny. Za lasem trasa prowadzi wśród pól uprawnych. Docieramy do Wilcząt. Pośrodku miejscowości stoi krzyż. Skręcamy w prawo w drogę wojewódzka nr 509 do Gładysz. Przed wsią, w lesie po lewej stronie szosy znajduje się mauzoleum rodziny Dohnów. Gładysze również należały do tego potężnego rodu. Tutejszy pałac jest pięknie odrestaurowany. Dalej jedziemy droga wojewódzką nr 509, a potem skręcamy z niej do Osetnika. Tutaj, na zakręcie warto odbić z trasy w lewo. Tuż przy drodze zachowały się ruiny kościoła z XVIII w., zniszczonego podczas II wojny światowej. Na jednej ze ścian nadal wisi krzyż.Kolejną wartą odwiedzenia miejscowością jest Chwalęcin, niewielka wieś z bardzo znanym sanktuarium. Stąd przez Augustyny i dalej bardzo szeroka droga asfaltowa przez Krzykały wracamy do Ornety.Na trasę można wybrać się rowerem szosowym, turystycznym, crossowym lub górskim.Dworce kolejowe znajdują się w Ornecie (na linii Olsztyn – Braniewo) oraz w Pasłęku (na linii Olsztyn – Elbląg).PasłękNiewielkie miasteczko, które otrzymało prawa miejskie w 1297 r. Pierwszymi osadnikami byli Holendrzy, sprowadzeni do osuszania tutejszych terenów. Dlatego przez długi okres miasto nazywano Holland (pol.Holad Pruski, niem. Preußisch Holland). W Pasłęku jest wiele urokliwych zabytków, zachowanych pomiędzy współczesnymi budynkami. W dawnym zamku krzyżackim obecnie mają swoje siedziby urząd miasta i dom kultury. Obok wznosi się gotycki kościół pw. św. Bartłomieja z XIV w. z głównie barokowym wystrojem. Ciekawostką jest, iż odnaleziono podziemny tunel, który łączy zamek z kościołem. Pasłęcka starówka do dzisiaj otoczona jest murami obronnymi o długości ok. 1200 m i wysokości 8 m, wzniesionymi w 1320 r. Są to najdłuższe średniowieczne mury w województwie warmińsko-mazurskim. Zachowały się też dwie dawne bramy miejskie: Młyńska i Kamienna. Z XIV w. pochodzi także pasłęcki ratusz, który w 1945 r. został w 80% zniszczony przez wojska radzieckie. Zniszczeniom uległy również sąsiadujące z ratuszem budynki miejskie. Po wojnie zabytki odbudowano. Warto też obejrzeć dawną renesansowa kaplice cmentarna z 1598 r. Od lat 60. XX w. użytkują ją wspólnie ewangelicy i prawosławni, jest zatem jednocześnie Cerkwia prawosławna pw. św. Onufrego i kościołem ewangelicko-augsburskim pw. św. Jerzego. Po 1812 r. w Pasłęku zaczęli osiedlać się Żydzi. Pamiątka po tej społeczności jest bardzo dobrze zachowany kirkut. Groby pochodzą z 2. poł. XIX w., a najstarsza macewa – z 1860 r. Atrakcyjna przestrzeń do odpoczynku na terenie miasta stanowi Park Ekologiczny – urokliwy kompleks leśny z kąpieliskiem nad jeziorem, ścieżkami spacerowymi, miejscami do biwakowania i grillowania.KwitajnyAtrakcją miejscowości jest zespół pałacowo-parkowy składający się z pałacu (wzniesionego w 1740 r., przebudowanego w latach 1840– –1850 w stylu neorenesansowym), oranżerii z XIX w. i otaczającego budynki niewielkiego parku ze stawami. Majątek należał do Dönhoffów, jednego z najważniejszych pruskich rodów. W 1939 r. jego właścicielką była hrabina Marion Dönhoff, późniejsza dziennikarka, rzeczniczka pojednania polsko-niemieckiego, autorka książek o Prusach Wschodnich.SłobityWe wsi zachowały się ruiny manierystycznego pałacu rodu Dohnów, wzniesionego w latach 1622–1624, znacznie rozbudowanego w latach 1696–1723. Była to piękna rezydencja z dwukondygnacyjna sala balowa i apartamentami królewskimi, a przy tym jeden z pięciu pałaców w Prusach Wschodnich, w których zatrzymywał się władca podczas swych podróży po kraju. W marcu 1945 r. pałac został spalony. Zachowały się tylko majestatyczne mury obwodowe jego korpusu. Słobity były główna siedzibą rodu, który na przestrzeni wieków powiększył swoje włości o majątki w Bielicy, Gładyszach, Kamieńcu, Markowie, Karwinach, Karwitach, Katach i Sasinach, a także w Moragu i Prakwicach. Będąc w Słobitach, warto także obejrzeć neogotycki kościół poewangelicki z XIX w. z wysoką wieżą. Na jego zewnętrznej ścianie umieszczono tablice poświęconą mieszkańcom wsi poległym podczas I wojny światowej. Ciekawe jest, ze przedstawiono na niej drzewa i leśne zwierzęta, m.in. ptaki, wiewiórki i ślimaka.ChwalęcinTo jedno z ośmiu znanych miejsc pielgrzymkowych na Warmii. Późnobarokowy kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego Chwalęcin, 11-130 Orneta, tel. 660 169 540, www.facebook.com/chwalecin, kluczem do wrót sanktuarium dysponuje pani sołtys, mieszkająca po drugiej stronie drogi , z klasycystyczną fasadą, stoi przy drodze w centrum wsi. Pierwotnie znajdowała się tu kaplica ze słynącym z łask „czarnym krucyfiksem”, odnalezionym w XVI w. w lesie nad Wałszą. Podczas epidemii dżumy w 1709 r. kapituła warmińska ślubowała wznieść w tym miejscu kościół. Jego budowę zakończono w 1728 r. Wygląd świątyni i dodanej w XIX w. bramy nawiązuje do sanktuarium w Świętej Lipce. Wnętrze zachwyca późnobarokowa polichromia z 14 scenami legendy Krzyża Świętego. Ponadto zachował się bogaty późnobarokowy wystrój o wysokiej wartości artystycznej, w tym rokokowe konfesjonały i ambona z XVIII w. Uznawany za cudowny, gotycki „czarny krucyfiks” z ok. 1400 r. znajduje się w ołtarzu głównym.

31.07.2026

Dookoła jeziora Dejguny

51.6 km 380m ↑ 381m ↓

Giżycko (0,0 km) • Wilkasy (4,5 km) • Wronka (8,4 km) • Szczybały Giżyckie (11,3 km) • Sterławki Małe (15,5 km) • Sterławki Wielkie (20,2 km) • Kronowo (25,7 km) • Doba (30,5 km) • Bogacko (37,7 km) • Sterławki Małe (41,7 km) • Wronka (44,9 km) • Wilkasy (49,3 km) • Giżycko (52,0 km)Na trasie miejscami wymagającej, zwłaszcza w północnej części, można w wielu miejscach odpocząć nad wodą. W tej części Mazur teren jest lekko pagórkowaty, w przeważającej części pokryty polami i łąkami. Atrakcją przyrodniczą jest aleja lipowa, prowadząca do kaplicy rodu Schenk zu Tautenberg, która niewątpliwie należy do najbardziej imponujących obiektów tego typu na Mazurach. Uzupełnienie wycieczki rowerowej może stanowić zwiedzanie Giżycka – zamku krzyżackiego, twierdzy Boyen, wieży ciśnień z tarasem widokowym – oraz pobyt na jednej z najładniejszych mazurskich plaż.Wycieczkę dookoła jeziora Dejguny rozpoczynamy przy Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Giżycku. Przejeżdżamy mostem obrotowym na drugą stronę Kanału Łuczańskiego i jedziemy dalej, obok parku Rogera Goemaere’a, w kierunku Wzgórza św. Brunona.Następnie przecinamy Kanał Niegociński i zmierzamy do Wilkas. W tej miejscowości można skorzystać z miejsca do odpoczynku przy marinie. Na rondzie w Wilkasach kierujemy się na Mrągowo drogą krajową nr 59, a później skręcamy w prawo, w ulicę Lipową, zgodnie z drogowskazem „Wronka 4”. We Wronce skręcamy w lewo, na południe, w stronę Szczybał Giżyckich. Przed miejscowością jest ostry zakręt w prawo. Po drodze, nad Jeziorem Okrągłym można odpocząć na niewielkiej, dzikiej plaży.Dojeżdżamy do Sterławek Małych. Przy pierwszych zabudowaniach tej miejscowości skręcamy w lewo, by uniknąć jazdy drogą wojewódzką nr 592. Kierujemy się w lewo, a następnie jedziemy szutrem do drogi asfaltowej, którą skręcamy w lewo do Sterławek Wielkich.Za wsią jedziemy dalej drogą asfaltową, zgodnie z drogowskazem „Kronowo 4”. W Kronowie do dyspozycji turystów są wiata i niewielka plaża nad jeziorem. Tu rozpoczynamy objazd zatoki jeziora Dejguny. Za wsią kierujemy się szutrem w prawo. Jedziemy dalej przez las i skręcamy ponownie w prawo przed wyjazdem na otwartą przestrzeń. Nawierzchnia szutrowa na drodze leśnej jest bardziej nierówna. Po prawej stronie mijamy podmokły teren rozlewiskowy jeziora Dejguny, a po lewej, po wyjeździe z lasu, przed miejscowością Doba – aleję potężnych lip, która prowadzi do ruin kaplicy rodu Schenk zu Tautenberg.W Dobie wjeżdżamy na drogę asfaltową i kierujemy się w prawo, na Dziewiszewo. Przed miejscowością skręcamy ponownie w prawo, w drogę o szutrowej nawierzchni, a na rozwidleniu dróg szutrowych kierujemy się w lewo, w stronę lasku.Docieramy do wsi Kamionki. Jest tu duża plaża, nie ma na niej jednak infrastruktury turystycznej. Z plaży kierujemy się w prawo, drogą szutrową na południe, do wsi Bogacko. Tu również można odpocząć na plaży.W Bogacku wjeżdżamy na asfalt, a na rozwidleniu dróg za wsią skręcamy z niego w prawo i jedziemy dalej wśród pól uprawnych. Docieramy do drogi wojewódzkiej nr 592. Skręcamy w stronę Sterławek Małych, przejeżdżamy przez przejazd kolejowy, a po dotarciu do miejscowości odbijamy w lewo, w drogę szutrową, objeżdżając przystanek autobusowy.Wśród pól uprawnych zmierzamy dalej do Wronki. We wsi skręcamy dwa razy w lewo i przejeżdżamy przez przejazd kolejowy. Drogą szutrową docieramy do osiedla domów jednorodzinnych należącego już do Wilkas. Tutaj można odpocząć na plaży z pomostem nad jeziorem Tajty. Następnie ulicą Przemysłową kierujemy się na wschód, do centrum Wilkas. Wjeżdżamy na asfalt, a po dotarciu do drogi krajowej nr 59 udajemy się biegnącą wzdłuż niej ścieżką pieszo-rowerową do Kanału Niegocińskiego. Tu skręcamy w prawo, przejeżdżamy ścieżką rowerową obok Wzgórza św. Brunona i znaną nam już drogą wracamy do Giżycka.Na zakończenie wycieczki warto zaplanować zwiedzanie Giżycka: zamku krzyżackiego, twierdzy Boyen i wieży ciśnień z tarasem widokowym.Na wycieczkę wokół jeziora Dejguny najlepiej wybrać się rowerem crossowym lub górskim. To propozycja polecana przede wszystkim tym, którzy lubią drogi szutrowe. Stanowią one ponad połowę trasy. Drogi wokół północnej części jeziora zaliczają się do trudnych. Odpoczynek można zaplanować nad wodą, na plażach w Kronowie, Kamionkach i Bogacku oraz w marinie w Wilkasach, a także w zajeździe Biały Młyn w Sterławkach Wielkich, w którym serwowane są dania kuchni regionalnej.Przez Giżycko przejeżdżają pociągi regionalne kursujące na trasie Olsztyn – Ełk. Jest też kilka połączeń dalekobieżnych.Jezioro DejgunyAkwen ma bardzo zróżnicowaną linię brzegową, z kilkoma półwyspami. Wśród nich jest tzw. Lisi Ogon, zlokalizowany między Grzybowem a Kronowem. U jego nasady znajdują się bunkry z czasów II wojny światowej. W latach 1941–1944 przypuszczalnie działała w nich centrala łączności obsługująca Wilczy Szaniec. W tym okresie jezioro stało się terenem wojskowym. Na wyspie wzniesiono budynek (zniszczony w 1945 r.), który był użytkowany przez nazistowskich dygnitarzy. Według miejscowych opowieści w jeziorze zatopiony został sprzęt wojskowy: nie tylko niemiecki, ale także należący do Armii Czerwonej. W południowej części zbiornika usypano groblę, w wyniku czego powstało nieduże jezioro Dejgunek. W 1896 r. została nią poprowadzona linia kolejowa z Kętrzyna do Giżycka, najstarsza na Mazurach. Na północnym brzegu jeziora znajdowała się miejscowość Dejguny, która w 1945 r. została spalona. Nie zachowały się po niej żadne ślady.Jezioro SzkolneJezioro Dejguny jest zwyczajowo nazywane przez mieszkańców Jeziorem Szkolnym. Lokalna nazwa nawiązuje do zajęć praktycznych dla uczniów Szkoły Rybackiej w Giżycku, które dawniej odbywały się nad tym akwenem.Sterławki WielkieW centrum wsi znajduje się kościół pw. Opatrzności Bożej, a naprzeciw niego, na placyku obok przystanku autobusowego stoi pomnik upamiętniający jubileusz 600-lecia miejscowości. Kościół zbudowano w 1832 r. Projekt świątyni został opracowany w pracowni architekta Karola Fryderyka Schinkla. Kościół odnowiono w 1884 r., wówczas dobudowano do niego wieżę o wysokości 38 m. Wśród elementów wyposażenia warto zwrócić uwagę na drewniany krucyfiks z XVIII w. oraz mosiężną ośmioboczną chrzcielnicę z XVII w. Przy drodze, w dawnym młynie mieści się zajazd Biały Młyn. Jest to bardzo popularna restauracja serwująca dania kuchni regionalnej.Ruiny kaplicy rodu Schenk zu TautenbergKaplica została wybudowana w 1844 r. Do dziś z budowli zachowały się jedynie dwie ściany – przednia i tylna. Ruiny kaplicy są usytuowane na niewielkim wzniesieniu, wśród drzew. Na drzwiach budowli można zobaczyć pozostałości po płaskorzeźbach: trupiej czaszce i śmierci. Według legendy kaplicę wybudowano z cegieł pochodzących z ruin zamku krzyżackiego, który miał się znajdować na wyspie Gilmie w pobliżu Doby.

31.07.2026

Mała Pętla Mamr

36.8 km 181m ↑ 156m ↓

Węgorzewo (0,0 km) • Trygort (4,2 km) • Przystań (8,1 km) • Kanał Mazurski (9,4 km) • Mamerki (10,0 km) • Kamionek Wielki (14,2 km) • Sztynort (18,6 km) • Harsz (26,5 km) • Okowizna (28,7 km) • Ogonki (31,4 km) • Kolonia Rybacka (33,4 km) • Węgorzewo (37,8 km)Trasa prowadząca wokół jeziora Mamry oferuje wiele atrakcji. Po drodze można m.in. zobaczyć jeden z najlepiej zachowanych w Polsce kompleksów schronów niemieckich z okresu II wojny światowej – Kwaterę Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych w Mamerkach oraz kompleks pałacowo-parkowy w Sztynorcie.Wycieczkę Małą Pętlą Mamr rozpoczynamy w Węgorzewie. Stąd szlakiem rowerowym Green Velo kierujemy się na zachód, wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 650 do Trygortu. Przejeżdżamy obok Muzeum Tradycji Kolejowej. Za Trygortem, blisko MOR-u „Jezioro Mamry” można odpocząć na plaży, z której roztacza się piękny widok na jezioro. Następnie, kierując się na południe, przejeżdżamy przez miejscowość Przystań, mijamy Kanał Mazurski i docieramy do Kwatery Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych III Rzeszy „Mauerwald” w Mamerkach. Za Mamerkami droga asfaltowa prowadzi dalej przez Pniewo do skrzyżowania w Kamionku Wielkim. Tu skręcamy w lewo i przez Sztynort Mały jedziemy do Sztynortu. Na wzgórzu, po lewej stronie zobaczymy najstarszy dąb w okolicy, rosnący przy jednej z najpiękniejszych alei na Mazurach, objętej ochroną w ramach rezerwatu przyrody Sztynort. Został zasadzony w 1681 r. Wiek drzewa szacowany jest więc na ok. 300 lat. Będąc w Sztynorcie, warto zwiedzić zespół pałacowo-parkowy, później można odpocząć w marinie nad Jeziorem Sztynorckim. Ze Sztynortu wyjeżdżamy drogą prowadzącą przez las w kierunku przesmyku łączącego jeziora Kirsajty i Dargin, będące częścią kompleksu Mamr. Panorama z przerzuconego nad przesmykiem mostu sztynorckiego jest z pewnością jednym z najczęściej fotografowanych mazurskich widoków. Docieramy do Harszu. Tu skręcamy w lewo, zgodnie z drogowskazem na Ogonki. Nad jeziorem Harsz jest zagospodarowana plaża z miejscem do odpoczynku, a sam zbiornik należy do najczystszych na Mazurach. Jadąc dalej drogą asfaltową, mijamy dworek z zabudowaniami gospodarczymi w Okowiźnie. W Ogonkach, kolejnej miejscowości na trasie, szlak łączy się z drogą krajową nr 63. Skręcając w nią w lewo, zobaczymy jezioro Święcajty z plażą i pomostem. Przed bunkrem w Ogonkach wjeżdżamy na drogę rowerową, która prowadzi z powrotem do Węgorzewa. Bunkier jest widoczny z drogi, więc łatwo go znaleźć. Jest dostępny do zwiedzania, ale bardzo zniszczony.Na trasie nie ma stromych podjazdów, a nawierzchnia asfaltowa zapewnia komfort jazdy. Szlak został wytyczony drogami lokalnymi o małym natężeniu ruchu samochodowego, a na odcinkach, gdzie jest on większy, wydzielonymi drogami rowerowymi. Po drodze można skorzystać z miejsc do odpoczynku: MOR-u „Jezioro Mamry” koło Trygortu, mariny w Sztynorcie i plaży w Ogonkach.Węgorzewo nie ma stałego połączenia kolejowego. W sezonie letnim bywa uruchamiane połączenie turystyczne z Kętrzynem. Wtedy można również korzystać ze stacji w Trygorcie, Przystani, Mamerkach i Kamionku Wielkim.Muzeum Tradycji KolejowejMuzeum ul. Jaracza 4, 11-600 Węgorzewo, tel. 87 427 16 07, 87 427 14 00, 662 488 696, www.facebook.com/MuzeumTradycijKolejowe j funkcjonuje sezonowo w budynku dworca kolejowego. Prezentowane eksponaty są związane z kolejnictwem Prus Wschodnich, wśród nich znajdują się rozkłady jazdy, urządzenia, narzędzia i mapy.Kwatera Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych w MamerkachKwatera w Mamerkach tel. 698 793 104, [email protected], www.mamerki.com powstała w latach 1940–1944. Zbudowano ją na potrzeby 40 najwyższych generałów i feldmarszałków, 1500 oficerów i żołnierzy Wehrmachtu. Składała się z ok. 250 obiektów, w tym 30 schronów żelbetonowych, które przetrwały do naszych czasów niezniszczone. Korytarze i wnętrza schronów są dostępne dla turystów. Zachowały się także zejścia do kanałów. Obecnie na terenie kompleksu działa Muzeum II Wojny Światowej.Można tu przejść przez zainscenizowane wnętrze U-boota, zobaczyć replikę Bursztynowej Komnaty, a na zakończenie wizyty wejść na 38-metrową wieżę widokową, z której rozciąga się wspaniały widok na jezioro Mamry.Zespół pałacowo-parkowy w SztynorcieW latach 1572–1945 Sztynort był główną siedzibą rodową Lehndorffów, jednego z najpotężniejszych rodów szlachty pruskiej. Zachowany do dziś pałac zbudowano w latach 1689–1691. Od północy otaczał go rozległy park, który był ówcześnie jednym z największych tego typu założeń w regionie. Zdobiły go dywany kwiatowe oraz różnorodne gatunki krzewów i drzew. Wytyczono w nim również regularne aleje dębowe. Na terenie parku zachował się klasycystyczny pawilon ogrodowy z przełomu XVIII i XIX w., neogotycka kaplica oraz renesansowe rzeźby. Do dziś przetrwały też wiekowe dęby, które są pomnikami przyrody. Do końca XIX w. przy pałacu działała stadnina koni krwi arabskiej. Podczas działań wojennych w 1945 r. pałac w Sztynorcie nie uległ zniszczeniu. Do początku 1947 r. mieściła się w nim kwatera wojsk sowieckich. W okresie powojennym budynek pełnił funkcję stołówki PGR-u, który użytkował też zabudowania gospodarcze założenia. Po likwidacji PGR-u zespół pałacowy podupadł. Obecnie obiekt należy do Polsko-Niemieckiej Fundacji Ochrony Zabytków Kultury, która przeprowadza prace remontowe.Z wizytą w SztynorcieCzęstym gościem sztynorckiego pałacu bywał biskup Ignacy Krasicki, który miał ponoć powiedzieć hrabiemu Ernstowi Heinrichowi von Lehndorffowi: „Kto ma Sztynort, ten posiada Mazury”. Od lipca 1941 do 20 listopada 1944 r. w Sztynorcie przebywał Joachim von Ribbentrop – minister spraw zagranicznych III Rzeszy.Rezerwat przyrody SztynortW granicach rezerwatu znajdują się aleja dębowa w Sztynorcie, fragment lasu olszowo-jesionowego, a także zatoki jeziora Kirsajty, stanowiące miejsce gniazdowania ptaków wodno-błotnych oraz ich koncentracji w czasie jesiennych i wiosennych migracji.

