Leśno Rajza

Leśno Rajza to pętla rowerowa w województwie śląskim, poprowadzona przez Lasy Lublinieckie w powiatach tarnogórskim i lublinieckim. Szlak łączy Kalety, Miasteczko Śląskie, jezioro Chechło-Nakło, Zalew Zielona, Koszęcin, Piłkę, Tworóg, Brynek i Mikołeskę. Prowadzi głównie przez tereny Nadleśnictw Świerklaniec, Koszęcin i Brynek.

Nazwa w gwarze śląskiej oznacza „długą przejażdżkę po lesie”. Szlak powstał z porozumienia sześciu gmin: Kalet, Świerklańca, Koszęcina, Woźnik, Tworoga i Miasteczka Śląskiego, a nazwę i logo wybrano w konkursie w 2012 roku. Rajzę wybierają rowerzyści, którzy chcą jechać leśnymi duktami z dala od samochodów, mijając po drodze dwa duże zbiorniki wodne, rezerwat przyrody i dawne rezydencje rodu Donnersmarcków. Trzeba jednak liczyć się z bardzo słabym oznakowaniem oraz kilkoma kamienistymi i piaszczystymi odcinkami.

Najważniejsze informacje o szlaku Leśno Rajza

• Typ szlaku: pętla bez wyznaczonego początku. Wygodne miejsca startu to Kalety, jezioro Chechło-Nakło i Koszęcin.
• Czas przejazdu: 1–2 dni.
• Trudność: trudny. Całą pętlę w jeden dzień polecamy tylko zaawansowanym rowerzystom.
• Ukształtowanie terenu: niewielkie różnice wysokości. O