31.07.2026

1

Między dwiema rzekami Polski północnej – Gołdapą i Węgorapą

65.7 km 334m ↑ 393m ↓

Gołdap (0,0 km) • Jabłońskie (5,5 km) • Włosty (8,5 km) • Różyńsk Mały (18,1 km)• Sokoły (19,5 km) • Juchnajcie (21,2 km) • Widgiry (35,3 km) •Jagiele (38,0 km) • Zabin (41,7 km) • piramida w Rapie (43,9 km) • Lasy Skaliskie (56,0 km) • Kanał Brożajcki (58,2 km) • Popioły (66,0 km)Trasa prowadzi przez bardzo pagórkowate tereny. Na początkowym etapie, ze względu na brak zwartych kompleksów leśnych dookoła rozciąga się pofałdowany teren. Druga cześć szlaku przebiega wśród cechujących się drzewostanem mieszanym Lasów Skaliskich, dobrą drogą, przez obszar chroniony.Trasa zaczyna się w centrum Gołdapi, obok Centrum Informacji Turystycznej przy placu Zwycięstwa. Pierwszy odcinek pokrywa się ze szlakiem Green Velo, którym docieramy do miejscowości Jabłońskie. Tutaj znajduje się pierwsze Miejsce Obsługi Rowerzystów (MOR).Za Jabłońskimi drogę przecina nasyp kolejowy, po którym przebiega dalej szlak Green Velo. My jedziemy prosto droga asfaltowa. Na tym etapie teren jest jeszcze płaski. Po przejechaniu Włost trafiamy na rozwidlenie drogi. Trasa prowadzi dalej droga asfaltowa do Rożyńska Wielkiego. W tym miejscu można skrócić wycieczkę o ok. 11 km (skręcając za Włostami w utwardzony szuter w prawo, aby po ok. 3 km dojechać do Juchnajć), tracąc jednak możliwość przejażdżki wzdłuż rzeki Gołdapy.Trzymając się trasy, jedziemy dalej w kierunku Rożyńska Wielkiego. Po prawie 3 km skręcamy drogą asfaltową w prawo, zgodnie z drogowskazem na Rożyńsk Mały. Po lewej stronie, wśród roślinności, można dostrzec Gołdapę. Będziemy jechać wzdłuż niej przez najbliższe kilka kilometrów.Po przejechaniu przez most na Gołdapie skręcamy w prawo. Po lewej stronie znajduje się zagospodarowana rekreacyjnie, niewielka wyspa, na której można odpocząć. Dalej przez Jany i Sokoły, wciąż trzymając się w pobliżu rzeki, docieramy do miejscowości Juchnajcie. Trasa prowadzi w lewo, ponownie przecinając rzekę. Przy moście zachowały się pozostałości infrastruktury hydrotechnicznej. Kilkadziesiąt metrów od tego miejsca, we wsi dostępny jest teren rekreacyjny z wiatą. Dalej jedziemy drogą asfaltową do Rogali, gdzie wznosi się neogotycki kościół pw. św. św. Piotra i Pawła. Za wsią można zjechać z trasy i odwiedzić Klewiny z punktem widokowym na Czarnej Górze. Znajduje się tam również prosty, bezstylowy dwór z XIX w. Prowadzi do niego brukowana aleja stuletnich dębów i jesionów, która ma 1,6 km długości. Docierając do kolejnej na trasie miejscowości – Widgiry, po prawej stronie widzimy wiatę rekreacyjną. Utwardzonym szutrem jedziemy dalej, przez Jagiele i Stary Żabin (położony 0,5 km od granicy państwa) do Żabina. Przed wsią, po lewej stronie, zachował się cmentarz z czasów I wojny światowej. Będąc w Żabinie, warto zwrócić uwagę na późnogotycki kościół pw. Narodzenia NMP.Trasa prowadzi następnie do skrzyżowania w Rapie. Tu należy koniecznie zboczyć ze szlaku w lewo (800 m), aby zobaczyć słynną piramidę. Przy rozjeździe, z lewej strony znajduje się zaniedbany dawny, park dworski. Z Rapy kierujemy się w prawo, przez Mieduniszki Małe, wzdłuż rzeki Węgorapy do Mieduniszek Wielkich. Udając się na wprost, można dojechać do dawnej osady Brożajcie (oddalonej o ok. 0,5 km od trasy), w której znajdują się ruiny dworu z parkiem. Podążając szlakiem, powinniśmy przejechać przez most. Kolejny, ponad trzykilometrowy odcinek prowadzi droga brukowana do Zabrostu Wielkiego. Na rozwidleniu za mostem na Węgorapie w Zabroście Wielkim skręcamy w lewo i jedziemy utwardzonym szutrem w stronę lasu. W Skalisku na drodze pojawia się asfalt. Pokonujemy nią ok. 1,4 km, po czym skręcamy w lewo, w drogę szutrowa prowadząca do lasu. Docieramy do Kanału Brożajckiego i podążamy dalej wzdłuż niego do miejscowości Śluza. Stąd kierujemy się na zachód, na rozwidleniu w lewo, droga wzdłuż linii lasu do Wydutek, a następnie, po pokonaniu mostu na Gołdapie, do Popiołów.Na trasę warto wybrać się rowerem turystycznym, crossowym lub górskim, chociaż z wyjątkiem ostatniego etapu można ja przejechać także rowerem szosowym. Ze względu na mały ruch samochodowy szlak jest bardzo bezpieczny, a po drodze znajduje się kilka miejsc do odpoczynku, wśród nich są: MOR w Jabłońskich oraz place rekreacyjne w Rożyńsku Małym, Juchnajciach i Widgirach.Gołdap leży tuż przy granicy z obwodem królewieckim, przy drodze krajowej nr 65, 68 km na północ od Ełku i 57 km na północny zachód od Suwałk. Nie ma możliwości dojazdu do miasta z rowerem komunikacja publiczna.Gołdap – Mazurski ZdrójGołdap leży na Mazurach Garbatych, na skraju Puszczy Rominckiej. Obecnie obszar ten jest zaliczany do Mazur, ale historycznie nazywany był Mała Litwa, ponieważ zamieszkiwali go głównie Litwini, którzy po hołdzie pruskim w 1525 r. przyjęli protestantyzm. Pierwotna nazwa miejscowości to Szyłajty, współczesna pochodzi od rzeki. Zabudowa miejska Gołdapi bardzo ucierpiała podczas II wojny światowej. Spośród zabytkowych obiektów przetrwały m.in. gotycki kościół pw. NMP Matki Kościoła, dawniej ewangelicki (wzniesiony w 1578 r., przebudowany w XVII i XVIII w., odbudowany w latach 1981–1984), kościół pw. św. Leona z 1894 r., wieża ciśnień z przełomu XIX i XX w. oraz kamienice z XIX w. Gołdap należy do sieci miast Cittaslow. To również jedyne w województwie warmińsko-mazurskim uzdrowisko, z okazałymi tężniami w pobliżu jeziora Gołdap. W centrum znajduje się duży i zadbany park miejski z placem Zwycięstwa, fontanną i pięknym mostkiem. Z błot borowinowych i najczystszego w Polsce powietrza korzystają kuracjusze usytuowanego w podmiejskim lesie Kumiecie sanatorium Wital. Leczą tu niedomagania narządu ruchu i układu oddechowego, a także reumatyzm. Część budynków zajmowanych przez sanatorium należała w czasie wojny do kompleksu kwatery Naczelnego Dowództwa Wojsk Lotniczych (Luftwaffe). W lesie Kumiecie wzniesiono, na wzór innych mazurskich kwater sztabowych, solidne schrony oraz kilka budynków towarzyszących. Kompleks nosił kryptonim „Robinson”.Atrakcyjne są również okolice miasta. Odwiedzający znajdą tu zarówno piękne krajobrazy, jak i bogata infrastrukturę turystyczną. Najwyższym wzniesieniem jest Szeska Góra (309 m n.p.m.), malownicze okolice Żytkiejm otrzymały nazwę „polskich prerii”, a świerkowe lasy Puszczy Rominckiej porównywane są z tajga syberyjska. Na południe od miasta, na stokach Wzgórz Szeskich, działa Centrum Sportowo-Rekreacyjne „Piekna Góra”, a na Gołdapskiej Górze (272 m n.p.m.) ośrodek narciarski ze sztucznie naśnieżanymi trasami zjazdowymi, wyciągami krzesełkowym i dwoma orczykowymi oraz torem saneczkowym. Przy dolnej stacji wyciągów znajduje się obiekt noclegowy z restauracją.Warto wiedzieć, ze w Gołdapi mieści się Światowe Centrum Smakoszy Kartaczy. Nie dziwi wiec, że właśnie tu organizowane są corocznie mistrzostwa w ich jedzeniu. To danie jest specjalnością okolicy. W Gołdapi znajduje się międzynarodowe przejście graniczne z Rosją (obwodem królewieckim).Rożyńsk MałyWe wsi miało niegdyś swoja siedzibę Państwowe Gospodarstwo Rolne. Zachowały się po nim zabudowania gospodarcze. Obecnie znajduje się tu minizoo „Wiejska Zagroda”, z alpakami, miniaturowymi kucykami, kozami, ptactwem ozdobnym, małpkami, lamami oraz szynszylami.Kościół pw. Narodzenia NMP w ŻabiniePóźnogotycka świątynia z początku XVI w., z niską wieżą i nieproporcjonalnie długim korpusem. Kolebkę nawy głównej podtrzymują pseudohelleńskie kolumny, a wystrój jest stylizowany na neobarokowy i neogotycki.Piramida w RapieUnikatowy grobowiec w kształcie piramidy znajdujący się ok. 30 km na zachód od Gołdapi, niedaleko wsi Rapa. Niegdyś należał do rodziny Fahrenheidów, właścicieli majątku w Bejnunach (obecnie po stronie rosyjskiej). Prawdopodobnie wybudował go w 1812 r. zrozpaczony ojciec Friedrich von Fahrenheid po śmierci trzyletniej córeczki Ninette. Jej ciało zostało odpowiednio zabalsamowane i złożone w podwójnej trumnie. Budowle usytuowano na końcu specjalnie usypanej grobli. Pochowano w niej siedmioro przedstawicieli rodu. Grobowiec był widoczny z dworu w Rapie, ponieważ stał na osi widokowej biegnącej przez park. Dwór spalono, jego ruiny znajdują się na końcu zaniedbanej alei parkowej, w pobliżu zarastających sadzawek.Zabrost WielkiW 1914 r., w czasie I wojny światowej, wieś została zniszczona przez Rosjan, w latach 1916–1917 odbudowano ja według całościowego planu berlińskiego architekta Carla Kujatha. Do dzisiaj przetrwała w niezmienionym kształcie, co sprawia, że jest to najlepiej zachowana zabytkowa wieś Warmii i Mazur. Chałupy z podcieniami, wzniesione w konstrukcji ryglowej, maja charakterystyczny układ: dom mieszkalny jest ustawiony bokiem do drogi, stodoła szczytem, a pomiędzy budynkami znajdują się ozdobne bramy. Za ostatnimi zabudowaniami wsi można zobaczyć granitowy głaz z wyryta data 1914, przypuszczalnie upamiętniający bitwę stoczona tu we wrześniu tego roku. Za mostem na Węgorapie, w pobliżu cmentarza, wznosi się pagórek (95 m n.p.m.) o nazwie Zamkowa Góra. Prawdopodobnie pierwotnie znajdował się tam gród pruski. W końcu XIV w. zastąpiła go strażnica krzyżacka.Lasy SkaliskieNazwa kompleksu leśnego pochodzi od nazwiska Pawła Skalicha. Ze względu na swój porywczy charakter stracił on posadę na dworze w Królewcu. Po odebraniu przywilejów, przydzielono mu ziemie na północ od Bań Mazurskich. Obecnie jest to obszar specjalnej ochrony ptaków, w którego skład wchodzą Lasy Skaliskie oraz doliny rzek Węgorapy i Gołdapy. Teren jest bardzo urozmaicony – od zabagnionych dolin rzecznych, torfowisk, poprzez duże kompleksy leśne, do łąk i pól uprawnych. Moczary, bagna i liczne cieki są naturalna bariera dla człowieka, dzięki czemu występuje tu ogromne bogactwo fauny i flory. Wśród zwierząt można spotkać m.in. łosie, rysie, kuny, lisy, jenoty, borsuki, wydry i bobry. To jedno z nielicznych miejsc, gdzie wciąż żyją watahy wilków.Jest to również ważny teren bytowania żurawi. Ponadto występują tu m.in. bielik, orlik krzykliwy, jarząbek, dzięcioł średni i dzięcioł czarny. Na północy tego obszaru meandruje rzeka Węgorapa. Jej starorzecze to miejsce wyjątkowej urody i idealne siedlisko dla ptactwa wodnego.Kanał BrożajckiPrzekopany w 1733 r. kanał przecina Lasy Skaliskie. W latach 1844–1850 przeprowadzano tu prace melioracyjne, wykopano m.in. kanał dopływowy, przy pomocy którego osuszono jezioro Miryt, obecnie bagno Minta. Na kanale zobaczyć można wiele urządzeń hydrotechnicznych: stopnie wodne i śluzy, jest tez elektrownia wodna w miejscowości Brożajcie. Obecnie kanał stanowi mało wymagający szlak kajakowy.

31.07.2026

1

Do Częstochowy Północy

16.8 km 150m ↑ 116m ↓

Korsze (0,0 km) • Reszel (14,0 km) • Święta Lipka (20,4 km)Trasa atrakcyjna zwłaszcza dla osób zainteresowanych historią regionu i turystyką religijną. Jej główne atrakcje to zabytki Reszla i Świętej Lipki, wśród nich znane sanktuarium maryjne, zwane Częstochową Północy.Wycieczkę rozpoczynamy w centrum Korsz, na ulicy Mickiewicza. Niedaleko znajduje się kościół rzymskokatolicki pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Początkowo kierujemy się drogą wojewódzką nr 590 na południe, mijając po lewej stronie cerkiew pw. św. św. Apostołów Piotra i Pawła. Przecinamy drogę wojewódzką nr 592 i jedziemy dalej zgodnie z drogowskazem w kierunku Reszla. Po drodze przejeżdżamy przez niewielkie Wandajny i docieramy do Gudnik. Warto zatrzymać się w tej miejscowości, aby obejrzeć jej zabytki. Kolejny odcinek trasy prowadzi z Gudnik do Reszla. To niewielkie, ale bardzo ważne dla historii Warmii miasto. Za Reszlem nadal kierujemy się drogą wojewódzką nr 590 na południe. Wyjeżdżając z miasta, możemy skorzystać z kilkusetmetrowej drogi rowerowej. Zmierzamy w kierunku Świętej Lipki znaną trasą pielgrzymkową, przy której stoją kapliczki. Bliżej tej miejscowości przekraczamy oznaczoną brązową tablicą turystyczną granicę pomiędzy Warmią a Mazurami. Aby dotrzeć do sanktuarium maryjnego, można jechać drogą asfaltową – to propozycja dla rowerzystów szosowych, albo wcześniej, na rozwidleniu, drogą szutrową przy ostatniej kapliczce wjechać do lasu. Na tym odcinku mija się starą kolumnę maryjną zwieńczoną figurą Matki Bożej. Jest to zabytkowy słup graniczny z 1750 r., który rozdzielał niegdyś Prusy Książęce od Prus Królewskich, a obecnie wyznacza granicę między Mazurami a Warmią. W dolinie widać barokową fasadę sanktuarium.Można wydłużyć trasę o 4 km, jadąc ze Świętej Lipki dalej na wschód, do Bezławek. W miejscowości znajduje się zabytkowy kościół z XVI w., z którym wiąże się legenda o Świętym Graalu.Trasa jest krótka i w całości asfaltowa. Teren też nie jest trudny, dominują niewielkie, łagodne pagórki.Przez Korsze przejeżdżają pociągi regionalne kursujące na trasie Olsztyn – Ełk. Jest też kilka połączeń dalekobieżnych.KorszeMiejscowość została założona w XV w. Jej nazwa pochodzi prawdopodobnie od pierwotnej nazwy osady w języku pruskim, czyli Cohorsen, później Karsens albo Kors, co w pokrewnym języku litewskim znaczy „orzech laskowy” („karšis”, „karše”). Do początku XIX w. Korsze stanowiły majątek ziemski. Czynnikiem decydującym o rozwoju wsi była rozbudowa sieci kolejowej w Prusach Wschodnich w 2. poł. XIX w. Szczególne położenie Korsz – niemal dokładnie w centralnym punkcie Prus Wschodnich – przesądziło o wyborze tej miejscowości jako węzła kolejowego na przecięciu dwóch najstarszych w Prusach Wschodnich linii kolejowych (Królewiec – Ełk i Toruń – Wystruć). Rok 1945 przyniósł poważne zniszczenia (40%), ponieważ Korsze były bronione przez cofające się niemieckie oddziały pancerne. Prawa miejskie miejscowość uzyskała w 1962 r.W mieście są trzy zabytkowe wieże ciśnień z XIX/XX w. Najstarsza z nich powstała w 1890 r. Jedna ma stalowy, kulisty zbiornik typu Klönne. W Polsce są jedynie trzy wieże z tego typu zbiornikiem (pozostałe dwie w Dąbrównie i Runowie Pomorskim). W 1903 r. oddano do użytku neogotycki kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, a w kolejnym roku – kościół ewangelicki (obecnie cerkiew prawosławna).GudnikiNiewielka wieś, która może się poszczycić ciekawymi zabytkami. Lokowano ją w 1340 r. Znajduje się tu kościół pw. św. Andrzeja Boboli z XIV w., murowany z cegły i kamienia polnego, z drewnianą kruchtą z XVIII stulecia. Wyposażenie wnętrza pochodzi z XVII i XVIII w. Na uwagę zasługuje płyta nagrobna szwedzkiego lekarza Johana Bernarda Varnbagena z 1647 r., wykonana z czerwonego marmuru. Przy kościele stoi obelisk upamiętniający mieszkańców wsi poległych w czasie I wojny światowej. Dalej przy drodze wiodącej w stronę Reszla można zobaczyć ruiny kaplicy grobowej przedstawicieli rodu von der Groeben.ReszelDawny gród pruskiego plemienia Bartów, który nosił staropruską nazwę Resel, a w 1241 r. został zdobyty przez Krzyżaków. Miasto lokowano w 1337 r. i od początku budowane było według wcześniej ustalonego planu. Do dziś zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z większością murów obronnych i niektórymi basztami.W 1631 r. wypędzeni z Braniewa jezuici przejęli zabudowania klasztorne pozostałe po zakonie augustianów i utworzyli w Reszlu kolegium. W XIX w. planowano tu nawet utworzenie uniwersytetu. Reszel był znany jako miasto artystów, zatrudnianych często przy pracach w Świętej Lipce. Podczas II wojny światowej miasto nie doznało większych zniszczeń.Reszel jest członkiem założycielem polskiej sieci miast Cittaslow. Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem Reszla jest gotycki zamek (ul. Podzamcze 3, 11-440 Reszel, tel. 89 755 01 09, www.zamek-reszel.com), wzniesiony w latach 1350–1401. To masywna budowla ze strzelistą neogotycką wieżyczką, okrągłą basztą i bramą prowadzącą na dziedziniec. Był jedną z rezydencji biskupów warmińskich, w tym ostatniego z nich – Ignacego Krasickiego. Obecnie w zamku dostępne są komnaty gościnne, działa też galeria, która organizuje wystawy sztuki współczesnej. Można wejść na wieżę oraz zwiedzić znajdujące się w podziemiach muzeum z wystawą narzędzi tortur. Wśród 50 oryginalnych eksponatów zobaczymy m.in. fotel czarownicy, żelazną dziewicę, kołyskę Judasza oraz torturę wody. W Sali Rycerskiej przedstawiono historię rycerstwa europejskiego, a w Komnacie Rycerskiej można podziwiać zbroje (m.in. tę imitującą zbroję mitycznego króla Artura), broń białą (w tym miecz imitujący legendarny miecz Excalibur) oraz broń palną. Kolejnym średniowiecznym zabytkiem Reszla jest kościół pw. św. św. Piotra i Pawła. Jego budowę rozpoczęto w połowie XIV w. Jest to trójnawowa świątynia z prezbiterium oraz okazałą wieżą. Po pożarze z 1806 r. została odbudowana i od nowa wyposażona w latach 1822–1843. W ołtarzu głównym znajduje się obraz przedstawiający patronów kościoła, autorstwa Antoniego Jana Blanka (1785–1844), pochodzącego z Warmii profesora sztuk pięknych na Uniwersytecie Warszawskim. Mierząca 51,2 m wieża kościelna jest dostępna dla zwiedzających. Wewnątrz niej można zobaczyć mechanizm zegara z 1913 r. oraz dzwony kościelne, a z jej szczytu obejrzeć panoramę miasta i okolic. Pośrodku rynku stoi zabytkowy ratusz w stylu klasycystycznym, zbudowany w latach 1815–1820. Portyk wejściowy jest ozdobiony dwoma kolumienkami, a na dachu znajduje się wieżyczka zegarowa z hełmem i iglicą.Ostatnia europejska czarownicaW Reszlu spalono na stosie ostatnią w Europie kobietę oskarżoną o czary. Wydarzyło się to w 1811 r. Ofiarą była Barbara Zdunk. Zarzucono jej nie tylko czary, ale przede wszystkim podpalenie. W 1807 r. część miasta spłonęła, a przyczyny pożaru były niejasne. Proces trwał trzy lata. Sprawa winy budziła kontrowersje, jednak sąd w Królewcu zatwierdził wyrok. Przed spaleniem skazaną uduszono.Sanktuarium maryjne w Świętej LipceSanktuarium Matki Bożej (Święta Lipka 29, 11-440 Reszel, tel. 89 755 14 81, www.swlipka.pl) już od średniowiecza przyciągało pielgrzymów nie tylko z regionu, ale też z dalekich stron Polski. Nazywane jest Częstochową Północy. W skład zespołu budowli, uważanego za perłę baroku, wchodzą: bazylika, krużganki i dom zakonny ojców jezuitów. Na kościelny dziedziniec wchodzi się przez barokową bramę triumfalną z 1. poł. XVIII w. Bogate i różnorodne wyposażenie świątyni – rzeźby w kamieniu i drewnie, malarstwo ścienne i obrazy na płótnie, wyroby złotnicze i snycerskie oraz dzieła artystycznego kowalstwa i ślusarstwa – zachowało się w stanie prawie niezmienionym. Warto zwrócić uwagę na barokowe organy z ruchomymi figurkami, wykonane w 1721 r. Krótkie koncerty oraz robiące duże wrażenie pokazy ruchomych elementów ozdabiających instrument odbywają się latem co godzinę. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej Świętolipskiej. Warto także zwiedzić muzeum prezentujące eksponaty związane z sanktuarium, usytuowane nieopodal domu pielgrzyma.Kościół w BezławkachKościół z 1513 r., utworzony w domu głównym wcześniejszego zamku, który był pierwszy raz wzmiankowany w 1402 r. Wewnątrz świątyni godna zobaczenia jest drewniana konstrukcja wieży dobudowanej ok. 1728 r. Z kościołem związana jest legenda o Świętym Graalu. Według niej kielich, w którym zebrano krew Chrystusa, trafił do Anglii. Stamtąd po bitwie pod Hastings (1066), rozegranej podczas inwazji Normanów na Anglię, dzieci pokonanego króla Harolda II, zabierając ze sobą Graala, udały się przez Litwę i Kijów do Bizancjum. Dwóch synów króla pozostało na Litwie. Świdrygiełło, czyli młodszy brat Jagiełły (pochodzącego według podań od starszego syna Harolda), miał przywieźć kielich do Bezławek. W czasie wojny polsko-krzyżackiej latem 1520 r., gdy oddziały tatarskie podeszły pod wieś, kielich został rzekomo zamurowany w ścianie kościoła, a potem zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Za dowód jego ukrycia uważany jest otwór wybity w ścianie, wysoko, w miejscu zamurowanego okna.

31.07.2026

Pętla Węgorzewska

16.0 km 76m ↑ 76m ↓

Biuro Informacji Turystycznej w Węgorzewie (0,0 km) • plaża miejska Mamry (2,6 km) • plaża miejska w Kalu (4,4 km) • cmentarz wojenny i punkt widokowy nad jeziorem Święcajty (7,0 km) • Wzgórze Konopki (8,2 km) • stadion miejski i Kanał Młyński (14,5 km) • Ekomarina (15,7 km) • Biuro Informacji Turystycznej w Węgorzewie (16,0 km)Krótka pętla dla całej rodziny, na której jest wiele miejsc do odpoczynku i zwiedzania. Proponowana wycieczka zaczyna się nieopodal Muzeum Kultury Ludowej z Parkiem Etnograficznym. Dalej po drodze są m.in. zamek krzyżacki z XIV w., plaża i molo nad jeziorem Mamry, Kalska Kolumna (ciekawostka dla miłośników historii), punkt widokowy na wzgórzu nad jeziorem Święcajty z cmentarzem z czasów I wojny światowej oraz owiana legenda Góra Konopki z cmentarzem żołnierzy radzieckich. Nieopodal trasy, przy wjeździe do Węgorzewa, sezonowo działa też Muzeum Tradycji Kolejowej.Wycieczkę rozpoczynamy przy Biurze Informacji Turystycznej w Węgorzewie, nieopodal Ekomariny i Muzeum Kultury Ludowej. Na początku jedziemy wzdłuż rzeki Węgorapy w kierunku zamku krzyżackiego. Tu trasa przecina rzekę, a następnie wzdłuż niej prowadzi do zadbanej plaży miejskiej Mamry (ul. Braci Ejsmontów 8). Dalej kierujemy się szutrową ulicą Kopernika do ulicy Zbożowej, a następnie ulicą Jasną do plaży miejskiej w graniczącej z Węgorzewem miejscowości Kal. Po drodze, po lewej stronie mijamy niewielki park i cmentarz z Kolumna Kalska, zabytkiem pochodzącym prawdopodobnie z 1573 r. Z plaży w Kalu wyjeżdżamy drogą szutrową w lewo, w stronę lasu. Będąc już w lesie, podążamy zgodnie z drogowskazami w kierunku cmentarza z czasów I wojny światowej. Jest to jedna z najładniej położonych nekropolii na Mazurach, rozciąga się stad przepiękny widok na jezioro Święcajty.Jadąc dalej, docieramy do drogi krajowej nr 63. Przecinamy ja i po drugiej stronie szosy wjeżdżamy na ścieżkę rowerową, która doprowadza nas do Góry Konopki z cmentarzem żołnierzy radzieckich. Następnie jedziemy w prawo ulica Konopki do dawnego nasypu kolejowego. Tędy przebiega szlak Green Velo z bardzo dobrą, utwardzoną nawierzchnią. Przed Węgorapa można odpocząć, korzystając z Miejsca Obsługi Rowerzystów (ul. Armii Krajowej 12). Przy Kanale Młyńskim kierujemy się w lewo i wzdłuż Węgorapy wracamy do Ekomariny.Trasa o bardzo dobrej nawierzchni. W Węgorzewie jest to głównie asfalt, a w terenie utwardzony szuter. Niektóre odcinki prowadzą wydzielonymi ścieżkami rowerowymi. Pod względem ukształtowania terenu trasa charakteryzuje się łagodnymi pagórkami, bez stromych zjazdów i podjazdów. W okolicy przeważają łąki oraz, na południu, tereny leśne. Węgorzewo nie ma stałego połączenia kolejowego. W sezonie letnim bywa uruchamiane połączenie turystyczne z Kętrzynem. Miasto leży przy drodze krajowej nr 63 w odległości 26 km na północ od Giżycka, gdzie znajduje się najbliższa czynna całorocznie stacja kolejowa.WęgorzewoNazwa miasta nawiązuje oczywiście do węgorzy, z których od średniowiecza słynęła okolica. W XV w. Krzyżacy przy zamku, na Węgorapie, zbudowali węgornie, czyli pułapkę do połowu tych ryb. Była to duża, skrzyniowa konstrukcja z drewna, która przez wieki modernizowano. Funkcjonowała jeszcze po 1945 r. Razem z prawami miejskimi w 1571 r. Węgorzewo otrzymało herb. Jest on unikalny, ponieważ przedstawia przestrzenny obiekt murowany, który przypomina Kolumnę Kalska. To ceglany pomnik, który został wzniesiony przed 1573 r. Umieszczono na nim cztery charakterystyczne tablice z wierszem napisanym po polsku, niemiecku, litewsku i po łacinie. Opowiada on o tragicznej historii dwóch par kochanków z Kalu: Pawła, Benedykta, Gertrudy i Róży, którzy wbrew rodzicom oddali się zakazanej miłości. Istnieje przypuszczenie, że w momencie nadawania praw miejskich kolumna była tak słynna, ze właśnie z nią kojarzyło się miasto.Najstarszym zabytkiem Węgorzewa jest zamek krzyżacki ul. Zamkowa 7, 11-600 Węgorzewo z XIV w. Pierwotna warownie zaczęto budować w 1398 r., miała ona kształt nieregularnego pięcioboku. Od 1525 r. była siedziba książęcego starosty, w 1656 r. została zniszczona przez Tatarów. Po odbudowie obiekt stał się barokową rezydencją. Później pełnił różne funkcje: sądu, lazaretu wojskowego i więzienia. W latach 1734 i 1736 przebywał w nim król Stanisław Leszczyński, zanim udał się na wygnanie do Francji. W 1835 r. zamek spłonął. Po odbudowie zatracił średniowieczny charakter. Kolejny pożar wybuchł w styczniu 1945 r., spowodowany przez Armię Czerwoną. Ocalały z niego historyczne mury. Zamek został odbudowany w latach 80. XX w. Obecnie znajduje się w rękach prywatnych. Warto odwiedzić węgorzewskie Muzeum Kultury Ludowej ul. Portowa 1, 11-600 Węgorzewo, tel. 87 427 52 78, www.muzeum-wegorzewo.pl . W jego zbiorach znajdują się przedmioty codziennego użytku, sprzęt gospodarczy, tkaniny i odzież, akcesoria obrzędowe oraz wyroby sztuki ludowej. Z muzeum sąsiaduje Park Etnograficzny nad rzeką Węgorapa, gdzie eksponowane są przykłady tradycyjnego budownictwa mazurskiego. W skansenie można też spotkać kozy unikalnej, mazurskiej rasy.Zamek krzyżacki i Muzeum Kultury Ludowej znajdują się przy bulwarze Loir et Cher. Ma on ok.1,5 km długości i ciągnie się od Kanału Młyńskiego wzdłuż Węgorapy. Przy bulwarze mieszczą się także punkt informacji turystycznej i Ekomarina z przystanią Żeglugi Mazurskiej. W Węgorzewie są też miejsca pamięci związane z I i II wojna światową. Cmentarz wojenny Jägerhöhe z 1917 r. jest położony na wzgórzu, dawniej nazywanym Saksonskim, 18 m nad poziomem jeziora Święcajty. Rozciąga się stąd wspaniały widok na okolice. Nekropolia ma kształt podkowy otoczonej murem z głazów. Półkola z kamieni to tzw. kręgi bohaterów. W środku założenia uwagę zwraca drewniany krzyż o wysokości 15 m. Dookoła cmentarza zasadzono sosny, jedna z nich rozdziela się na pięć pni. Cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej poległych w styczniu 1945 r. znajduje się na Górze Konopki. Poświęcony ich pamięci pomnik, odsłonięty w 1968 r., ma prawie 7 m wysokości. Cmentarz został założony, gdy rozpoczęto przenoszenie okolicznych grobów w jedno miejsce. Góra Konopki (zwana też Diabla Góra) to ciekawe miejsce, wspominane w kilku mazurskich legendach.W sezonie letnim w budynku dworca kolejowego czynne jest Muzeum Tradycji Kolejowej ul. Jaracza 4, 11-600 Węgorzewo, tel. 87 427 16 07, 87 427 14 00, 662 488 696, www.facebook.com/MuzeumTradycijKolejowej. Prezentowane są w nim eksponaty związane z kolejnictwem Prus Wschodnich, takie jak rozkłady jazdy, urządzenia, narzędzia czy mapy. Latem można też odpocząć na strzeżonej plaży miejskiej ul. Braci Ejsmontów 8, 11-600 Węgorzewo, tel. 87 428 52 34 , która jest jedną z najładniejszych na Mazurach. Przyciąga odwiedzających nie tylko ze względu na lokalizacje nad drugim co do wielkości jeziorem w Polsce oraz rzeka Węgorapa, ale też dzięki bardzo dobrej infrastrukturze. Na plaży znajdują się boiska do siatkówki plażowej, przebieralnie, toalety i mała gastronomia. Bliskość obszarów chronionych sprawia, ze można tu spotkać m.in. czaple siwe, perkozy czy żurawie. Zima na jeziorze Święcajty wielokrotnie organizowano zawody bojerowe. Węgorzewo słynęło z nich do 1945 r. Rywalizowano tutaj o tytuł mistrza Niemiec, ścigali się tu sportowcy m.in. ze Szwecji, Estonii, Łotwy, Polski, a w 1936 r. odbyły się nawet mistrzostwa Starego Kontynentu. Dziś Węgorzewo bywa nazywane bojerowa stolica Europy.

31.07.2026

Świecąca trasa rowerowa

11.3 km 71m ↑ 71m ↓

Lidzbark Warmiński (0,0 km) • Koniewo (6,0 km) • Wielochowo (8,9 km) • Lidzbark Warmiński (11,3 km)Trasa prowadzi przez okolice Lidzbarka Warmińskiego, określanego mianem jednej z pereł Warmii. Miasto jest dawną stolicą tego regionu. Tutejszy zamek biskupów warmińskich, majestatyczna budowla z krużgankami, bywa nazywany Wawelem Północy. Zachwyca także dawny letni pałacyk biskupi – Oranżeria Krasickiego. Trasa jest bardzo atrakcyjna widokowo, po drodze można zaplanować przerwę na zagospodarowanej plaży w Wielochowie.Trasa rozpoczyna się przy ulicy Polnej, w północno-wschodniej części miasta. Początkowo kierujemy się na północ, po drodze mijając kościół pw. św. Andrzeja Boboli z Ogrodem Biblijnym. Za Lidzbarkiem Warmińskim rozciąga się morenowy krajobraz wysoczyzny płaskiej, charakteryzujący się niezbyt dużymi wzniesieniami. Asfaltową szosą jedziemy w kierunku Koniewa, po czym zjeżdżamy w lewo utwardzoną drogą szutrową zgodnie z drogowskazem. To jedyny nieasfaltowy odcinek trasy przed Wielochowem. Po dotarciu do Wielochowa wjeżdżamy na szlak Green Velo i kierujemy się w lewo. Opuszczając miejscowość, mijamy kąpielisko miejskie z plażą, pomostami i punktami gastronomicznymi. Docieramy do drogi wojewódzkiej nr 511 i wjeżdżamy na ścieżkę rowerową, której początek stanowi świecąca trasa. Stąd wydzieloną drogą rowerową szlaku Green Velo wracamy do Lidzbarka Warmińskiego.Trasa jest w większości asfaltowa, o bardzo dobrych parametrach, przebiega przez tereny charakteryzujące się łagodnym ukształtowaniem, bez stromych zjazdów i podjazdów. Jest też bardzo dobrze oznakowana jako żółty szlak rowerowy. Początkowy odcinek do Koniewa (6 km) pokrywa się ze szlakiem niebieskim, natomiast na ostatnim etapie z Wielochowa do Lidzbarka Warmińskiego (2,3 km) z czerwonym szlakiem rowerowym. Ten ostatni odcinek to także fragment szlaku Green Velo.Lidzbark WarmińskiPonad 600-letnia, historyczna stolica Warmii, położona w sercu regionu, w widłach rzeki Łyny i jej dopływu Symsarny, na pograniczu Pojezierza Mazurskiego i Niziny Sępopolskiej. Urokliwe miasteczko zachwyca malowniczymi zakolami rzek, terenami zielonymi oraz wieloma zabytkami. Najcenniejszym z nich jest potężny, czteroskrzydłowy zamek gotycki, zwany Perłą Północy. Jego budowę rozpoczął w 1350 r. biskup warmiński Jan z Miśni. Dawna siedziba biskupów składa się z dobrze zachowanego, XIV-wiecznego zamku właściwego i przedzamcza. Przebywali tu wybitni politycy i ludzie kultury, zbierały się sejmiki warmińskie i odbywały się sądy. Obecnie w zamku mieści się Muzeum Warmińskie pl. Zamkowy 1, 11-100 Lidzbark Warmiński, tel. 89 767 21 11, https://lidzbark.muzeum.olsztyn.pl . W jego wnętrzu na szczególną uwagę zasługują: Wielki Refektarz z pocztem biskupów warmińskich, wystawa prezentująca sławnych mieszkańców zamku, a także kolekcje sztuki sakralnej od gotyku po barok oraz malarstwa polskiego z końca XIX i z XX w. Na polecenie biskupa został też zbudowany klasycystyczny letni pałacyk – Oranżeria Krasickiego, obecnie pięknie zrewitalizowany i nazwany Oranżerią Kultury. Organizowane są tu wystawy, koncerty i inne działania artystyczne.Ważnym zabytkiem architektury sakralnej jest gotycki kościół parafialny pw. św. św. Piotra i Pawła pl. Kościelny 1, 11-100 Lidzbark Warmiński, tel. 89 767 23 15, www.parafialidzbark.pl. Wzniesiony pierwotnie w 1315 r., dwa razy spłonął. Budowę obecnie istniejącej świątyni rozpoczęto w 2. poł. XIV w. Ołtarz główny pochodzi z lat 1912–1915. Kolejnym XIV-wiecznym zabytkiem jest Wysoka Brama ul. Wysokiej Bramy 2, 11-100 Lidzbark Warmiński, do której przylegają dwie neorenesansowe kamienice. W pobliżu Wysokiej Bramy znajduje się drewniana cerkiew prawosławna, która została wybudowana w latach 1821–1823 jako świątynia ewangelicka. Dzisiejszy Lidzbark Warmiński kojarzy się z bogatym kalendarzem wydarzeń kulturalnych, m.in. Biesiadami Humoru i Satyry, koncertami jazzowymi oraz festiwalami kulinarnymi.Nową atrakcją będzie infrastruktura uzdrowiskowa, miasto stara się bowiem o status uzdrowiska i buduje tężnie solankowe. Park Uzdrowiskowy Doliny Symsarny jest potocznie nazywany „Lidzbarskimi Serpentynami”. Taką nazwę zawdzięcza meandrującej rzece. Spacerując parkiem, można odkryć pamiątki historii – Górę Okartową, z której już w średniowieczu prowadzono miejskie wodociągi, pozostałości umocnień Trójkąta Lidzbarskiego, dawne miejsce straceń, pomnik bohaterów wojny 1870–1871 czy pozycję rosyjsko-pruską z 1807 r. Chętni mogą także pobudzić zmysły węchu, słuchu i dotyku, spacerując wzdłuż ścieżki sensorycznej. Park to idealne miejsce na spacer, jogging, nordic walking czy jazdę rowerem.W Lidzbarku Warmińskim funkcjonują także Termy Warmińskie – jedyny tego typu obiekt w województwie warmińsko-mazurskim. To doskonałe miejsce do wypoczynku i relaksu, zarówno dla tych, którzy aktywnie uprawiają sport, jak i dla tych, którzy mają ochotę na chwilę wytchnienia od codzienności. Obiekt składa się z części sportowej i rekreacyjnej, w której korzystać można z szeregu atrakcji wodnych. Są to m.in. baseny, zjeżdżalnia multimedialna z efektami świetlnymi i akustycznymi, hydromasaże, bicze wodne, a także strefa saun. Na trasie rowerowej znajduje się też ciekawy Ogród Biblijny przy kościele pw. św. Andrzeja Boboli ul. Polna 34a, 11-100 Lidzbark Warmiński, www.parafia-lidzbark.pl/pages/ogrod-biblijny . Ogród zajmuje ok. 900 m2. Umieszczono w nim konstrukcje architektoniczne nawiązujące do scen biblijnych i posadzono ok. tysiąca roślin kilkudziesięciu gatunków, których nazwy można odnaleźć w Piśmie Świętym.WielochowoMiejscowość stała się znana dzięki świecącej ścieżce rowerowej. Liczący ok. 100 m odcinek trasy biegnie wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 511. Ma niebieską nawierzchnię, która nocą emituje ciemnoniebieskie światło. Poprawia to widoczność, a więc i bezpieczeństwo rowerzystów. Ścieżka świeci dzięki luminoforom, specjalnym substancjom syntetycznym, które ładują się przy wykorzystaniu światła dziennego, a potem oddają nagromadzoną energię. Zimą efekt świecenia jest trochę słabszy. Polecamy zaplanowanie przejazdu wieczorem. W Wielochowie jest też plaża z kąpieliskiem.Mikołaj Kopernik w Lidzbarku WarmińskimMikołaj Kopernik był Warmiakiem! Szczególnie silne związki astronoma z miastem przypadły na lata 1503–1509. W 1503 r. Kopernik przyjechał na Warmię po studiach we Włoszech, jako młody doktor prawa kanonicznego i lekarz. Początkowo dbał o zdrowie wuja, biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrodego. Przebywając w stolicy Warmii, poznawał bliżej tajniki jego polityki wobec kapituły, stanów pruskich (ówczesnych sejmików) oraz zakonu krzyżackiego i dworu polskiego. Stał się doradcą biskupa. W wolnych chwilach Kopernik realizował własne zainteresowania i korzystał z bogatej biblioteki biskupów. To właśnie w Lidzbarku Warmińskim opracował pierwszy zarys teorii heliocentrycznej. Później, jako poseł i jako lekarz, wspierał kolejnych biskupów.

31.07.2026

Po ziemi lubawskiej

23.0 km 162m ↑ 162m ↓

Lubawa (0,0 km) – Złotowo (5,0 km) – Lubstyn (8,1 km) – Stegna (Lubstynek) (10,6 km) – Napromek (13,6 km) – Omule (15,4 km) – Prątnica (18,6 km) – Fijewo (22,3 km) – Lubawa (24,2 km)Trasa w formie pętli, mająca swój początek i koniec w Lubawie, jednym z najstarszych miast województwa warmińsko-mazurskiego. Trasa ma charakter kulturowy, daje możliwość poznania niezwykle ciekawej spuścizny historycznej ziemi lubawskiej. Zabytki, tak świeckie, jak i sakralne, rozsiane są po bardzo malowniczej okolicy pośród pagórków, pól i lasów. To świetna propozycja na kilkugodzinny wypad rodzinny.Wycieczkę zaczynamy na rynku w Lubawie. Wyruszamy ul. Zamkową na wschód, mijając po prawej stronie gotycki kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Anny. Wjeżdżamy na plac Zamkowy, gdzie brukowana droga skręca w prawo. Po lewej stronie zostawiamy zrewitalizowane pozostałości zamku i zjeżdżamy w dół do asfaltowej ul. Kupnera, w którą skręcamy w lewo. Mijamy pobernardyński kościół pw. św. Jana Chrzciciela i Park Miejski Łazienki Lubawskie. Po kilkuset metrach przy drodze pojawia się brukowana ścieżka rowerowa. Jadąc nią, mijamy po lewej park, w którym znajduje się sanktuarium Matki Boskiej Lipskiej w Lipach. Nieco dalej kończą się ścieżka i teren zabudowany.Jedziemy drogą wojewódzką DW537 wśród starych drzew. Wjeżdżamy do Złotowa, by niedaleko za przystankiem autobusowym skręcić w boczną drogę w lewo. Mijamy drewniany kościół pw. św. Barbary. Na końcu wsi skręcamy w szutrówkę w prawo, do Lubstyna, za którym na rozjeździe polnych dróg wybieramy prawą odnogę. Droga jest bardzo malownicza, prowadzi wśród pagórków przez pola i lasy liściaste.Jest trochę dłuższych podjazdów i zjazdów. Za lasem, który mamy po prawej ręce, skręcamy w prawo do Stegny, osobnej części wsi Lubstynek. Krótki odcinek trasy wiedzie nas nawierzchnią asfaltową, potem znowu wjeżdżamy na szutrową. Droga prowadzi teraz na południe i wraca do szosy DW537, w którą skręcamy w lewo do Napromka. Po ok. 100 m skręcamy w wąską asfaltową drogę w prawo na wieś Omule. We wsi skręcamy najpierw w lewo, potem w prawo na Prątnicę, gdzie znajduje się jeden z najciekawszych zabytkowych kościołów na trasie. Przez tę wieś jedziemy wijącą się drogą, za kościołem skręcamy w prawo w główną drogę prowadzącą do Fijewa. W Fijewie na chodniku pojawia się nieoznakowana ścieżka rowerowa, którą dojeżdżamy do Lubawy.Na rondzie wybieramy pierwszy zjazd w prawo. Ścieżka kończy się. Jedziemy prosto, aż napotkamy drogowskaz kierujący nas w lewo do centrum. Na kolejnym rondzie też jedziemy w prawo i po chwili dojeżdżamy do rynku. Przed opuszczeniem okolicy warto odwiedzić drewniany kościół pw. św. Barbary w Lubawie, zlokalizowany poza obrębem starego miasta, oraz położony kilka kilometrów na północ od Lubawy Rożental, gdzie znajduje się piękny drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca.Siedziba biskupów chełmińskichLubawa jest jednym z najstarszych miast w województwie warmińsko-mazurskim. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1216 r. Została założona jako gród pruski. Później kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk walczących ze sobą Prusów, Krzyżaków i Polaków. Jej rozwój jako siedziby biskupów chełmińskich był solą w oku Zakonu Krzyżackiego. W 1325 r. rycerze zakonni założyli Nowe Miasto Lubawskie jako konkurencję mającą ograniczyć rozwój Lubawy.Pagórkowata krainaNa trasie można zobaczyć, w jaki sposób rozwijające się od średniowiecza osadnictwo wpłynęło na krajobraz przyrodniczy. Pola i łąki zajmują podstawy i stoki pagórków. Las przetrwał na ich szczytach oraz w miejscach najbardziej stromych, gdzie trudno było prowadzić orkę. Wzgórza w okolicy Lubstyna i Lubstynka są na tyle wysokie, że w okolicy gospodarstwa agroturystycznego Zielony Zakątek znajduje się stok narciarski. Jesteśmy na przedpolu Dylewskiej Góry – najwyższego wzniesienia północno-wschodniej Polski.LubawaPierwszy drewniany zamek z 1260 r. spłonął w czasie powstania Prusów. Wznoszony od początków XIV w. murowany zamek był siedzibą biskupów chełmińskich przez ponad 400 lat, bo aż do 1773 r. Kilkukrotnie niszczony, po pożarze w 1813 r. opustoszał, a okoliczni mieszkańcy rozebrali jego pozostałości, wykorzystując cegły i kamienie jako materiał budowlany. Do naszych czasów przetrwały fragmenty murów obwodowych zamku i okrągła baszta narożna. Po przeprowadzeniu badań archeologicznych i rewitalizacji w zamkowych piwnicach i odtworzonych w nowoczesnej formie skrzydłach powstało Lubawskie Centrum Aktywności Społecznej ul. Biskupów Chełmińskich 1, 14-260 Lubawa, tel. +48 573 003 719, e-mail: [email protected], www.lubawamojemiasto.pl i znalazł siedzibę m.in. punkt informacji turystycznej.Stojący w linii dawnych murów miejskich kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Anny został zbudowany w 1330 r. w stylu gotyckim, który zachował się po dziś, mimo kilku pożarów i remontów. Jednonawową świątynię wzniesiono na planie prostokąta, a jej masywną wieżę na planie kwadratu. We wnętrzu zachowało się pięć zabytkowych ołtarzy, w głównym z 1723 r. umieszczony jest obraz Matki Boskiej Różańcowej datowany na ok. 1600 r. W dobudowanej do kościoła renesansowej kaplicy bocznej Mortęskich znajduje się łaskami słynąca figura Matki Boskiej Lipskiej – patronki Lubawy, do której pielgrzymowano od początku XVIII w. Najstarszymi elementami wyposażenia kościoła są m.in.: kociołek na wodę święconą z XV w., srebrny kielich z przełomu XV i XVI w., srebrny kielich do ampułek z 1603 r. oraz srebrna monstrancja z 1689 r. Przy parafii działa Muzeum Ziemi Lubawskiej, ul. Kościelna 5, 14-260 Lubawa, tel. +48 782 486 261, www.facebook.com/lubawafara, w którym prezentowane są wyroby złotnicze, obrazy i epitafia.Gotycko-renesansowy kościół św. Jana Chrzciciela i św. Michała Archanioła zbudowano w latach 1600–1610 w miejscu wcześniejszej świątyni. Pierwotnie należał do zakonu bernardynów. Po kasacie zakonu przez władze pruskie na początku XIX w. przejęli go ewangelicy i urządzili w nim szkołę i sąd. Po II wojnie światowej kościół pełnił rolę magazynu i dopiero w 2003 r. wraz z klasztorem został przekazany parafii katolickiej. Wewnątrz świątyni na uwagę zasługuje przede wszystkim oryginalny renesansowy strop z lat 1610–1612, z malowidłami i rzeźbieniami ukazującymi życie św. Franciszka, oraz barokowy ołtarz główny z 1728 r., który został wykonany przez lubawskiego artystę Jerzego Dąbrowicza. W kościele przechowywana jest cenna relikwia – fragment zakrwawionej szaty Jana Pawła II, w którą był ubrany podczas zamachu w 1981 r.Drewniany kościół pw. św. Barbary mimo dość młodego wieku – powstawał w latach 1770–1779 – uważany jest za szczególnie cenny zabytek. Wzniesiono go na terenie dawnego kościoła i szpitala św. Jerzego. Barokowy wystrój świątyni stawia ją w rzędzie najpiękniejszych w regionie. W jej wnętrzu na szczególną uwagę zasługują: ołtarz główny, łączący się z dwoma ołtarzami bocznymi, ambona, belka tęczowa na połączeniu nawy głównej i prezbiterium, z Grupą Ukrzyżowania, a także rzeźby św. Jerzego i św. Nepomucena. Organy są neorenesansowe.Po wycieczce rowerowej dobrym miejscem na odpoczynek jest zrewitalizowany Park Miejski Łazienki Lubawskie, który rozciąga się za kościołem pw. św. Jana Chrzciciela. Są tutaj ławki, zadaszenia i plac zabaw. Alejki ciągną się wzdłuż stawów i kanałów, nad którymi przerzucone są stylowe mostki. Na największym stawie wybudowano molo, a w jego pobliżu zlokalizowano miejsce występów artystycznych. Można tu korzystać z siłowni na świeżym powietrzu, a latem – także z parku linowego.Kopernik w LubawieW czasach świetności lubawski zamek gościł Mikołaja Kopernika (1541 r.). Astronom, wraz z Jerzym Joachimem Retykiem, odwiedził tutaj swojego przyjaciela, ówczesnego biskupa chełmińskiego Tiedemanna Giesego. Podczas tego pobytu Giese i Retyk namówili Kopernika do wydania drukiem jego epokowego dzieła „O obrotach”.Sanktuarium Matki Boskiej Lipskiej w LipachNeogotycki kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z 1870 r. stoi w rozległym parku przylegającym do rzeczki Sandeli. Według legendy na rosnącej nad nią lipie znaleziono cudowną figurkę Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a zdarzenie to zostało poprzedzone pojawieniem się mocnego światła. Przed przyjęciem przez Prusów chrztu, co miało miejsce na początku XIII w., lipa ta była obiektem kultu pogańskiego. Figurkę zaniesiono do kościoła w Lubawie, ale w niewytłumaczalny sposób wróciła do Lip. Wtedy biskup Chrystian powziął decyzję o budowie kapliczki w miejscu znalezienia figurki. Obecnie figurka przechowywana jest na stałe w kościele św. Anny w Lubawie, a do Lip sprowadzana na odpust, który przypada 2 lipca. Co ciekawe, piękna figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem na prawym ręku, datowana jest na początek XVI w. Jest niewielka (ma jedynie ok. 30 cm wysokości), bogato zdobiona i malowana. Najliczniejsze pielgrzymki przybywają do Lip 31 maja w święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i 2 lipca w rocznicę koronacji figurki przez kardynała Wyszyńskiego.Kościół pw. św. Barbary w ZłotowieDrewniany kościół pw. św. Barbary wzniesiono w 1725 r. Jego powstanie i materiał, z którego został zbudowany, podobnie jak osiem innych kościołów w okolicy, świadczą o kulturowej i historycznej odrębności ziemi lubawskiej, która zaznaczyła się w XVIII w. Zamiast monumentalnych budowli z czerwonej cegły powstały tu niewielkie kościoły drewniane. Na przykościelnym cmentarzu znajduje się grób niemieckiego żołnierza poległego w czasie I wojny światowej.Baba pruska w PrątnicyKościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Prątnicy wyróżnia się pod kilkoma względami. Wzniesiono go w I połowie XIV w., wyremontowany został w XVII w. Jego ściany boczne wykonano z kamienia, szczyty – z cegły, zaś wieżę – z drewna. W bocznej ścianie kościoła ok. 1,5 m nad ziemią wmurowano w pozycji poziomej tzw. babę pruską. Wyraźnie widoczny jest zarys twarzy, czoło, oczy, nos i usta. Posąg ma 2,25 m długości i ok. 0,5 m szerokości, i uważany jest za najsmuklejszy ze znanych bab. Znaczenie przedchrześcijańskich posągów kamiennych nie jest jasne. Dość powszechnie uważa się je za obiekty kultu. Wmurowanie baby w ścianę kościoła w pozycji leżącej może symbolizować zwycięstwo chrześcijaństwa nad pogańskimi bożkami.Kościół pw. św. Wawrzyńca w RożentaluRożental leży ok. 5 km na północ od Lubawy, poza trasą naszej wycieczki, ale zdecydowanie warto go odwiedzić właśnie ze względu na znajdujący się tutaj kościół. Barokowa drewniana świątynia zachwyca nie tylko wyglądem zewnętrznym i wystrojem wnętrza, ale również niezwykle cennymi elementami wyposażenia. Można tu zobaczyć m.in. gotyckie rzeźby Matki Bożej i czterech świętych z XV w. oraz dwa kielichy datowane na XVI w. Do 1919 r. na kościelnej wieży znajdował się wykonany przez cieślę Jana Sałackiego zegar, którego obciążnikami były kamienie polne. Obecnie zegar przechowywany jest w Nowym Mieście Lubawskim. Co ciekawe, kościół został dotknięty „małą apokalipsą remontową” pod koniec XIX w., kiedy to jego wnętrze pomalowano seledynową farbą olejną. Trzeba było ogromnego wkładu pracy i cierpliwości, aby ją zedrzeć, co stało się podczas remontu w latach 60. XX w.

31.07.2026

Po torowisku dawnej linii kolejowej

26.5 km 134m ↑ 113m ↓

Kurzętnik (0,0 km) – Nowe Miasto Lubawskie (3,2 km) – Bratian (6,6 km) – Radomno (15,4 km) – Katarzynki (18,0 km) – Iława (25,8 km)Krótka, 22-kilometrowa trasa biegnąca przez niezwykle atrakcyjne pod względem kulturowym obszary dawnego pogranicza polsko‑krzyżackiego. Obfituje w ciekawe zabytki, których historia nierzadko sięga czasów średniowiecza, urzeka również malowniczym krajobrazem i pięknem otaczającej ją przyrody. Jej przebieg nawiązuje do dawnej linii kolejowej nr 251 Tama Brodzka – Iława, która funkcjonowała w latach 1902–2000. Jej tory rozebrano, pozostał jednak nasyp oraz kilka podobnych do siebie stylowych budynków stacji kolejowych, wzniesionych z czerwonej cegły na początku XX w. Stoją co kilka kilometrów tuż przy ścieżce, na niektórych, np. w Kurzętniku i Radomnie, wiszą jeszcze nazwy przystanków. Przejazd trasą jest świetną propozycją dla rodzin z dziećmi.Wycieczkę rozpoczynamy w Kurzętniku, choć ścieżka rowerowa biegnie od Lipowca, położonego ok. 2 km na południe od niego. Do Kurzętnika najlepiej dotrzeć samochodem. Możemy go zostawić na parkingu przy zabytkowym kościele pw. św. Marii Magdaleny.Przed rozpoczęciem wycieczki rowerowej warto wspiąć się na Górę Zamkową (zwaną też Kurnikiem) Szlakiem Grunwaldzkiej Drogi Krzyżowej, który zaprowadzi nas do punktu widokowego z ołtarzem polowym, amfiteatrem i obserwatorium astronomicznym. Stąd rozciąga się widok na dolinę Drwęcy. Kilkadziesiąt kroków dalej po lewej znajdują się ruiny średniowiecznego zamku kapituły chełmińskiej w Kurzętniku. Stąd również roztacza się piękna panorama okolic. Na wschodnim zboczu góry znajduje się pomnik poświęcony Mikołajkowi Kopernikowi. Stamtąd roztacza się wspaniały widok na ośrodek narciarski Kurza Góra.Ruszamy spod kościoła i jedziemy na zachód ul. Jagiełły, mijamy rynek, ulica zmienia nazwę na ul. Hunta, następnie ul. Dworcową. Przejeżdżamy przez most na Drwęcy i dojeżdżamy do ścieżki rowerowej. Skręcamy w prawo. Trasa prowadzi nasypem linii kolejowej, ma szerokość ok. 2 m i nawierzchnię bitumiczną. Przy końcu miejscowości dochodzi do ul. Kopernika i prowadzi wzdłuż niej. Nawierzchnia zmienia się na kostkę brukową. Po ok. 2 km od początku ścieżki dojeżdżamy do Nowego Miasta Lubawskiego – tu nawierzchnia ponownie staje się bitumiczna.Docieramy do miejsca, w którym ścieżka się rozwidla. Jadąc prosto, trafimy do historycznego centrum Nowego Miasta Lubawskiego (po nawierzchni brukowej, a ostatnie ok. 300 m drogą publiczną), gdzie jest duży parking, na którym możemy zostawić rower, by udać się na zwiedzanie starówki. Właściwa trasa przechodzi na lewą stronę ulicy i wiedzie pod górę. Nawierzchnia znowu zmienia się na bitumiczną. Dojeżdżamy do parku, gdzie ścieżka na odcinku ok. 200 m znika, a my poruszamy się gruntową alejką parkową, następnie przecinamy ulicę i drogą z betonowych płyt podjeżdżamy kilkadziesiąt metrów lekko w górę. Tu znowu wjeżdżamy na ścieżkę bitumiczną, po czym przecinamy szosę i jedziemy dalej prosto w stronę Łąk Bratiańskich i Bratiana.W Bratianie ścieżka biegnie na tyłach zabudowań. Miejscami przebiega razem z trasą spacerową, kilka razy przecina ruchliwą drogę. Za Bratianem wjeżdżamy na bardziej dzikie tereny. Po prawej ciągnie się dolina meandrującej Drwęcy, otoczona przez urozmaicone, pagórkowate tereny łąk, pól i lasów. W miejscu, w którym dochodzi ona do drogi asfaltowej, prowadzącej z Gryźlin do Radomna, znajdują się MOR (Miejsce Obsługi Rowerzystów) oraz parking dla samochodów. Ścieżka wiedzie dalej i po ok. 1,5 km kończy się na skrzyżowaniu z drogą szutrową, choć planowane jest jej przedłużenie aż do Iławy.Skręcamy w tę drogę w prawo i jedziemy przez malownicze pagórki kilkaset metrów do Radomna. Już w obrębie zabudowań droga rozwidla się, ale bez względu na to, którą odnogę wybierzemy, wyjedziemy na drogę asfaltową prowadzącą do Iławy. Skręcając w lewo, zjeżdżamy ostro w dół po bruku, przez ok. 200 m. Aby zrobić zakupy w sklepie koło kościoła, trzeba cofnąć się trochę w lewo. Wybierając prawą odnogę, po dotarciu do drogi asfaltowej jedziemy w lewo. Sklep będzie po drodze. Szlak prowadzi dalej na północ mało ruchliwą asfaltową drogą gminną, przez las, do wsi Katarzynki, a potem do Iławy. Po prawej stronie pomiędzy drzewami możemy dostrzec wody jeziora Radomno. Las kończy się na przedmieściach Iławy. Przez miasto poruszamy się przez jakiś czas wzdłuż torów kolejowych, które mamy najpierw po prawej, potem po lewej stronie. Jedziemy ul. Wojska Polskiego, mijamy zabytkowy dworzec kolejowy i stojącą na skwerze przed nim lokomotywę parową. Stąd kontynuujemy jazdę ścieżką rowerową z kostki brukowej wzdłuż ul. Andersa, a następnie ul. Jana III Sobieskiego. Po kilkuset metrach dojeżdżamy do ul. Królowej Jadwigi, gdzie trasa kończy się nad jeziorem Mały Jeziorak.Przez Kurzętnik przebiega odcinek drogi krajowej DK15 Trzebnica–Ostróda. Z uwagi na brak połączenia kolejowego dojazd na miejsce startu wycieczki możliwy jest tylko samochodem. Natomiast Iława ma dobre połączenia kolejowe z Warszawą, Gdańskiem, Toruniem i Olsztynem. Łatwo dojedziemy więc tutaj pociągiem wraz z rowerem.Szlak KopernikowskiPrzez Warmię i Mazury prowadzi liczący blisko 300 km drogowy Szlak Kopernikowski, który upamiętnia postać wielkiego astronoma i jego związki z regionem. W trakcie trwającego 40 lat pobytu na Warmii Kopernik pełnił rozliczne funkcje w służbie biskupa warmińskiego i kapituły warmińskiej. Z tego tytułu mieszkał w kilku miejscach, odbywał też wiele podróży, odwiedzając miasta i wsie biskupstwa. Szlak jest oznakowany symbolem astrolabium.Zwinięte tory przy granicyW okresie międzywojennym w Radomnie była końcowa stacja kolejowa, niedaleko za nią przebiegała bowiem granica ówczesnej Rzeczypospolitej z Prusami. Z obawy przed atakiem, po stronie niemieckiej rozebrano torowisko aż do Iławy. Zostało ono odbudowane dopiero w okresie okupacji hitlerowskiej. Choć dzisiaj linia kolejowa już nie funkcjonuje, w Radomnie pozostał ciekawy budynek dworca kolejowego. Podobne charakterystyczne obiekty dworcowe, wzniesione z czerwonej cegły na początku XX w., znajdują się także w Kurzętniku i Bratianie.Rezerwat przyrody Rzeka DrwęcaRzeka na całej swojej długości, wraz z otaczającą ją – w dużym stopniu naturalną – doliną, objęta jest ochroną jako faunistyczny rezerwat przyrody Rzeka Drwęca (najdłuższy w kraju) i specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 Dolina Drwęcy. Stanowi cenny korytarz ekologiczny pomiędzy doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim. W rzece występuje kilka rzadkich gatunków ryb, m.in. łosoś szlachetny i głowacz białopłetwy, a także minóg rzeczny. Okolice rzeki zamieszkiwane są przez różnorodne, w tym chronione, gatunki zwierząt. Spotkać tu można m.in. bobry, wydry, łosie, jelenie oraz ptaki – żurawie, zimorodki czy błotniaki stawowe. Drwęca jest także atrakcyjnym i coraz bardziej popularnym szlakiem kajakowym.KurzętnikZamek kapituły chełmińskiej w Kurzętniku został wzniesiony prawdopodobnie w I poł. XIV w., na stromym wzniesieniu górującym 63 m nad doliną Drwęcy. W okolicy był dawniej bród na rzece, stąd strategiczne położenie warowni. To tutaj wielki mistrz krzyżacki Ulryk von Jungingen w 1410 r. planował wydać walną bitwę królowi polskiemu Władysławowi Jagielle, który zbliżał się od zachodu i musiałby przeprawiać się przez rzekę pod krzyżackim ogniem. Król niedługo później pokonał Krzyżaków pod Grunwaldem. Zamek stopniowo tracił na znaczeniu i w II poł. XVIII w. popadł w ruinę. Obecnie pozostały z niego fragmenty murów, wież i podzamcza.Obserwatorium astronomiczne i pomnik poświęcony KopernikowiNa wzgórzu zamkowym w Kurzętniku powstało niewielkie obserwatorium astronomiczne. Fundacja Nicolaus Copernicus popularyzuje w nim astronomię oraz inne nauki przyrodnicze i matematyczne, a także postać samego Mikołaja Kopernika, który bywał w okolicy Nowego Miasta Lubawskiego. Pomnik poświęcony astronomowi stoi na odsłoniętym zboczu góry nad drogą krajową DK15. Więcej informacji o Koperniku i Szlaku Kopernikowskim na Warmii i Mazurach można znaleźć na www.szlakkopernikowski.pl.Kurza GóraPołożona kilkaset metrów na północ od zamku Kurza Góra jest jednym z najatrakcyjniejszych obiektów narciarstwa zjazdowego poza górami w Polsce. Łączna długość tras wynosi tutaj ok. 2,5 km (to najdłuższe stoki na polskich nizinach). Nowoczesny sprzęt naśnieżający zapewnia funkcjonowanie ośrodka w bezśnieżne zimy. Na Kurzej Górze powstała też drewniana wieża widokowa, z której można się zachwycać piękną panoramą okolicy. Dzięki poprowadzonym łagodnie kładkom o długości 2 km wieża jest dostępna dla niepełnosprawnych. Na kładkach zaplanowano ekspozycje o życiu codziennym mieszkańców Kurzętnika w średniowieczu. Więcej informacji o ośrodku „Kurza Góra” można znaleźć na stronie www.kurzagora.pl.Nowe Miasto LubawskieNowe Miasto Lubawskie zostało założone w 1325 r. przez komtura Ottona von Lutterberga. Początkowo wchodziło w skład państwa krzyżackiego. Po bitwie grunwaldzkiej kilkukrotnie przechodziło z rąk do rąk, by ostatecznie w 1468 r. trafić do Polski. Jak przystało na miasto pograniczne, było dobrze ufortyfikowane. Do dziś zachowały się dwie gotyckie baszty z II poł. XIV w.: Brodnicka i Lubawska, oraz fragmenty murów miejskich. W 1920 r. w basztach przebito przejścia dla pieszych i pełnią one po dziś dzień funkcje bram.Górujący nad miastem potężny gotycki kościół pw. św. Tomasza Apostoła również pamięta czasy średniowiecza, powstał bowiem w poł. XIV w. Nawę główną, prezbiterium i miejsce pod organami zdobią malowidła średniowieczne i barokowe. Na ołtarzu znajduje się łaskami słynąca figura Matki Boskiej Łąkowskiej, datowana na 1402 r., przeniesiona tu ze zniszczonego klasztoru w pobliskich Łąkach Bratiańskich. W filarze pod chórem wmurowano płytę nagrobną rycerza zakonnego Kunona von Liebensteina powstałą przed 1407 r. Ciekawostką są trzy pieski bawiące się przy stopach uzbrojonego rycerza. W centrum rynku stoi klasycystyczny dawny kościół ewangelicki z 1912 r., pełniący obecnie funkcję ośrodka kultury (kinoteatr Harmonia). Kilka niedużych kamienic na rynku i przy otaczających go uliczkach pamięta czasy średniowiecza.Łąki BratiańskiePoczątki kultu maryjnego w tym miejscu sięgają – według tradycji – XIII w. Legenda mówi, że cudowna figurka Matki Boskiej została wyłowiona z Drwęcy przez dzieci, źródła nie podają jednak, kiedy to się stało. Wiadomo natomiast, że pierwsza drewniana kaplica powstała na przełomie XIV i XV w. Do 1875 r. figurka znajdowała się w XVII-wiecznym klasztorze oo. reformatów. Pielgrzymowali do niego ludzie z całej Polski, a on sam zyskał miano Pruskiej Częstochowy. Klasztor został zamknięty przez władze pruskie w 1875 r., a kilka lat później spłonął. Pozostały z niego tylko brama wejściowa i fragment murów. Figura ocalała i znalazła schronienie w kościele w sąsiednim Nowym Mieście Lubawskim. W czasie dorocznego odpustu 8 września figurka płynie Drwęcą z Nowego Miasta Lubawskiego do Łąk Bratiańskich.BratianZamek w Bratianie był rówieśnikiem położonego kilka kilometrów na południe zamku w Kurzętniku. Obecnie nie zostało po nim prawie nic. Niewielkie ceglane ruiny zlokalizowane w pobliżu miejsca przecięcia drogi krajowej DK15 z Drwęcą zarosły krzakami. Dojście do nich jest trudne z uwagi na ogrodzenia tutejszych posesji i spiętrzenie wody przy młynie. Według legendy zamki w Bratianie i Kurzętniku należały do dwóch braci, którzy pokłócili się i złożyli przysięgę, że już nigdy nie zobaczą się na ziemi. Jednak dzięki interwencji trzeciego brata pogodzili się. Nie chcąc łamać złożonej sobie przysięgi, wykopali tunel pomiędzy zamkami i spotykali się pod ziemią.Jezioro RadomnoJezioro ma powierzchnię 99 ha i nieregularny kształt, trochę zbliżony do litery „Y”, przy czym jego lewe ramię jest znacznie szersze niż prawe i znajduje się na nim spora zalesiona wyspa, wznosząca się 20 m ponad lustro wody. W pobliżu rozwidlenia ramion leży wieś Radomno, z której pomost o długości 200 m prowadzi do położonego na przeciwległym brzegu półwyspu Nowy Ostrów. Ze względu na częstą potrzebę konserwacji, pomost nie zawsze jest dostępny. Na półwyspie znajdują się pozostałości datowanego na wczesne średniowiecze niedużego grodziska, otoczonego dwoma pierścieniami wałów o wymiarach ok. 30 m x 25 m. Jezioro jest płytkie, żyzne i ma urozmaiconą linię brzegową, dzięki czemu stanowi akwen atrakcyjny dla wędkarzy. Zostało objęte strefą ciszy, nie wolno używać na nim łodzi z silnikami spalinowymi.

31.07.2026

MTB - tłusty węgorz

5.1 km 138m ↑ 140m ↓

Węgorzewo, ul. Wodociągowa (0,0 km) · odcinki MTB nr 1, 2, 3, 4 · ul. Leśna (5,5 km) · Odcinki MTB (single tracki): odcinek nr 1 (1200 m) · odcinek nr 2 (1100 m) · odcinek nr 3 (1700 m) · odcinek nr 4 (1300 m)Trasa w większości prowadzi przygotowanymi dla rowerów MTB single trackami, ale wymaga czujności. Została wytyczona w terenie zalesionym i pagórkowatym. Nie ma na niej wielu przewyższeń, na kolarzy MTB czeka za to bardzo dużo lawirowania pomiędzy drzewami, zakrętów, często zdarzają się kamienie, wystające korzenie i powalone pnie.Pomysł wytyczenia tras MTB pojawił się w 2019 r. wśród węgorzewskich miłośników kolarstwa górskiego. W inicjatywę włączyły się urząd miasta, ośrodek sportu i rekreacji oraz Lasy Państwowe. Pierwszy odcinek powstał w 2020 r.Na trasie „Tłusty Węgorz” odbywa się Jesienny Cyklocross MTB. Uczestnikami mogą być zarówno najmłodsi (w kategoriach dziewcząt i chłopców), jak i dorośli (w kategoriach open amator oraz profi).Trasę wytyczono na północnym brzegu jeziora Święcajty, w okolicach ośrodka wypoczynkowego Piękny Brzeg, nieopodal cmentarza wojennego Jägerhöhe. Cmentarz jest położony na wzgórzu – to znana atrakcja turystyczna oraz punkt widokowy, który umożliwia podziwianie pięknej panoramy jeziora. Prowadzą do niego drogowskazy. By dojechać do miejsca startu od strony Węgorzewa, należy kierować się ulicą Wodociągową. Tam można zapoznać się z przebiegiem trasy opisanym na tablicy informacyjnej „Tłustego Węgorza”.Trasa MTB została podzielona na cztery odcinki, które można przejechać za jednym razem, ponieważ koniec jednego odcinka to jednocześnie początek następnego (wyjątek stanowi krótki łącznik pomiędzy drugim a trzecim odcinkiem).Single track nr 1 liczy ok. 1200 m długości oraz ok. 10 m przewyższeń. Kończy się przy drodze gruntowej, przed dojazdem do niej należy zachować ostrożność. Nieopodal znajduje się leśny cmentarz dla zwierząt.Single track nr 2 ma ok. 1100 m długości oraz ok. 35 m przewyższeń. Został wytyczony na zboczu wzniesienia. Rozpoczyna się na jego skraju i prowadzi ok. 300 m jego brzegiem. Potem zaczyna się jazda w dół.Do następnego odcinka wiedzie łącznik o długości ok. 200 m wytyczony drogą gruntową.Single track nr 3 jest najdłuższy. Ma ok. 1700 m długości oraz 25 m przewyższeń. Kończy się przy ulicy Leśnej.Single track nr 4 ma ok. 1300 m długości i 10 m przewyższeń. Na początku są dłuższe, proste i szersze odcinki prowadzące między drzewami. Druga część wiedzie dróżką wzdłuż brzegu niewielkiego stawu.Trasę można przejechać w formie pętli (ok. 7 km). Aby ją domknąć, należy kierować się ulicą Leśną od końca ostatniego odcinka do ośrodka Piękny Brzeg i dalej ścieżką wzdłuż brzegu jeziora do ulicy Wodociągowej. Ten wariant zakłada przejazd przez teren ośrodka wypoczynkowego, który nie zawsze jest dostępny.Trasa wymagająca technicznie, przeznaczona dla rowerów MTB i crossowych. Wskazane jest używanie ochraniaczy, kasków, rękawiczek i okularów. Ze względu na wąski przejazd zaleca się przestrzeganie wskazanego kierunku jazdy.Single tracki są ogólnodostępne i bezpłatne, jednak przed skorzystaniem z nich należy zapoznać się z regulaminem. Tablice informacyjne znajdują się na początku każdego odcinka.Trasa została bardzo dobrze oznakowana niebieską strzałką i symbolem „Tłustego Węgorza”. W okresie jesiennym jest przygotowywana do jazdy poprzez uprzątanie opadłych liści. Trasa dwa razy przecina drogi publiczne, dlatego należy zachować czujność.Nie ma możliwości dojazdu pociągiem bezpośrednio na trasę, choć wciąż istnieje linia kolejowa łącząca Węgorzewo z Kętrzynem (34 km), którą jeszcze kilka lat temu w sezonie letnim kursowały składy turystyczne. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Giżycku, ok. 25 km od Węgorzewa. Miasta łączy droga krajowa nr 63. Do Węgorzewa można dojechać autobusem.Na początku pierwszego odcinka trasy nie ma niestety zbyt wielu miejsc parkingowych. Najlepiej zostawić auto przy położonym niedaleko cmentarzu wojennym Jägerhöhe.

31.07.2026

Z wizytą u Indian – północne okolice Giżycka

21.1 km 156m ↑ 158m ↓

Giżycko (0,0 km) • Sulimy (3,0 km) • Spytkowo (7,5 km) • Indiańska Wioska w Spytkowie (9,0 km) • Pieczarki (11,5 km) • Świdry (13,3 km) • Antonowo (17,7 km) • Giżycko (21,0 km)Szlak zaczyna się obok giżyckiego Centrum Informacji Turystycznej przy ulicy Zajączka 2. Stąd kierujemy się w stronę kościoła ewangelicko-augsburskiego z 1827 r. Obiekt został zaprojektowany przez bardzo znanego berlińskiego architekta Karola Fryderyka Schinkla. Następnie ulicą Warszawską jedziemy w kierunku widocznej po prawej stronie wieży ciśnień. Po drodze, przy ulicy Warszawskiej 19, widzimy wmurowaną tablicę, upamiętniającą Wojciecha Kętrzyńskiego, który urodził się w tym miejscu w 1836 r. Od wieży ciśnień jedziemy dalej ulicą Suwalską cały czas prosto, aż dotrzemy do Sulim. Przejeżdżając przez tę miejscowość, nadal kierujemy się prosto. Następnie skręcamy w lewo, w drogę szutrową, która prowadzi do Spytkowa. W tej miejscowości warto zjechać z trasy, aby odwiedzić Indiańską Wioskę.Po przecięciu drogi krajowej nr 63 jedziemy dalej szutrem do Pieczarek. Docieramy do asfaltowej drogi rowerowej i skręcamy w lewo. Przez Świdry dojeżdżamy do granicy Giżycka. Skręcamy w prawo, następnie drogą rowerową wzdłuż ulicy Sympatycznej jedziemy w kierunku Antonowa. Jest to dzielnica Giżycka, zabudowana domami jednorodzinnymi. Na koniec skręcamy w lewo, w ulicę Serdeczną, która prowadzi z powrotem do centrum miasta. Trasa w całości oznakowana kolorem żółtym ma bardzo komfortową nawierzchnię, w mieście w większości asfaltową, w terenie szutrową. Część trasy przebiega wydzielonymi ścieżkami rowerowymi. Szlak prowadzi przez łagodnie pofałdowane tereny, bez stromych zjazdów i podjazdów. Przez Giżycko przejeżdżają pociągi regionalne kursujące na trasie Olsztyn – Ełk. Jest też kilka połączeń dalekobieżnych.Wieża ciśnieńWieża ciśnień ul. Warszawska 37, 11-500 Giżycko, tel. 87 428 51 70, 503 091 955, www.wiezagizycko.pl, wzniesiona w 1900 r., jest w całości zbudowana z czerwonej cegły. Ma 25 m wysokości, a jej najwyższa kondygnacja osiąga 162 m n.p.m. Na jej szczycie znajdują się kawiarnia i taras widokowy, z którego można obejrzeć panoramę Giżycka i okolic. Aby na niego wejść, należy pokonać 129 stopni. Można też wjechać windą. W pozostałej części wieży utworzono lokalne muzeum. Na ekspozycji znajdują się dokumenty, zdjęcia i drobne przedmioty, które obrazują codzienne życie ludzi mieszkających w okolicy na przestrzeni minionych lat.Plaża miejskaOgólnodostępna, piaszczysta, szeroka plaża miejska ul. Nadbrzeżna, 11-500 Giżycko, tel. 87 429 27 53, www.mosirgizycko.pl znajduje się blisko centrum miasta, nad jeziorem Niegocin. Dla aktywnych dostępne są dwa boiska piaskowe oraz jedno trawiaste do siatkówki, a także boiska do koszykówki i dwa boiska do piłki nożnej 5-osobowej. Latem na niewielkiej scenie odbywają się koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Nieopodal znajduje się port Żeglugi Mazurskiej, skąd można wypłynąć w rejs statkiem pasażerskim.Indiańska Wioska w SpytkowieJedyna w swoim rodzaju Indiańska Wioska Spytkowo 48, 11-500 Giżycko, tel. 502 448 504, [email protected], www.muzeumindian.pl to przykład żywego muzeum. Można tu nie tylko obejrzeć największą w Polsce prywatną kolekcję eksponatów związanych z Indianami Ameryki Północnej, obejmującą m.in. stroje, wyroby rękodzielnicze i broń, ale też wziąć udział w warsztatach mydlarskich, zielarskich czy wypieku chleba.

31.07.2026

Trasa wokół Lidzbarka

39.3 km 241m ↑ 241m ↓

Lidzbark (0,0 km) – Jeleń (4,3 km) – Tarczyny (10,9 km) – Kiełpiny (14,2 km) – Chełsty (18,5 km) – Słup (21,7 km) – Wlewsk (24,6 km) – Piaseczno (27,7 km) – Klonowo (30,8 km) – Jamielnik (34,6 km) – Lidzbark (37,5 km)Łatwa, licząca niecałe 40 km pętla o wybitnych walorach przyrodniczych i kulturowych. Towarzyszy nam na niej duch pogranicza polsko-krzyżackiego (i późniejszego polsko-niemieckiego), którego ślady widoczne są w postaci napotykanych po drodze zabytków. Niezwykle ciekawa jest również otaczająca trasę przyroda – jadąc, przecinamy tereny dwóch parków krajobrazowych: Welskiego i Górznieńsko-Lidzbarskiego.Miasto Lidzbark leży w granicach Welskiego Parku Krajobrazowego. Wycieczkę najlepiej rozpocząć przy kąpielisku miejskim nad Jeziorem Lidzbarskim. Brukowana ścieżka rowerowa prowadzi promenadą wzdłuż brzegu jeziora do parku, w którym na wzgórzu, w otoczeniu drzew stoi zabytkowy kościół ewangelicko‑augsburski pw. Jezusa Żyjącego. Znajduje się tu też ścieżka historyczna, a poniżej wznosi się wieża widokowa, z której można obserwować jezioro. Spod kościoła zjeżdżamy w lewo w dół ul. Górka, która przechodzi w ul. Kopernika. Na rozjeździe jedziemy w prawo w ul. Stare Miasto i nieco dalej w lewo w ul. Krótką, która doprowadza nas do centralnego miejsca w Lidzbarku, którym jest pl. Hallera. Niedaleko placu, w budynku straży pożarnej przy głównej szosie 541 (ul. Nowy Rynek 4) mieści się Warmińsko-Mazurskie Muzeum Pożarnictwa.Z placu kierujemy się na wschód ul. Kościelną, mijamy po lewej kościół pw. św. Wojciecha i dojeżdżamy do drogi wojewódzkiej DW541 (ul. Działdowska), w którą skręcamy w lewo. Przejeżdżamy most na rzece Wel, na pierwszym rozjeździe jedziemy prosto, na drugim skręcamy w lewo w ul. Jeleńską. Przemieszczamy się nią prosto, kilkaset metrów dalej również prosto przejeżdżamy przez rondo i, nigdzie nie skręcając, wyjeżdżamy z miasta w kierunku północno-wschodnim lokalną drogą na Jeleń i Koszelewy. Kilkaset metrów przed granicą Lidzbarka po lewej stronie drogi zaczyna się ścieżka rowerowa z kostki brukowej. Po ok. 2 km, przy wjeździe do lasu, ścieżka się kończy. Jedziemy dalej drogą asfaltową.W odległości 4 km od Lidzbarka w miejscowości Jeleń przy drodze po lewej stronie znajduje się siedziba Welskiego Parku Krajobrazowego. Jedziemy dalej, na granicy miejscowości zaczyna się ścieżka pieszo-rowerowa, która kończy się w Wąpiersku. W pobliżu tej miejscowości rozciąga się rezerwat przyrody Bagno Koziana, do którego możemy dotrzeć, odbijając ostro w lewo. Dojedziemy do niego po przebyciu ok. 2 km, mijając najpierw po lewo jezioro Jeleń. Wracamy tą samą drogą. Za Wąpierskiem skręcamy w lewo na Tarczyny, gdzie na północ od wsi nad jeziorem Grądy znajduje się interesujące stanowisko archeologiczne. Kilkaset metrów dalej nawierzchnia drogi zmienia się na szutrową. W Tarczynach ponownie staje się asfaltowa. Jedziemy tą wąską drogą asfaltową mniej więcej na zachód do Kiełpin, gdzie na skrzyżowaniu z drogą DW541 skręcamy w lewo na Lidzbark i Żuromin.Za miejscowością na skraju lasu odbijamy w prawo, nieco dalej wybierając idącą ukosem w lewo, na południowy zachód leśną drogę gruntową. Jedziemy ok. 2 km lasem, później 1 km wśród pól. Dojeżdżając do zalesionej doliny rzeki Wel, skręcamy w lewo, a potem w drogę asfaltową w prawo i po pokonaniu ok. 1 km docieramy do mostu w Chełstach, przy którym stoją ruiny młyna. Poniżej młyna Wel ma bardzo silny nurt i tworzy liczne bystrza. Przejeżdżamy przez most i, wciąż jadąc drogą asfaltową, wjeżdżamy pod górę.Od mostu przez kilkaset metrów nawierzchnia jest asfaltowa, a dalej przez ok. 3 km szutrowa. Jedziemy na południowy zachód lasem i polami do wsi Słup. We wsi skręcamy w lewo w drogę asfaltową do Wlewska. Mijamy tę miejscowość i skręcamy w prawo, w DW544, w kierunku Brodnicy. Po 3 km dojeżdżamy do Piaseczna, gdzie po prawej stronie rozciąga się ładny widok na jezioro Piaseczno. Jest tu także czynny sezonowo punkt gastronomiczny. W pobliżu znajduje się też ogólnodostępna plaża przy polu namiotowym.Towary kolonialne i wódkiMijając Kiełpiny, warto zwrócić uwagę na przedwojenne budynki gospodarcze. Na ścianie jednego z nich, znajdującego się naprzeciwko kościoła, jeszcze do niedawna można było zobaczyć resztki szyldu głoszącego: „Oberża i zajazd. Skład towarów kolonialnych i wódek”, świadczącego o tym, że niegdyś wieś tętniła życiem bardziej niż dziś.Młyny wodne na rzece WelSzybki nurt rzeki Wel niegdyś był intensywnie wykorzystywany. Co kilka, kilkanaście kilometrów budowano młyny wodne. Część z nich ocalała w całości, po niektórych zostały jedynie ślady. Młyny funkcjonowały m.in. w Ciborzu, Lidzbarku, Kurojadach i Chełstach.Wersja alternatywna odcinka trasyZ Wlewska do Piaseczna możemy również dostać się inną trasą. Koło niewielkiego kościoła we Wlewsku odbijamy w prawo i gruntową drogą jedziemy przez pola na zachód. 2,5 km dalej droga zagłębia się w las, gdzie może przysporzyć nam trochę trudności, bo jest piaszczysta i ma dość ostre podjazdy i zjazdy. Po przebyciu kilkuset metrów wyjeżdżamy w Piasecznie, w miejscu, gdzie mamy ładny widok na jezioro Piaseczno.Znad jeziora jedziemy ok. 150-200 m szosą na zachód i skręcamy w lewo w las na Klonowo. Jesteśmy już w Górznieńsko-Lidzbarskim Parku Krajobrazowym. W pobliżu Klonowa w odległości ok. 1,5 km zlokalizowane są dwa ciekawe rezerwaty przyrody: Klonowo – na wschód – i Jar Brynicy na południowy zachód od szlaku. Za przejazdem przez dawne torowisko w Klonowie na rozwidleniu dróg wybieramy lewe odgałęzienie. Jedziemy przez wieś, a po pokonaniu ok. 1 km, przy stojącej przy drodze po lewej stronie niebieskiej kapliczce, kilkadziesiąt metrów przed przystankiem autobusowym, skręcamy w lewo w drogę z kostki brukowej. Po lewej stronie, w niewielkiej odległości od drogi, biegną tory kolejowe Po przejechaniu kolejnego kilometra wjeżdżamy do lasu, a nawierzchnia drogi staje się szutrowa. Droga skręca w prawo, a zamiast torów po lewej widzimy leśne jezioro Zwórzno. Na rozjazdach wybieramy lewe odgałęzienia drogi i trzymamy się jeziora. Na tym odcinku trasa jest bardzo malownicza.Po pokonaniu ok. 2 km wjeżdżamy do Jamielnika. Na drodze pojawia się nawierzchnia z kostki brukowej. Po przejechaniu kolejnych kilkuset metrów docieramy do drogi asfaltowej i kierujemy się nią w lewo. Stąd mamy niespełna 2 km do Lidzbarka. Przy tablicy oznaczającej granicę miasta zaczyna się brukowana ścieżka rowerowa. Nie warto nią jechać do końca, bo urywa się w okolicy centrum i trzeba poruszać się głównymi ulicami miasta. Po pokonaniu kilkuset metrów zjeżdżamy z niej w lewo przez przejazd kolejowy i podążamy uliczkami osiedlowymi. Najpierw ul. Polną, potem skręcamy z niej w lewo w ul. Wiśniową, która przechodzi w ul. Klonową. Tak dojeżdżamy do ul. Lipowej w okolicy plaży miejskiej (odległej o ok. 200 m w lewo), gdzie kończymy wycieczkę.Z uwagi na brak oznakowania, wskazane jest doświadczenie trekkingowe, niezła orientacja w terenie i posiadanie mapy. Rekomendowany rodzaj roweru: górski.Lidzbark leży na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich DW544 Brodnica-Działdowo i DW541 Żuromin-Lubawa. Linia kolejowa przecinająca miasto jest nieczynna.LidzbarkW Lidzbarku działa Warmińsko-Mazurskie Muzeum Pożarnictwa ul. Nowy Rynek 4, 13-230 Lidzbark, tel. 730 757 752 – jedyna tego rodzaju placówka w regionie. Ma siedzibę w domu strażaka. Prezentuje dawne mundury strażackie, sikawki gaśnicze, motopompy, można tu zobaczyć skórzane wiadro z 1902 r., drewnianą sikawkę oraz strażacki konny wóz bojowy z ok. 1930 r. Są też eksponaty niezwiązane z pożarnictwem, jak Księga Bractwa Kowalskiego – rękopis obejmujący lata 1725-1845. Muzeum można zwiedzać po wcześniejszym umówieniu telefonicznym.Najstarszą budowlą miasta jest kościół św. Wojciecha, który powstał w 1752 r. w miejscu wcześniejszej drewnianej świątyni. Jego wnętrze utrzymane jest w stylu barokowym. Ołtarz zdobią rzeźby św. Wojciecha, Piotra, Pawła, płaskorzeźba Jezusa ze św. Tomaszem i obraz Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej. Organy pochodzą z 1904 r. Kościół ma drewniane sklepienie kolebkowe. Przed wejściem wmurowana jest w ścianę tablica pamiątkowa z okazji 700-lecia miasta. W świątyni przechowywane są relikwie jej patrona – św. Wojciecha.Kościół ewangelicko-augsburski zlokalizowany jest na wzniesieniu oddzielającym część miasta od Jeziora Lidzbarskiego. Klasycystyczna budowla powstała w 1829 r. i stanowi kopię kościoła w Poczdamie, który król pruski Wilhelm III zbudował jako dar dla królowej. Projektantem świątyni był znany architekt Karl Friedrich Schinkel. Wzniesiony z cegieł kościół został otynkowany. Z jego pierwotnego wyposażenia zachowały się ołtarz, dwa obrazy ukazujące Jezusa, ambona, chrzcielnica i organy. Obok świątyni stoi dom parafialny z 1898 r. W ich pobliżu, na górce utworzono ścieżkę historyczną.Na zachodnim krańcu miasta, nad Jeziorem Lidzbarskim urządzono plażę z kąpieliskami. Prowadzi do niej ścieżka rowerowa, piesza promenada i droga asfaltowa (ul. Lipowa), przy której jest spory parking dla samochodów osobowych. Na plaży urządzono trzy kąpieliska, są tu: pomosty, wieża do skoków do wody, największa zjeżdżalnia wodna na świeżym powietrzu w regionie, wypożyczalnie sprzętu wodnego, boiska do siatkówki, park linowy i lokal gastronomiczny z tarasem, z którego rozciąga się piękna panorama jeziora.Welski Park KrajobrazowyPark ma powierzchnię ponad 2 tys. ha, a jego otulina – ponad 16 tys. ha. Rozciąga się na północ i północny wschód od Lidzbarka. Jego osią jest rzeka Wel zataczająca wielką pętlę w kształcie litery „U” w jego granicach. Park obejmuje pagórkowate tereny, stanowiące mozaikę krajobrazów naturalnych i kulturowych: lasów bukowych i mieszanych, jezior, bagien, rzek i strumieni, łąk, pól i stawów. Za rzeźbę terenu odpowiada lodowiec, a sięgające wczesnego średniowiecza osadnictwo nadało jej swojskości. Osady leżą w miejscach płaskich i suchych, na najwyższych pagórkach przetrwały lasy, tereny wilgotne są oazami dzikiej przyrody. W parku wytyczono sieć szlaków turystycznych i ścieżek dydaktycznych, są też wieże widokowe. Na terenie parku stwierdzono występowanie 160 gatunków ptaków i 47 gatunków ssaków (m.in. wilków) oraz ok. 900 gatunków roślin naczyniowych.Muzeum Przyrody i Muzeum Etnograficzne w JeleniuSiedziba Welskiego Parku Krajobrazowego Jeleń 84, 13-230 Lidzbark, tel. 23 698 10 36, e-mail: [email protected], wpk.warmia.mazury.pl mieści się w stylowym budynku z czerwonej cegły. Działają tu także dwa muzea (czynne od poniedziałku do piątku w godz. 9-15), do których wstęp jest wolny. Muzeum Przyrody koncentruje się na prezentacji najważniejszych środowisk przyrodniczych: lasów, wód oraz pól i łąk. Ma też ekspozycję archeologiczną, której najważniejszą częścią jest makieta staropruskiego grodziska plemienia Sasinów. Z kolei Muzeum Etnograficzne eksponuje przedmioty kultury materialnej okolicznych terenów, wśród których zwracają uwagę narzędzia do kopania torfu, dawniej ważnego materiału opałowego. Placówka posiada też kolekcję starych zdjęć oraz dokumentację nt. miejscowej gwary lubawskiej. Można tutaj poznać bliżej także dzieje historycznej ziemi lubawskiej.Rezerwat przyrody Bagno KozianaRezerwat ma ok. 55 ha powierzchni. Istnieje od 1991 r. i jest najstarszym rezerwatem położonym w granicach Welskiego Parku Krajobrazowego. Obejmuje bagienne tereny torfowisk wysokich i przejściowych, miejscami mocno przekształconych na skutek eksploatacji torfu. Na jego obszarze stwierdzono występowanie 80 gatunków ptaków, w tym 61 lęgowych. Można tu zobaczyć m.in. perkozy zauszniki, cyraneczki, krwawodzioby, kszyki, derkacze i żurawie. Rzadkie gatunki roślin to m.in. rosiczka okrągłolistna i nerecznica błotna.Stanowisko archeologiczne w TarczynachStanowisko jest położone ok. 1 km na północ od wsi, na cyplu nad jeziorem Grądy. Składa się z dwóch części. Pierwsza to grodzisko datowane na XI-XII w., z wałami wysokimi na kilka metrów, fosą oddzielającą cypel od zwartego lądu i pozostałością bramy. Druga to pozostałości osady, prawdopodobnie pełniącej funkcję służebną wobec grodu. W jej pobliżu urządzono skansen, w którym organizowane są imprezy z pokazami walki, prezentacjami średniowiecznego rzemiosła i degustacjami potraw przyrządzanych według receptur z tego okresu. Osada i gród prawdopodobnie należały do staropruskiego plemienia Sasinów. Z drugiej strony jeziora, we wsi Grądy, znajduje się punkt widokowy, z którego można podziwiać jezioro i grodzisko.Szlak kajakowy rzeki WelSpienione wody, ostre zakręty i powalone drzewa w wąskim korycie robią wrażenie. Takich miejsc na Welu jest kilka, najbardziej znane leży w rezerwacie przyrody Piekiełko, kilka kilometrów poniżej wsi Chełsty. Bystrza są tam całkowicie naturalne, powalonych drzew stale dostarcza podmywający urwiste, zalesione brzegi nurt. Rzeka ma też odcinki spokojne, na których płynie powoli, zarastając roślinnością wodną, meandrując i przecinając kilka jezior. Tam, zamiast walczyć o utrzymanie równowagi kajaka, można skupić się na kontemplacji przyrody: bujnej roślinności i licznych ptaków (można wypatrzeć m.in. gągoły, tracze nurogęsi i zimorodki). Rano i wieczorem są szanse na spotkanie z bobrami czy wydrami. Rzeka jest spławna na odcinku ok. 103 km, od miejscowości Dąbrówno do ujścia do Drwęcy. Szacowany czas spływu to cztery dni. Po drodze kajakarzy czeka kilka przenosek i wspomniane trudne odcinki. Spływy jednodniowe można rozpoczynać np. w Ciborzu lub w Lidzbarku na plaży miejskiej.WlewskJako kościół służy mieszkańcom Wlewska kaplica grobowa rodu Różyckich z 1863 r. Została ona zbudowana w stylu neogotyckim, z czerwonej cegły. Wokół niej zachował się niewielki cmentarz. Jego ozdobą jest drewniana figura z 1823 r. Wlewsk to wieś szlachecka. Do 1408 r. jego właścicielem był wielki mistrz krzyżacki Ulrich von Jungingen. Po rodzinie Różyckich zachowały się pozostałości parku, magazyn i budynek gorzelni z 1875 r.Górznieńsko-Lidzbarski Park KrajobrazowyPark rozciąga się na zachód od Lidzbarka i ma blisko 28 tys. ha powierzchni, z czego 8,6 tys. ha w województwie warmińsko-mazurskim. Częściowo leży też w granicach województw: kujawsko-pomorskiego i mazowieckiego. Ok. 70% jego powierzchni stanowią lasy, wiele z nich o dużym stopniu naturalności. Najcenniejszy fragment tych lasów objęto ochroną w rezerwacie przyrody Jar Brynicy o powierzchni ok. 30 ha. Jest to wielogatunkowy las liściasty typu grądu, rosnący na stromym zboczu opadającym nad Brynicę, dopływ Drwęcy. Rzeka płynie tu w jarze głębokim na 40-50 m, zachowując charakter górskiego potoku. Wiek drzewostanu szacuje się na 140-160 lat. Można tu spotkać ptaki związane ze środowiskiem rzecznym: zimorodki, pluszcze (gatunek górski), a także bociany czarne.

31.07.2026

Wokół Jezioraka

85.3 km 412m ↑ 412m ↓

Iława PKP (0,0 km) – Gardzień (10,8 km) – Siemiany (20,8 km) – Jerzwałd (29,4 km) – Dobrzyki (34,8 km) – Zalewo (40,7 km) – Rąbity (45,2 km) – Międzychód (46,9 km) – Śliwa (49,6 km) – Karpowo (53,5 km) – Wieprz (56,3 km) – Gubławki (58,5 km) – Urowo (64,0 km) – Sąpy (67,4 km) – Jezierzyce (72,3 km) – Jażdżówki (73,8 km) – Szałkowo (78,1 km) – Iława PKP (86,5 km)Długa, licząca ponad 86 km, ale łatwa trasa. Prowadzi przez bardzo malownicze i cenne przyrodniczo tereny Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego i jego otuliny. Ze względu na długość rekomendowana jest dla osób o dobrej kondycji fizycznej i doświadczonych w uprawianiu turystyki rowerowej. Można rozłożyć ją na dwa lub więcej dni i modyfikować w zależności od chęci. Naszą wycieczkę zaczynamy w Iławie przy dworcu kolejowym. Przejeżdżamy przez plac przed dworcem i jedziemy ścieżką z kostki brukowej wzdłuż ul. Żeromskiego na północny zachód, prosto przez rondo w ul. Andersa, która przechodzi w ul. Sobieskiego.Za wiaduktem kolejowym skręcamy w lewo w ul. Mickiewicza. Objeżdżamy jezioro Mały Jeziorak, mając je po prawej ręce. Ścieżka skręca w prawo w ul. Biskupską, dojeżdżamy do ronda w ciągu drogi krajowej DK16. 300 m dalej po prawej przy ul. Chodkiewicza nad jeziorem Jeziorak znajduje się Port Iława i działa przeprawa promowa na Wielką Żuławę, największą śródlądową wyspę w Polsce. Na rondzie jedziemy w lewo w ul. Sienkiewicza, dalej prosto przez ok. 2 km aż do skrzyżowania z drogą wojewódzką DW 521 na Kwidzyń, na którym skręcamy w prawo. Szlak prowadzi przez las. Ścieżka kończy się i jedziemy drogą asfaltową. Ten odcinek ma oznakowanie niebieskiego szlaku rowerowego, który po ok. 2,5 km skręca w boczną drogę w lewo. My jedziemy prosto. Po przebyciu kolejnych 2 km skręcamy w prawo w drogę na Siemiany i wjeżdżamy na teren Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Jakość asfaltu wyraźnie się pogarsza. Do Gardzienia docieramy po przejechaniu 4 km, droga skręca w prawo. Ok. 1,5 km za Gardzieniem na rozjeździe jedziemy w lewo. Po lewej pomiędzy drzewami widzimy jezioro Gardzień. Po pokonaniu ok. 4 km dojeżdżamy do Siemian. Można tu coś zjeść i zrobić zakupy. W miejscowości jest wąska ścieżka z kostki brukowej biegnąca po chodniku. Z Siemian jedziemy przez lasy do Jerzwałdu. Po drodze, ok. 2 km za Siemianami, po lewej stronie za przysiółkiem Jeziorno, znajduje się leśny parking, z którego prowadzi piesza ścieżka dydaktyczna do rezerwatu przyrody Jezioro Jasne. Po pokonaniu kolejnych 4 km dojeżdżamy do skrzyżowania z większą drogą i skręcamy w prawo. Mamy kilometr do Jerzwałdu, w którym trzymamy się głównej drogi i z którego wyjeżdżamy na wschód lekko ku północy w kierunku na Dobrzyki i Zalewo. Pojawiają się znaki zielonego szlaku rowerowego, które towarzyszą nam do Zalewa. Ok. 2 km przed Zalewem ostro w prawo na południe odchodzi droga na Iławę i Miłomłyn. Można skrócić wycieczkę i w nią skręcić. Z Zalewa trasa wraca w to miejsce tą samą drogą. Warto jednak dotrzeć do centrum miasteczka i nad jezioro Ewingi. Z Zalewa cofamy się, trzymając się niebieskiego szlaku rowerowego. Ignorujemy główną drogę na Małdyty, jadąc na skrzyżowaniu w prawo na Susz i Iławę, a po kilkuset metrach, na „widelcowatym” rozjeździe za stacją paliw i przystankiem autobusowym, kierujemy się w lewo na Iławę. Droga prowadzi pośród zmieniających się krajobrazów polnych i leśnych, dużo tu starych klonów i lip. Mijamy położone z boku Rąbity i Międzychód. W Śliwie porzucamy niebieski szlak i drogę na Iławę, skręcając w prawo na Karpowo, Wieprz i Gubławki. Droga jest nadal bardzo malownicza. Po przejechaniu 7 km, w Wieprzu, skręcamy pod kątem prostym w lewo. Mijamy szutrowy odjazd w prawo na dawną wyspę Bukowiec i jedziemy dalej prosto. W Gubławkach asfalt na drodze staje się coraz gorszy, a w miejscu ostrego zakrętu w lewo przechodzi w szuter. Przed nami bardzo malowniczy odcinek trasy. Droga prowadzi skrajem lasu, a następnie wzdłuż zatoki Kraga. Brzegi są bezludne, urwiste i zalesione. Po drodze mijamy dzikie kąpielisko Łąka Jeziorak. Po pokonaniu ok. 4 km dojeżdżamy do krańca zatoki w miejscu, w którym łączy się z nią Kanał Iławski. Jest tu pomost dla jachtów przygotowujących się do przeprawy pod mostem na kanale.Dojeżdżamy do drogi asfaltowej, skręcamy w nią w prawo i przejeżdżamy mostem nad kanałem. Po lewej znajduje się leśny parking z wiatą i tablicami informacyjnymi. Na odcinku kilkuset metrów pojawiają się oznaczenia niebieskiego szlaku rowerowego, ale gdy szlak odchodzi w lewo, my jedziemy prosto na Urowo i Sąpy. W tej drugiej miejscowości przy przystanku autobusowym skręcamy w prawo w drogę szutrową, wiodącą przez las do Jezierzyc. Po pokonaniu ok. 3 km dojeżdżamy do skrzyżowania z drogą do Makowa, przejeżdżamy je prosto i jedziemy dalej znowu drogą asfaltową. Przy odjeździe w lewo na Tynwałd pojawia się, prowadząca wzdłuż drogi, ścieżka rowerowa z kostki brukowej. Stoi tu kapliczka wykonana z kajaka, będąca stacją Papieskiej Kalwarii Pojezierza Iławskiego. Gdy dojeżdżamy do Jezierzyc, pojawiają się oznaczenia niebieskiego szlaku rowerowego.Przez Jażdżówki i Szałkowo kierujemy się w stronę Iławy. W Szałkowie przy drodze na Wólkę Kamieńską ścieżka rowerowa kończy się. Kolejna pojawia się w Iławie. Wjeżdżamy do miasta ul. Lipowy Dwór, skręcamy w prawo w ul. Wańkowicza, z niej w lewo na ścieżkę rowerową wzdłuż Jezioraka. Mijamy plażę miejską Dziką, Ekomarinę, dojeżdżamy do ul. Dąbrowskiego i skręcamy w prawo. Na rondzie skręcamy drugim zjazdem w główną arterię miasta – ul. Niepodległości, mijamy ratusz, gotycki kościół pw. Przemienienia Pańskiego i skręcamy w prawo w stronę amfiteatru im. Louisa Armstronga. Dojeżdżamy do bulwaru im. Jana Pawła II nad Małym Jeziorakiem, którym docieramy do ul. Sobieskiego, przechodzącej w ul. Andersa i ul. Żeromskiego, prowadzącą do dworca kolejowego. Tutaj nasza pętla się zamyka.Trasa ma przebieg częściowo wspólny ze szlakami rowerowymi niebieskim i zielonym. W Iławie znajduje się dworzec PKP, miasto jest dużym węzłem kolejowym i można tu dojechać pociągiem z większości dużych miast w Polsce. Obok dworca jest dostępny duży bezpłatny parking dla samochodów osobowych. Obok dworca zatrzymują się również autobusy obsługujące linie lokalne i długodystansowe.Dawne dzieje Wielkiej ŻuławyNa Wielkiej Żuławie w XIII w. znajdowała się strażnica krzyżacka. Była ona połączona ze stałym lądem drewnianym mostem, którego pozostałości odnaleziono na dnie jeziora. Co ciekawe, konstrukcja o szerokości 2,5 m prowadziła na północ, a nie na południe w stronę dzisiejszej Iławy.Wieprz pływa w WieprzuNazwa Wieprz nie pasuje do prusko-krzyżacko-niemieckiej historii regionu. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1386 r. Pierwotna nazwa „Wepren” i późniejsza niemiecka „Weepers” sugerują wpływy języka polskiego. W Wieprzu znaleziono ślady grodziska z wczesnej epoki żelaza. Wieś znana jest też z „pływającego wieprza”, czyli figury maskotki wsi stojącej na płaskim postumencie w wodzie. Widać ją z kąpieliska, a także z drogi na Bukowiec, dawną wyspę połączoną w 1938 r. groblą z Wieprzem.Kanał IławskiKanał Iławski to odnoga Kanału Elbląskiego, który ma połączenie z Zalewem Wiślanym i Morzem Bałtyckim. Co ciekawe odcinek Kanału Iławskiego poprowadzony jest groblą przecinającą Jezioro Karnickie. System dróg wodnych Kanału Elbląskiego ma ponad 150 km długości i jest jedną z największych atrakcji turystycznych Warmii i Mazur. Ok. 100 m różnicy poziomów pozwalają pokonać jednostkom pływającym unikalne pochylnie, po których statki są przeciągane na wózkach ze stanowiska dolnego na górne (lub odwrotnie). Wszystkie pięć pochylni znajduje się między Elblągiem a Małdytami.IławaNeogotycki dworzec kolejowy w Iławie zbudowano w 1905 r. z czerwonej cegły, z ozdobnymi lukarnami, sterczynami i ostrołukami. Sufit głównego hallu ozdobiony jest freskami z motywami roślinnymi i herbami miast. Dworzec ma opinię najpiękniejszego na Warmii i Mazurach. Na placu przed dworcem w reprezentacyjnym miejscu stoi lokomotywa parowa. Stylowy, ozdobny budynek ratusza wzniesiono w stylu neobarokowym w latach 1910-1912. Od II wojny światowej do 1998 r. mieściło się w nim targowisko miejskie. W gablocie w Wydziale Komunikacji Społecznej wystawiony jest srebrny łańcuch podarowany burmistrzowi Iławy przez mieszkańców z okazji 600-lecia nadania miastu praw miejskich (Iława cieszy się nimi od 1305 r.).Najstarszym budynkiem w mieście jest gotycki kościół pw. PrzemienieniaPańskiego, wzniesiony w latach 1317-1325. Renesansowa wieża pochodzi z 1550 r. Monumentalna świątynia, zlokalizowana na wzgórzu na północnym brzegu Małego Jezioraka, wewnętrznego jeziora Iławy, wprost tonie w zieleni. Ze względu na kolor ceglanych ścian bywa nazywana „czerwonym kościołem”. W jej wnętrzu uwagę zwraca przede wszystkim rokokowy ołtarz z XVIII w. i organy z początku XX w. Na lewej ścianie wisi krzyż, na którym Chrystus ma nieskrzyżowane nogi, co stanowi wyjątkowy sposób przedstawienia Ukrzyżowania w sztuce sakralnej.Jedną z najbardziej znanych współczesnych budowli Iławy jest Amfiteatr im. LouisaArmstronga. Od 1994 r. odbywa się w nim Międzynarodowy Festiwal Jazzu Tradycyjnego „Old Jazz Meeting Złota Tarka” (wcześniej gościł w Warszawie). Impreza rozpoczyna się 15 sierpnia i trwa dwa, trzy dni. W 2021 r. w amfiteatrze, który zdobi charakterystyczna złota trąbka Louisa Armstronga, odbyła się uroczysta 50. edycja festiwalu.Port Iława to najnowocześniejszy śródlądowy port na Warmii i Mazurach. Zlokalizowany został na południowym krańcu jeziora Jeziorak. Obsługuje jachty, śródlądowe statki pasażerskie i towarowe. Znajdziemy tu stanowiska do drobnych napraw jachtów, pochylnie do slipowania, hangary zimowe, pokoje dla poszkodowanych w wypadkach na wodzie, taras widokowy z restauracją, izbę pamięci i aleję żeglarską. Działa tu też punkt informacji turystycznej. Port organizuje rejsy statkami wycieczkowymi, regaty, koncerty szantowe i inne imprezy.Jezioro JeziorakJeziorak to najdłuższe jezioro w Polsce. Ma długość 27,4 km, przy maksymalnej szerokości 2,4 km, przeważnie jest znacznie węższe. Jest też szóstym co do wielkości jeziorem w kraju (36,4 tys. ha). Ma szesnaście wysp i bardzo urozmaiconą linię brzegową, brzegi są przeważnie wysokie i suche. Jeziorak to znakomity akwen do uprawiania żeglarstwa, kajakarstwa i wędkarstwa. W sezonie odbywa się tu wiele imprez regatowych, w tym – jedne z najstarszych w Polsce – Regaty „O Błękitną Wstęgę Jezioraka”.Wielka ŻuławaNajwiększa wyspa na Jezioraku jest też największą wyspą śródlądową w Polsce. Ma powierzchnię 82,4 ha, administracyjnie leży w granicach Iławy, z którą łączy ją przeprawa promowa dla pieszych, rowerzystów i samochodów. Na Wielkiej Żuławie znajduje się kilka ośrodków wypoczynkowych. Z wyspą wiąże się anegdota mówiąca o tym, że w latach 70. XX w. kardynałowi Wojtyle, późniejszemu papieżowi Janowi Pawłowi II, ukradziono tu kajak w czasie przerwy w spływie.Park Krajobrazowy Pojezierza IławskiegoPark ma powierzchnię ponad 25 tys. ha, z czego ok. 10% znajduje się w województwie pomorskim, a reszta – w warmińsko-mazurskim. Jego granice obejmują jezioro Jeziorak i lasy na jego zachodnim brzegu. W parku znajduje się 31 jezior (27% powierzchni), a w jego otulinie kolejnych 12. Większość powierzchni parku (62%) zajmują lasy, głównie bukowe, sosnowe i mieszane. Stwierdzono w nim występowanie 135 lęgowych gatunków ptaków, w tym rzadkich i chronionych (podgorzałka, bielik, rybołów, kania ruda, bąk, derkacz, żuraw), a także 32 gatunków ssaków (m.in. wilków i rysi). Obszar parku objęto ochroną międzynarodową w programie Natura 2000 jako ostoję ptaków Lasy Iławskie. Park ma bogatą roślinność (ok. 35% gatunków flory Polski). Morenowe pagórki stanowią doskonałe punkty widokowe. Najciekawszy zabytek leży w otulinie parku, w pobliżu jego południowo-zachodniej granicy. Są to ruiny zamku kapituły pomezańskiej w Szymbarku, malowniczo położone nad Jeziorem Szymbarskim. Zamek ten był po Malborku drugą co do wielkości warownią w granicach państwa krzyżackiego.Ścieżka dydaktyczna „Jasne”Ścieżka dydaktyczna o długości 2,2 km prowadzi do rezerwatu przyrody Jezioro Jasne. Jezioro ma 11 ha powierzchni i jest całkowicie otoczone lasem. Należy do bardzo rzadkiego w Polsce typu jezior oligotroficznych, o wodzie bardzo ubogiej w składniki odżywcze. Woda ma kwaśny odczyn. Rozwój roślin i zwierząt w takich warunkach jest bardzo trudny. Pas roślinności wodnej jest bardzo wąski, miejscami nie ma go wcale. Jedynym gatunkiem żyjących tu ryb są okonie, a większe z nich odżywiają się mniejszymi. Woda jest bardzo przejrzysta – widoczność sięga 15 m w głąb.JerzwałdW Jerzwałdzie przez wiele lat mieszkał Zbigniew Nienacki (1929-1994), pisarz, autor bardzo popularnych książek dla młodzieży o przygodach Pana Samochodzika. Ten muzealnik i detektyw, poszukując zaginionych skarbów, jeździł amfibią, walczył z rabusiami i przemytnikami. Był polskim Indianą Jonesem, ale jego postać powstała dużo wcześniej. Wiele jego przygód rozgrywało się nad Jeziorakiem i w jego okolicach. Pisarz mieszkał w niedużym domu z czerwonej cegły, przy wjeździe od strony Siemian, po prawej stronie drogi. Po śmierci został pochowany na miejscowym cmentarzu. Obok cmentarza ustawiono tablicę z informacjami na temat miejsc akcji jego powieści. W Jerzwałdzie znajduje się siedziba Zespołu Parków Krajobrazowych Pojezierza Iławskiego i Wzgórz Dylewskich, 14-230 Jerzwałd 62, tel. 89 758 85 27, [email protected], zpk.warmia.mazury.pl, z ogrodem dydaktycznym, w którym można poznać siedliska i gatunki roślin tych terenów. Prowadzone są tu przyrodnicze zajęcia edukacyjne z wykorzystaniem zgromadzonych eksponatów.Siemiany – widoki na jezioroW Siemianach przy drodze stoi drewniana wieża widokowa, z której roztacza się piękny widok na Jeziorak w jednym z jego najszerszych miejsc. Są tu kąpieliska, ośrodki wypoczynkowe, bary i żeglarska ekomarina ze stanowiskami dla kilkudziesięciu jachtów. Ekomariny nad Jeziorakiem (ta w Siemianach i dwie pozostałe w Iławie i Zalewie) przygotowane są do odbioru zanieczyszczeń z jachtów bezpośrednio do sieci kanalizacyjnej. Z Siemian rozchodzi się kilka oznakowanych lokalnych szlaków rowerowych w różnych kierunkach.ZalewoZalewo uzyskało prawa miejskie w 1305 r., a powstało w miejscu wcześniejszego grodu pruskiego. Przetrwało m.in. potop szwedzki, przemarsz wojsk Napoleona i epidemię dżumy. Po II wojnie światowej straciło prawa miejskie, by je odzyskać w 1987 r. Najcenniejszym zabytkiem miasteczka jest gotycki kościół pw. św. Jana Ewangelisty z 1351 r., z organami z XVIII w. Obok niego stoi niewysoka czworokątna baszta z 1407 r., fragment murów miejskich i neogotycka plebania z 1898 r. Jest też kirkut założony w I połowie XIX w. Nad jeziorem Ewingi, które poprzez Kanał Dobrzycki łączy się z Jeziorakiem, zlokalizowane są: ekomarina, wieża widokowa oraz zegar słoneczny, do wykonania którego użyto koła napędowego z pochylni Kanału Elbląskiego. W 1991 r. w Zalewie znaleziono skarb złotych monet z XIII i XIV w. Na motywach tego wydarzenia powstała książka „Pan Samochodzik i floreny z Zalewa” autorstwa Jerzego Ignaciuka, kontynuacja przygód bohatera stworzonego przez Nienackiego.JezierzyceJezierzyce, noszące dawniej nazwę Gizerek, to miejscowość, w której w 1973 r. odpoczywał kardynał Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Wydarzenie to upamiętnia tutejsza kapliczka, a także Papieska Kalwaria Pojezierza Iławskiego. Kapliczki stacji drogi krzyżowej zbudowane są z charakterystycznych żółtych kajaków postawionych w pionie. Karol Wojtyła wypoczywał w tych okolicach także w 1959 r.

31.07.2026

1

Miejsca Pamięci

46.8 km 226m ↑ 226m ↓

Ełk (0,0 km) – Mrozy Wielkie (6,2 km) – Sordachy (11,1 km) – Koziki (13,4 km) – Giże (15,6 km) – Brodowo (17,0 km) – Laski Małe (19,1 km) – Sypitki (21,0 km) – Makosieje ( 23,6 km) – Łoje (26,5 km) – Laski Wielkie (28,9 km) – Sędki (31,2 km) – Szeligi (41,1 km) – Ełk (45,4 km)Stosunkowo łatwa trasa, licząca 45 km, gwarantująca ciekawą całodzienną wycieczkę. Największą atrakcją trasy jest jej punkt początkowy i końcowy, czyli niezwykle malownicze miasto Ełk (zob. s. 36), w którym znajdziemy kilka interesujących zabytków i liczne tereny rekreacyjne. To z niego pętla prowadzi wokół jednego z największych jezior Pojezierza Ełckiego – Selmętu Wielkiego, przez miejsca naznaczone historią życia dawnych mieszkańców oraz toczonych tu wojen. Oznakowanie trasy w Ełku jest zielone, wokół jeziora – czerwone.Wycieczkę rozpoczynamy na plaży miejskiej w Ełku, w pobliżu ujścia rzeki Ełk do Jeziora Ełckiego. Wzdłuż brzegu jeziora biegnie promenada spacerowa z bitumiczną ścieżką rowerową, oznakowaną kolorem zielonym. Jedziemy w kierunku południowym, oddalając się od centrum miasta i ruin zamku. Po 1 km nawierzchnia ścieżki zmienia się na kostkę brukową. Na skarpie brzegowej stoi ambona widokowa, na którą warto się wspiąć, aby zobaczyć Jezioro Ełckie w pełnej krasie. Na krańcu jeziora, w miejscu, gdzie dochodzi do niego droga wojewódzka DW621, znajduje się mały tarasik, często zajęty przez wędkarzy. Ok. 250 m dalej zjeżdżamy w lewo i przechodzimy w poprzek drogi krajowej.Dalej jedziemy drogą asfaltową na wschód, w stronę wsi Mrozy Wielkie. Tutaj pojawiają się znaki czerwonego szlaku rowerowego. Przejeżdżamy przez tory kolejowe przy stacji Ełk Szyba Zachód. W tym miejscu znajduje się pierwszy, bardzo niepozorny cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej. Można go nie zauważyć, myśląc, że rośnie tu tylko wysoka na kilka metrów tuja. Pod nią jednak znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona poległym żołnierzom niemieckim. Mijamy kolejne tory i stację Ełk Szyba Wschód. Po prawej stronie zaczyna się las i również po prawej, tuż przed skrzyżowaniem, mijamy kolejny cmentarz z okresu I wojny światowej, na którym spoczywają żołnierze rosyjscy. Za cmentarzem przecinamy granicę miasta.Dalej trasa wiedzie przez las. Szlak odbija w lewo za znakami kierującymi do Nadleśnictwa Ełk. Dojeżdżamy do drogi ekspresowej S61, którą przekraczamy wiaduktem, po czym skręcamy w lewo zgodnie ze znakami objazdu i kontynuujemy jazdę do miejscowości Mrozy Wielkie. Przejeżdżamy przez tory Ełckiej Kolei Wąskotorowej.W Mrozach Wielkich na ostatnim rozjeździe szlak prowadzi główną drogą w prawo (skręcając w lewo, po chwili dojechalibyśmy do plaży nad jeziorem Selmęt Wielki). Przy wyjeździe z Mrozów Wielkich zaczyna się droga szutrowa, miejscami nieutwardzona. Jadąc pośród malowniczych, pagórkowatych pól, docieramy nią do Sordachów. Ta letniskowa wieś jest bardzo rozciągnięta. W jej centrum droga schodzi nad samo jezioro, które mijamy po lewej stronie. Przy drodze rosną piękne, stare wierzby głowiaste. Na nawierzchni pojawia się bruk. Przejeżdżamy prosto, mijając odjazd głównej drogi w prawo i trzymając się brzegu jeziora. Pod koniec miejscowości bruk ustępuje szutrowi. Jedziemy przepiękną aleją klonową do Kozików. Trasa prowadzi wzdłuż brzegu, znowu pojawia się nawierzchnia brukowa. Mijamy plażę. Za wsią na rozjeździe skręcamy w szutrową drogę w lewo na Giże, przez które przejeżdżamy prosto. Za Giżami po lewej stronie drogi rozciągają się tereny bagienne, po prawej zaś pola. Wjeżdżamy do Brodowa, mijamy je i wśród pięknych wierzb głowiastych jedziemy dalej.Na rozjeździe za wsią skręcamy w lewo, nieco dalej przejeżdżamy przez tory wąskotorówki i dojeżdżamy do Lasek Małych. Droga najpierw zakręca ostro w prawo, po czym dociera do drogi asfaltowej, w którą skręcamy w lewo do Sypitek, w których z kolei jedziemy w lewo za znakiem drogowym, na Sędki. Zaraz za następnym przejazdem kolejowym odbijamy w lewo w drogę leśną. Dalej trzeba uważać na znaki. Na pierwszym rozjeździe wybieramy drogę w prawo, potem znowu w prawo i obok cmentarza wojennego wyjeżdżamy na drogę asfaltową. Można też nie skręcać w drogę leśną i pojechać prosto asfaltową. Dojazd do cmentarza wojennego wskazuje półmetrowej średnicy kamień leżący po lewej stronie drogi. Po pokonaniu 1 km od tego miejsca, wjeżdżamy do wsi Makosieje. Przejeżdżamy most na rzece Ledze i docieramy do Łojów, gdzie są punkty widokowe nad jeziorem i kąpielisko. W kolejnej miejscowości – Laskach Wielkich – znajduje się zabytkowy cmentarz ewangelicki. Aby do niego dotrzeć, należy po wjechaniu do miejscowości skręcić w prawo w drogę szutrową. Cmentarz zlokalizowany jest w lesie, na wyraźnym wzniesieniu, w miejscu, w którym droga odchodzi w lewo.Szlak biegnie dalej prosto drogą asfaltową do miejscowości Sędki, gdzie krzyżuje się z drogą wojewódzką nr 625 (dawna DK16). Skręcamy w lewo i ponownie w lewo, tuż przed wiaduktem nad drogą S61. Jedziemy dalej drogą serwisową w kierunku miejscowości Szeligi. Na przedmieściach Ełku do drogi dołącza brukowana ścieżka rowerowa prowadząca z Szelig. Można pojechać nią w lewo do Szelig, gdzie znajdują się zabytkowy cmentarz ewangelicki i wojenny oraz kąpielisko i wypożyczalnia sprzętu wodnego. W miejscu przecięcia z drogą szybkiego ruchu ścieżka na chwilę zanika i jedziemy szutrówką. Z Szelig wracamy tą samą drogą do ul. Suwalskiej, wzdłuż której jedziemy, przecinając tory kolejowe. Za nimi skręcamy w lewo w ul. Dąbrowskiego i dalej prawo w ul. Kościuszki. Dojeżdżamy do promenady nad Jeziorem Ełckim, skręcamy w lewo i po kilku minutach dojeżdżamy do plaży miejskiej, z której wystartowaliśmy.EłkNajstarszym zabytkiem Ełku jest zamek krzyżacki z końca XIV w., który zaczął budować Ulryk von Jungingen, zanim został wielkim mistrzem. Zamek powstał na wyspie leżącej na przewężeniu Jeziora Ełckiego. Z brzegami zachodnim i wschodnim połączyły go mosty. Nie był silnie ufortyfikowany, bo najlepiej chroniło go położenie. W XV w. podczas wojen polsko-krzyżackich wielokrotnie przechodził z rąk do rąk. W XVI w. w wyniku sekularyzacji zakonu krzyżackiego stracił znaczenie militarne. W XVII w. został przebudowany na pałac. Rezydował tu m.in. marszałek Ney w czasie kampanii napoleońskiej 1807 r. W 1833 r. zamek bardzo ucierpiał w wyniku pożaru. Po tym tragicznym wydarzeniu nigdy nie wrócił już do stanu świetności. Do 1970 r. znajdowało się w nim więzienie. Obecnie pozostaje malowniczą ruiną, widoczną niemalże z każdego miejsca w centrum miasta. W Ełku są także dwa zabytkowe neogotyckie kościoły: katedralny pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika z 1893 r. i pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z poł. XIX w., wybudowany jako ewangelicki. Są to najokazalsze budynki w mieście, oba z wysokimi, strzelistymi wieżami.W wyścigu w górę rywalizuje z nimi wieża ciśnień z 1895 r., jeden z najlepiej zachowanych tego typu obiektów na Mazurach. Ma 33 m wysokości i stoi w najwyższym punkcie miasta. Do 1970 r., kiedy to w mieście powstał system wodociągów, zaopatrywała w wodę 80% mieszkańców Ełku. Urządzono w niej Muzeum Kropli Wody, na jej szczycie zaś taras widokowy. Wieża jest siedzibą Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Mazury”.W pobliżu Jeziora Ełckiego jest bardzo dużo terenów zielonych. Warto odpocząć w parku Mikołaja Kopernika przy ujściu rzeki Ełk do Jeziora Ełckiego. Na jednej z 50 ławek „siedzi” figura astronoma, w alejce obok ustawiono makietę Układu Słonecznego z kulami symbolizującymi Słońce i planety. Plac zabaw dla dzieci ma kształt gwiazdozbiorów: Wielkiego Wozu i Małego Wozu. Są tutaj też bieżnia i urządzenia do ćwiczeń gimnastycznych i siłowych.Ełk – stare miasto bez rynkuNawet po przejechaniu Ełku wzdłuż i wszerz można nie zauważyć cechy wyróżniającej go spośród większości miast Polski, a może i świata. Chodzi bowiem o coś, czego nie ma. W Ełku nie ma rynku, co jest zaskakujące w mieście o 600-letniej historii. Centrum miasta leży nad jeziorem, przy nadbrzeżnej promenadzie i drodze do zamku na wyspie, a klasycznego rynku z czworokątnym ratuszem lub miejscem po nim nie ma.Na miejsce startu wycieczki najlepiej dostać się pociągiem lub autobusem. Ełk ma dogodne połączenia kolejowe z Białymstokiem i Olsztynem. Linie autobusowe łączą go natomiast z Warszawą, Suwałkami i Olsztynem.Muzeum Historyczne i Ełcka Kolej WąskotorowaMuzeum Historyczne ul. Wąski Tor 1, 19-300 Ełk, tel. 87 732 02 83, [email protected], www.muzeum.elk.pl mieści się w zrewitalizowanym, zabytkowym budynku stacji kolei wąskotorowej i obejmuje też ekspozycje starych lokomotyw i wagonów. W strukturach placówki działa. wybudowana w latach 1912–1914 Ełcka Kolej Wąskotorowa. Dzisiaj jest ona dużą atrakcją turystyczną. W sezonie letnim wozi pasażerów na trasie Ełk-Sypitki. Przejazd w jedną stronę trwa 45 minut. Trasa przebiega przez atrakcyjne krajobrazowo tereny pomiędzy jeziorami Selmęt Wielki i Regielskim.Jezioro Selmęt WielkiJedno z największych jezior Pojezierza Ełckiego, ma powierzchnię 1270 ha. Jego wielkość, ciekawy kształt, a przede wszystkim wiejące na nim silne wiatry, które zawdzięcza w większości niezalesionym brzegom, czynią z niego akwen idealny dla żeglarzy. Największe przystanie żeglarskie znajdują się w położonych blisko Ełku miejscowościach: Szeligach, Buczkach i Mrozach Wielkich. Tam też można najłatwiej wypożyczyć i zwodować kajaki, łodzie wiosłowe i rowery wodne. Jezioro jest żyzne, dużo w nim ryb, więc lubią je także wędkarze. Przepływająca przez jezioro rzeka Lega jest z kolei atrakcyjnym szlakiem kajakowym.Cmentarze ewangelickieJadąc trasą, możemy odwiedzić stare cmentarze, przypominające o dawnych mieszkańcach: w Mrozach Wielkich, Makosiejach, Laskach Wielkich i Szeligach. W okolicy Ełku są aż 64 wiejskie cmentarze ewangelickie. Większość pochodzi z II poł. XIX w. Tak duża ich liczba wynika z tradycji – bogatsze rodziny protestanckie zakładały bowiem własne, niewielkie cmentarze rodowe. W jednej wsi mogło znajdować się ich kilka. Przeważnie lokowano je na pagórkach, wśród pól lub w lesie, nie były ogradzane. Mogiły orientowano w osi wschód- -zachód. Często bezimienne, czasem rodzinne kwatery na większych cmentarzach grodzone były kutymi żelaznymi płotkami. Wiele spośród tych cmentarzy jest w bardzo złym stanie, zostało zarośniętych lasem, krzakami lub trawą. W okolicy prawie nie mieszkają potomkowie dawnych mieszkańców. Zdarza się jednak, że obecni mieszkańcy wsi porządkują i remontują je we własnym zakresie.Cmentarze wojenneOd lata 1914 do lutego 1915 r. Ełk znajdował się w ogniu walk niemiecko -rosyjskich i kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk. Świadectwem tych walk jest kilkanaście cmentarzy wojennych, na których spoczywają polegli żołnierze. Czasami są to miejsca pochówku żołnierzy z jednej armii, czasami z obydwu. Zbiorowe mogiły lub pojedyncze bezimienne groby rozsiane są w lasach i przy drogach. Można również spotkać kwatery żołnierskie na cmentarzach ewangelickich. Na trasie odnajdziemy je w Ełku, Makosiejach, Sędkach i Szeligach.Wierzby głowiasteWierzby głowiaste to określenie formy przyjmowanej przez dwa gatunki drzew (wierzba biała i wierzba krucha) na skutek zabiegu „ogławiania”, czyli przycinania gałęzi odbijających od pnia. W wyniku cierpliwego powtarzania go co 5–6 lat powstaje charakterystyczna sylwetka drzewa – gruby pień z rozszerzeniem na szczycie, z którego wyrasta w górę mnóstwo cienkich gałęzi. Wierzby są bardzo żywotne i ogławianie nie przynosi im większej szkody. Natomiast zaprzestanie go powoduje wyłamywanie się kruchych gałęzi z pnia i stopniowe próchnienie drzewa. W wierzbach, dzięki licznym dziuplom i gęstwinie gałęzi, gnieździ się wiele ptaków kilkudziesięciu gatunków.

31.07.2026

Trasa do Źródeł Łyny

91.4 km 641m ↑ 646m ↓

Bartąg (0,0 km) – Jezioro Łańskie (brzeg zachodni) – Ząbie (20,9 km) – Kurki (22,1 km) – Brzeźno Łyńskie (25,3 km) – Napiwoda (37,1 km) – (odcinek łącznikowy 6,5 km) – Łyna (43,6 km) – rezerwat przyrody Źródła Rzeki Łyny (47,5 km) – Łyński Młyn (48,9 km) – Orłowo (51,1 km) – Likusy (56,0 km) – Brzeźno Łyńskie (59,7 km) – Kurki (63,0 km) – Jezioro Łańskie – brzeg wschodni (73,1 km na wysokości ośrodka Cyranka) – Ruś (83,4 km) – Bartążek (86,1 km) – Olsztyn (92,5 km)Długa, licząca ponad 90 km trasa, stanowiąca połączenie Gościńca Niborskiego i południowej części Łynostrady, z odcinkiem łącznikowym pomiędzy nimi. Prowadzi przez bardzo cenne przyrodniczo obszary Puszczy Napiwodzko‑Ramuckiej, jednego z większych kompleksów leśnych w Polsce, objętego w całości ochroną jako obszar specjalny ochrony ptaków Natura 2000. Ze względu na długość oraz długie odcinki prowadzące przez obszary niezaludnione polecana jest osobom o dobrej kondycji fizycznej. Można ją podzielić na dwie mniejsze pętle.Wycieczkę rozpoczynamy pod kościołem pw. św. Jana Ewangelisty w Bartągu. Asfaltową, wijącą się drogą jedziemy na południe. Na rozjeździe wybieramy lewą odnogę. Mijamy drogę w kierunku Gągławek i kierujemy się w stronę widocznego z daleka mostu na Łynie w ciągu obwodnicy Olsztyna. Przejeżdżamy pod mostem i tuż za nim skręcamy w prawo pod górę. Asfalt kończy się po kilkuset metrach. Po kolejnych kilkuset metrach drogą szutrową wjeżdżamy do lasu. Nawierzchnia jest dziurawa, miejscami piaszczysta. Po ok. 1 km wyjeżdżamy na niewielką polankę. Na jej końcu odbijamy w nieutwardzoną i niezbyt szeroką drogę w prawo, biegnącą skrajem lasu. Po przejechaniu ok. 500 m odbijamy w lewo, przez przejazd w ogrodzeniu leśnym, w mało widoczną, ale dobrze oznakowaną wąską drogę.Jedziemy na południe, nie skręcając w boczne drogi. Po przebyciu ok. 1 km dojeżdżamy do większej drogi i odbijamy lekko w lewo. Po kolejnym ok. 1 km na rozjeździe kierujemy się w lewą, mniejszą drogę. Mijamy wjazd drogi leśnej z lewej i nieco dalej przecinamy drogę asfaltową łączącą Stawigudę i Gągławki z Łańskiem i szosą Olsztyn-Zgniłocha. Po obu stronach skrzyżowania droga leśna, którą jedziemy, jest odgrodzona szlabanami. Po kilometrze po lewej stronie widzimy piękne jezioro rynnowe Dłużek, całkowicie otoczone lasem. Wąska wstęga jeziora towarzyszy nam przez ok. 1 km. W kilku miejscach można zejść na jego brzeg i podziwiać dziką panoramę. Za jeziorem przecinamy prosto skrzyżowanie dróg leśnych. Dalej na drodze pojawia się kiepskiej jakości asfalt, który z niewielkimi przerwami, czasem zasypany liśćmi czy pokryty błotem, prowadzi nas przez wiele kilometrów na południe. Mijamy odjazd na leśniczówkę Pluszne, parking leśny, skrzyżowanie z większą drogą. Kilometr w lewo leżą Rybaki nad Jeziorem Łańskim, gdzie znajduje się kąpielisko. Drugi odjazd, w szutrówkę w prawo, prowadzi do Orzechowa. W położonej ok. 1 km od szlaku wyludnionej wsi wznosi się warty zobaczenia neogotycki kościół pw. św. Jana Chrzciciela, są także cmentarz i kapliczka. Przy zakręcie stoi smukły głaz o wysokości 2 m – tak kiedyś na Mazurach oznaczano rozjazdy.Jadąc dalej, mijamy parking, przy którym kierujemy się prosto przez skrzyżowanie. Odtąd jedziemy szutrówką, która miejscami ma asfaltowe wstawki. Mijamy stary drewniany krzyż przydrożny. Przy wyjeździe z lasu, na rozjeździe wybieramy większą drogę w prawo, potem przejeżdżamy prosto przez skrzyżowanie. Na nawierzchni pojawiają się płyty betonowe. Przejeżdżamy przez wieś Ząbie i po kilkuset metrach dojeżdżamy do drogi krajowej DK58 Olsztynek-Szczytno. Skręcamy w nią w lewo, przejeżdżamy przez most na Łynie w pobliżu miejsca, w którym wpada do niej Marózka i docieramy do Kurek, gdzie jest pierwszy na trasie sklep. Możemy stąd jechać dalej gościńcem albo wrócić Łynostradą do Olsztyna. Oba szlaki przecinają się tutaj. Droga powrotna została opisana poniżej.Kontynuując jazdę gościńcem, skręcamy z asfaltu w prawo w drogę szutrową. Za miejscowością, pod lasem, na rozwidleniu skręcamy w lewą odnogę. Pokonujemy podjazd, na następnym rozwidleniu kierujemy się prosto w prawą odnogę. Szutrówka nie jest najlepszej jakości, pojawiają się na niej piach i poprzeczna tarka, trafiają się w niej dziury. Jedziemy lasem na południe. Mijamy skrzyżowania z drogami leśnymi. Znaki szlaku umieszczone są często, nie ma problemu z trzymaniem się trasy. Mijamy odjazd w prawo do Brzeźna Łyńskiego. Nieco dalej, na drugim skrzyżowaniu, ze znakiem w lewo na Brzeźno, jedziemy prosto. Po pokonaniu 3 km przejeżdżamy prosto przez skrzyżowanie z drogą asfaltową ze znakami w prawo na Orłowo. Niedaleko za skrzyżowaniem, na podjeździe i łuku w lewo, pojawia się na kilkaset metrów dobrze zachowany bruk gościńca. Ok. 1 km za brukiem, na łuku drogi w lewo, szlak skręca w mało wyróżniającą się drogę gruntową w prawo. Biegnie nią ok. 1 km do szutrówki, którą jedziemy w prawo. Odjazd w drogę gruntową łatwo przegapić. Jeśli tak się stanie, należy na pierwszym skrzyżowaniu leśnych dróg szutrowych skręcić w prawo, szlak biegnie właśnie tą drogą. Nieco dalej dojeżdżamy do większej drogi szutrowej i skręcamy w nią w lewo. Jedziemy prosto, nie skręcając na skrzyżowaniach z innymi drogami leśnymi. Przecinamy drogę asfaltową i dalej poruszamy się szeroką szutrówką. Po ok. 15 km przez las, licząc od Kurek, wyjeżdżamy na pola i po kilkuset metrach docieramy do drogi asfaltowej w Napiwodzie. Skręcamy w nią w lewo, by niebawem dotrzeć do punktu końcowego Gościńca Niborskiego.Gościniec się kończy, ale możemy jechać dalej i wrócić równie malowniczą i dziką trasą do Olsztyna. W tym celu należy zawrócić, minąć wyjazd z gościńca na drogę asfaltową i jechać dalej na północny wschód. Szosa prowadzi łukiem do Radomina, gdzie skręcamy w drogę podporządkowaną w kierunku wsi Łyna. W Łynie podejmujemy decyzję, czy jedziemy dalej drogą asfaltową do stacji kolejowej w Dobrzyniu, skąd możemy dotrzeć pociągiem do Olsztyna lub Nidzicy, czy wracamy Łynostradą. Aby dojechać do stacji, skręcamy na rozwidleniu w lewo i bardzo malowniczą, obsadzoną drzewami i biegnącą wśród pól, drogą docieramy prosto na stację. Z Napiwody do Łyny mamy 6,5 km, do stacji kolejowej kolejne 1,7 km.Startując Łynostradą ze stacji w Dobrzyniu, dojeżdżamy drogą asfaltową do Łyny, w pobliżu której rozciąga się bardzo ciekawy rezerwat przyrody Źródła Rzeki Łyny. Można go zwiedzić na piechotę, zostawiając rower w Łyńskim Młynie. Ze wsi Łyna dojeżdżamy do niego, skręcając na rozjeździe w lewo, w stronę parkingu dla samochodów a z niego drogą brukowaną w prawo na Łyński Młyn. Można też przejechać wąską ścieżką prowadzącą przez rezerwat do dawnego młyna, ale jest to dość trudne ze względu na powalone pnie, które miejscami ją przegradzają. Ścieżka zaczyna się na rozjeździe dróg w Łynie, oznakowana jest znakami zielonego szlaku pieszego, który będzie nam towarzyszył przez prawie całą drogę powrotną. Jego znaki pojawiają się o wiele częściej niż szlaku rowerowego. Z Łyńskiego Młyna wyjeżdżamy na wschód, w stronę Orłowa. Bruk przechodzi w drogę szutrową. Po lewej w dole mijamy bagnistą dolinę rzeki, po prawej zalesione wzgórze. Wjeżdżamy w las i docieramy nim do drogi asfaltowej, w którą skręcamy w lewo, do Orłowa.Za cmentarzem skręcamy w lewo, drogowskazy pokazują Likusy, Brzeźno Łyńskie i Lipowo Kurkowskie. Za wsią jedziemy nawierzchnią szutrową, za ostatnim budynkiem na rozjeździe wybieramy prawą, większą drogę, nieco dalej jest kolejny rozjazd, ale obie odnogi drogi schodzą się po kilkuset metrach. Po prawej stronie drogi w lesie leżą dwa jeziora: Orłowo Wielkie i Orłowo Małe, to drugie jest faunistycznym rezerwatem przyrody.Po kilku kilometrach dobrze oznakowanej, ale miejscami zapiaszczonej drogi szutrowej wjeżdżamy do Likus, gdzie spod szutru przebija stary bruk. Za tablicą oznaczającą koniec miejscowości, na rozjeździe skręcamy w prawą odnogę. Niedaleko droga rozchodzi się na dwie równoległe i schodzi w jedną po ok. 300 m. Przy znaku na Brzeźno Łyńskie skręcamy w jego kierunku w lewo. Ok. 3,5 km za Likusami z prawej dołącza droga, którą wiedzie czerwony szlak rowerowy. Na kolejnym skrzyżowaniu skręcamy w lewo, zgodnie z drogowskazem na Brzeźno Łyńskie. Przy pierwszych zabudowaniach wsi odbijamy w prawo. Najpierw jedziemy wzdłuż lasu, potem w niego wjeżdżamy. Droga jest węższa, miejscami piaszczysta, z garbem pośrodku. Tak dojeżdżamy do ośrodka wypoczynkowego pomiędzy jeziorami Kiernoz Mały i Kiernoz Wielki. Jakość drogi trochę się poprawia, a ona sama znowu nurkuje w las, by po ok. 1 km dotrzeć do brzegu jeziora po lewej. Pokonujemy krótki odcinek przez las i dojeżdżamy do większej szutrówki, którą skręcamy w lewo i wjeżdżamy do Kurek. Po kilkuset metrach docieramy do drogi asfaltowej wiodącej z Olsztynka do Szczytna. Możemy ponownie zrobić zakupy w tym samym sklepie.Trasa powrotna prowadzi z Kurek w prawo na Szczytno. Po ok. 1 km, na skraju lasu, skręcamy w lewo w drogę szutrową i wybieramy lewą z dwóch odnóg. Po lewej ręce mamy otwartą dolinę Łyny. Rzeka po ok. 1 km wpływa do Jeziora Łańskiego. Trasa prowadzi w pobliżu jego brzegów przez las. Nawierzchnia przechodzi w bruk, na rozjeździe dróg wybieramy lewą odnogę. Dzikie i odludne jezioro widzimy czasem pomiędzy drzewami. Po 1 km na drodze znowu pojawia się szuter. Na kolejnym rozwidleniu skręcamy w lewą drogę. Trzymamy się zielonego szlaku turystycznego, przecinając prosto kilka skrzyżowań dróg leśnych. Dojeżdżamy do rezerwatu przyrody Las Warmiński. Na drodze pojawia się asfalt. Wjeżdżamy w granice tzw. Łańskiego Imperium – na tereny należące do legendarnego rządowego ośrodka z czasów PRL-u, gdzie w całkowitej izolacji od otoczenia odpoczywali i polowali prominenci. Mijamy zjazd w lewo na półwysep Lalka.Po 1,5 km szlak pieszy odbija w prawo w leśną drogę, ale my jedziemy prosto. Na rozjeździe skręcamy w lewo (w prawo jest zakaz wjazdu). Nieco dalej z prawej ponownie dochodzi do naszej trasy zielony szlak, aby po 1 km odbić w lewo. My jedziemy prosto i na skrzyżowaniu z szerszą drogą asfaltową skręcamy w lewo. Zielony szlak dołącza z lewej. Stary, wielogatunkowy las po obu stronach drogi i widoczne po lewej jezioro tworzą tu prawdziwie bajkową scenerię. Na skrzyżowaniu skręcamy w lewo drogą asfaltową, zgodnie ze znakami szlaku. Po dość długim zjeździe przejeżdżamy mostek na Łynie w miejscu, gdzie wypływa ona z jeziora Ustrych. Mijamy tablice z informacjami o rezerwacie i Obszarze Natura 2000 Ostoja Napiwodzko-Ramucka. Kilkaset metrów dalej, na rozjeździe skręcamy w lewo w drogę szutrową, miejscami pokrytą piaskiem.Po ok. 2,5 km skręcamy w prawo, kierując się znakami Łynostrady i zielonego szlaku pieszego, który towarzyszy nam przez długie odcinki. Na kilkaset metrów pojawia się bruk, za nim nieutwardzona droga gruntowa. Mijamy szlaban, za którym kierujemy się dalej prosto i koło leśnego parkingu wyjeżdżamy z lasu w miejscowości Ruś. Jedziemy w dół, drogą o zmiennej, przeważnie brukowej nawierzchni, do drogi asfaltowej i skręcamy w lewo. Stąd możemy dojechać tą wijącą się drogą z powrotem ok. 3 km do kościoła w Bartągu lub jechać do Olsztyna.Wybierając ten drugi wariant, po kilkuset metrach odbijamy w drogę szutrową, w prawo na Bartążek. Jedziemy najpierw wśród zabudowań, później wśród pól i łąk, zgodnie z przebiegiem zielonego szlaku turystycznego, przez most na Łynie. Dalszy odcinek jest pięknie obramowany starymi drzewami. Na rozjeździe skręcamy w drogę gruntową w lewo. Po obu stronach rozciągają się rozległe pola. Dojeżdżamy do obwodnicy i przejeżdżamy nad nią wiaduktem. Za wiaduktem kierujemy się w lewo, a nieco dalej na rozjeździe w prawo, w kiepskiej jakości drogę gruntową. Dojeżdżamy do Bartążka. Na rozjeździe w Bartążku jedziemy w prawo w ul. Warmiński Las, a za miejscowością, w miejscu, gdzie ulica skręca w prawo, zjeżdżamy z niej w lewo i polną drogą jedziemy wzdłuż jeziora Bartąg. Mijamy dwie dzikie plaże i wjeżdżamy na ścieżkę pieszo-rowerową wiodącą wzdłuż jeziora, a potem dalej prosto w osiedlową ul. Grabową. Następnie kierujemy się w prawo w ul. Doranta i nią dojeżdżamy do ul. Płoskiego. Skręcamy w nią w lewo i przemieszczamy się kilkaset metrów ścieżką rowerową. Skręcamy w lewo w ul. Andersa, którą dojeżdżamy do ul. Olszewskiego, jedziemy nią w lewo i znowu skręcamy w lewo w ul. Wawrzyczka, która przechodzi w ul. Szostkiewicza. Dojeżdżamy nią do mostu na Łynie w ciągu ul. Kalinowskiego. Tutaj trasa się kończy.Na wycieczkę warto zabrać ze sobą mapę, zwłaszcza jeśli w planach jest modyfikacja lub skrócenie trasy; część trasy (szlak Gościniec Niborski: Bartąg–Napiwoda) oznakowana jest kolorem czerwonym, część (szlak Łynostrada: Dobrzyń – Olsztyn) – kolorem zielonym, na odcinku łącznikowym – brak oznakowania.Olsztyn ma dogodne połączenia kolejowe z wieloma miastami Polski. Do leżącego tuż pod Olsztynem Bartąga musimy jednak dotrzeć samochodem (za kościołem jest parking) lub autobusem komunikacji miejskiej linii 126 albo 136 (przewóz roweru jest bezpłatny). Stacja kolejowa Dobrzyń, która stanowi początek drogi powrotnej, leży na trasie kolejowej Olsztyn–Nidzica.

31.07.2026

Rowerem po Złote Runo

29.2 km 188m ↑ 188m ↓

Biskupiec (0,0 km) – Rukławki (4,7 km) – Najdymowo (7,1 km) – Łabuchy (13,2 km) – Węgój (15,3 km) – Dębowo (17,3 km) – Stryjewo (19,2 km) – Bredynki (22,4 km) – Biskupiec (29,1 km)Krótka, 29-kilometrowa trasa o charakterze rekreacyjnym. Prowadzi przez zróżnicowane i bardzo atrakcyjne krajobrazowo tereny, dając możliwość poznania zarówno warmińskiej przyrody, jak i lokalnej kultury. Z uwagi na niski poziom trudności i charakter jest doskonałą propozycją dla rodzin z dziećmi.Wyruszamy z pl. Wolności w Biskupcu. Kierujemy się w stronę ronda na drodze krajowej DK57 prowadzącej z Bartoszyc do Szczytna i Pułtuska, na którym skręcamy w prawo w ul. Warszawską, która przechodzi w al. Wojska Polskiego. Przy jezdni pojawia się brukowana ścieżka rowerowa. Przy drogowskazie na Rukławki skręcamy w prawo w al. Broni. Towarzyszą nam znaki czerwonego szlaku rowerowego. Poruszając się wciąż ścieżką, mijamy Rukławki, a po ok. 4 km od startu szlak odbija w prawo pod górę, w brukowaną drogę. Jeśli pojechalibyśmy niecały kilometr dalej prosto ścieżką rowerową, dotarlibyśmy do miejskiego kąpieliska nad jeziorem Dadaj.Nawierzchnia brukowa kończy się po ok. 500 m na rozjeździe, na którym wybieramy prawą, szutrową odnogę. Na kolejnym rozjeździe jedziemy w prawo wyraźnie węższą drogą. Wije się ona wśród malowniczych pagórków, pól i niewielkich kęp drzew. Nawierzchnia zmienia się na betonowe płyty. Wjeżdżamy do Najdymowa. W lewo odchodzi gruntowa droga na dzikie kąpielisko nad jeziorem Dadaj. Po dojechaniu do drogi asfaltowej skręcamy w nią w prawo, następnie na skrzyżowaniu skręcamy w lewo.Przez ok. 2 km jedziemy drogą asfaltową. Dojeżdżamy do drogi krajowej DK57. Skręcamy w lewo w kierunku Czerwonki. Po pokonaniu kolejnych ok. 2 km skręcamy w prawo w szutrówkę i kierujemy się do wsi Węgój.Przejeżdżamy nad torami kolejowymi, po raz kolejny jadąc pagórkowatą polno-leśną krainą. Wzdłuż drogi miejscami rosną ogromne, stare wierzby. Od czasu do czasu można wypatrzyć na wpół zatarte oznakowanie jakiegoś szlaku rowerowego. Przecinamy rzeczkę Czerwonkę i mijamy wieś Łabuchy, na której krańcu przejeżdżamy prosto przez skrzyżowanie. Po pokonaniu 1 km prowadzącej pośród niezmiennie pięknych krajobrazów drogi wjeżdżamy na nawierzchnię asfaltową i docieramy do wsi Węgój. Kolejny odcinek prowadzi nas wzdłuż jeziora o tej samej nazwie. Na łuku drogi skręcamy w lewo w drogę z płyt betonowych, a niedaleko na rozwidleniu w prawo, w szutrówkę. Droga ma tu trawiasty garb na środku, miejscami jest pokryta piachem. Przecinamy skrzyżowanie z inną szutrówką i dojeżdżamy do drogi asfaltowej DW596, skręcając nią w lewo. Na wprost widać Jezioro Stryjewskie, które będziemy objeżdżali.Wjeżdżamy do wsi Dębowo, w której, na skraju lasu, skręcamy w prawo do dalszej części wsi w drogę szutrową. Za wsią, przed ścianą lasu, skręcamy ostro w prawo w drogę gruntową biegnącą blisko brzegu jeziora. Zakręt wskazują znaki jakiegoś towarzyszącego nam chwilowo szlaku rowerowego. Warto jednak podjechać 150 m dalej prosto. Rozciąga się tam bardzo piękny fragment lasu, chroniony jako leśny rezerwat przyrody Dębowo. Przy jego granicy kryje się ciche śródleśne jeziorko Kociołek (Rodajek). Drogą gruntową, mając po prawej stronie jezioro, dojeżdżamy do Stryjewa. Na drodze pojawia się asfalt. Dojeżdżamy do większej drogi i skręcamy w nią w prawo, a kilkaset metrów dalej kierujemy się w lewo, w drogę główną. Jedziemy nią do Bredynek, ponownie wśród pagórków, pól i łąk. W Bredynkach skręcamy w prawo w drogę wojewódzką DW590 w stronę Biskupca. Pięknie obsadzoną klonami drogą, mijając Adamowo, dojeżdżamy do Biskupca. W mieście skręcamy w lewo w drogę krajową DK57 (ul. Bolesława Chrobrego), a później na rondzie w pierwszy zjazd w prawo. Docieramy do pl. Wolności, miejsca, z którego wyruszyliśmy na wycieczkę.Na początkowym odcinku trasa oznakowana znakami czerwonymi, dalej brak oznakowania. Rekomendowany rodzaj roweru: górski.Do Biskupca dojeżdżamy samochodem. W centrum miasta, w okolicach pl. Wolności i rynku można bez problemu znaleźć miejsce parkingowe. Na pętlę trasy możemy też wyruszyć w Rukławkach, gdzie znajduje się publiczne kąpielisko, lub ze stacji kolejowej w Czerwonce, położonej ok. 2 km na północ od Łabuch. Czerwonka ma połączenia kolejowe z Olsztynem, Ełkiem i Korszami.Widoki z Bukowej GóryNiecały kilometr za torami w dołku pomiędzy pagórkami odchodzi niepozorna droga w prawo do góry. Prowadzi na Bukową Górę, stanowiącą punkt widokowy, z którego rozciąga się panorama okolicy z polami, małym jeziorkiem i resztkami opuszczonego osiedla mieszkaniowego.Mieszkańcy przydrożnych drzewStare polne i asfaltowe drogi na Warmii i Mazurach bardzo często obsadzone są drzewami. Chociaż za tym pomysłem zapewne stały inne motywy, obecnie drzewa te stanowią ważny czynnik zwiększania bioróżnorodności terenów otwartych. W starych, dziuplastych drzewach gnieździ się wiele gatunków ptaków charakterystycznych dla środowisk polnego i leśnego, a także dla strefy przejściowej pomiędzy nimi. Są to m.in. dudki, dzięcioły zielone, sowy: puszczyki i pójdźki, szpaki i kosy. To samo dotyczy wielu rzadkich gatunków owadów. Klasycznym przykładem jest słynna wśród przyrodników pachnica dębowa – chroniony chrząszcz, za przyczyną którego wyznaczono niejeden obszar Natura 2000. Pachnica rozwija się w grubej warstwie próchna, zalegającej na dnie dziupli, i prawie nigdy nie wychodzi na światło dzienne. Wbrew nazwie nie jest przywiązana wyłącznie do dębów, żyje w dziuplach różnych drzew liściastych.BiskupiecBiskupiec uzyskał prawa miejskie w 1395 r. Początkowo był osadą powstałą wokół zamku zbudowanego przez biskupa warmińskiego Henryka Sorboma. Warownia została zniszczona w czasie wojen polsko-krzyżackich toczonych w XV i I poł. XVI w. Najstarszą zachowaną w mieście budowlą jest stojący tuż przy rynku kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Jego wieża góruje nad okolicą i stanowi dostępny dla turystów punkt widokowy. Świątynia istniała już w XIV w., ale w trakcie burzliwych dziejów miasta była wielokrotnie niszczona, remontowana i przebudowywana. Pierwotny styl gotycki zachowały tylko część wieży i część murów kościoła. Najstarszym elementem budowli jest nawa główna, boczne zostały dobudowane w XVIII w. Najstarszym elementem wyposażenia jest barokowa chrzcielnica z kamienną misą chrzcielną z 1740 r.W kamienicy zlokalizowanej w narożniku rynku od strony kościoła mieści się Dom Pracy Twórczej „Sorboma”. Można w nim zobaczyć największą w Polsce kolekcję aparatów fotograficznych (ponad 1400 modeli). W budynku znajduje się również Galeria Ziemi Biskupieckiej, prezentująca eksponaty związane z historią miasta i okolic, począwszy od znalezisk archeologicznych, skończywszy na pamiątkach po istniejącym do 1998 r. browarze. W pobliżu rynku przy ul. Pionierów stoi stylowy budynek dawnego ratusza z 1895 r., z charakterystycznym herbem miasta, ukazującym zamek z dwiema wieżami. Przy ul. Warszawskiej wznosi się neoromański kościół pw. bł. Karoliny Kózkówny, zbudowany jako ewangelicko-augsburski w latach 1842-1848. Był darem króla Fryderyka Wilhelma IV dla mieszkańców miasta. Ma bardzo charakterystyczną czworokątną wieżę.Jezioro Dadaj i spływy kajakoweMalownicze jezioro o powierzchni 977 ha i bardzo urozmaiconej linii brzegowej liczącej 34 km. Urozmaicone jest też jego dno, z licznymi zagłębieniami i podwodnymi pagórkami, piaszczyste lub żwirowe, w zatokach muliste. Te cechy czynią jezioro atrakcyjnym dla wędkarzy. Duża powierzchnia sprzyja uprawianiu żeglarstwa. Do jeziora wpływa rzeka Dymer, stanowiąca dosyć ekstremalny szlak kajakowy. Z jeziora wypływa ona już jako rzeka Dadaj, która jest tylko nieco łatwiejsza do przebycia kajakiem. Cechują ją zmienne stany wody, przy niskich trzeba często wysiadać z kajaka i przeciągać go przez płycizny, trudniej jest też omijać leżące w nurcie pnie drzew. Przepływając przez kilka jezior (Tumiańskie, Pisz, Wadąg) i zmieniając nazwy (Pisa Warmińska, Wadąg), rzeka dopływa do Łyny w olsztyńskim Lesie Miejskim.WęgójO niektórych stworach z ludowych warmińskich wierzeń wielu słyszało. W Węgoju można zobaczyć, jak je sobie wyobrażano. Urządzono tu ścieżkę edukacyjno-przyrodniczą „Warmińskich Straszydeł”. Kilkumetrowe figury owych straszydeł stoją na skwerkach i przy domach wzdłuż drogi biegnącej przez wieś. Są tu m.in. opisywany przez Melchiora Wańkowicza Smętek i Kłobuk, stwór podobny do czarnej kury lub cietrzewia, który karmiony ciepłym mlekiem zapewniał dobrobyt w gospodarstwie. Obok Kłobuka znajduje się trochę zaniedbany skansen tradycyjnych maszyn i urządzeń rolniczych z epoki przed kombajnami.Rezerwat przyrody DębowoRezerwat ma powierzchnię ok. 25 ha. Chroni najdalej na wschód wysunięty fragment zwartego naturalnego lasu bukowego. Występowanie buku dzieli Mazury na dwie części. W zachodniej części (Puszcza Napiwodzko-Ramucka) jest on pospolitym drzewem, we wschodniej (puszcze Piska, Borecka i Romincka) nie występuje, poza pojedynczymi okazami. Niektóre buki rosnące w rezerwacie mają niezwykłą formę. Ich kora nie jest gładka, a mocno sfałdowana, tworzy jakby tarkę. Wiele jest drzew dwustuletnich. Las ma typową dla buczyn ciemną i tajemniczą aurę, pełen jest powalonych starych drzew obrośniętych mchem i hubami.

31.07.2026

MTB Bitwa o twierdzę Boyen

10.3 km 50m ↑ 61m ↓

Twierdza Boyen – start (0,0 km) • Twierdza Boyen – meta (10,4 km)MTB Bitwa o twierdzę Boyen to jedna z kilku tras na Mazurach, na których rozgrywane są zawody kolarstwa górskiego. Nie należy do najłatwiejszych. Jest bardzo dynamiczna, mocno zróżnicowana, sporo na niej singletracków i krętych duktów leśnych. Bardzo ciekawe i niespotykane nigdzie indziej są „single”, które prowadza wzdłuż wałów twierdzy tzw. sucha fosa. To jedyna tego typu trasa w Polsce.Trasa stanowi gratkę dla każdego fana kolarstwa MTB. Start i meta zlokalizowane są na terenie twierdzy Boyen w Giżycku. Długie odcinki na początku i końcu trasy prowadza sucha fosa wzdłuż ceglanego muru Carnota i bastionów narożnych twierdzy. Obok krótkiego odcinka przebiegającego u podnóża Wzgórza św. Brunona są to jedyne płaskie odcinki szlaku. Okrążenie o długości ok. 10 km ma profil typowy dla cross-country. Składają się na nie ciekawe singletracki, występujące naprzemiennie z krętymi duktami leśnymi na Wzgórzu św. Brunona. Przeważają tu wzniesienia z wąskimi ścieżkami i stromymi zboczami po obu stronach, przypominającymi górskie szlaki.Suma przewyższeń na trasie wynosi 348 m. W południowej części szlaku zjazdy i podjazdy sąkrótkie, ale strome i kręte. Często trzeba zejść z roweru i wspiąć się pod górę. Za to w północnejczęści trasy, prowadzącej wzdłuż muru twierdzy, można się rozpędzić. Na trasę należy się wybrać rowerem crossowym lub górskim. Trzeba być uważnym, ponieważ kręte i wąskie ścieżki prowadza w większości po terenach leśnych. Miejsce do odpoczynku znajduje się na Wzgórzu św. Brunona.Przez Giżycko przejeżdżają pociągi regionalne kursujące na trasie Olsztyn – Ełk. Jest też kilka połączeń dalekobieżnych.Kolarstwo górskie na MazurachCzy Mazury to dobry teren do uprawiania kolarstwa górskiego? Turyści rowerowi od dawna wiedzieli, że tak. Urozmaicony krajobraz morenowy, liczne lasy i jeziora to doskonała kombinacja, pozwalająca nie tylko odprężyć się na rowerze, ale też poczuć zastrzyk adrenaliny.Kilka lat temu okazało się, ze region świetnie nadaje się także do organizowania zawodów w kolarstwie górskim. Od 2015 r. odbywają się zawody w ramach serii wyścigów Milko Mazury MTB. W latach 2018–2020 rozgrywane były w pobliskim Mrągowie nawet mistrzostwa Polski.

31.07.2026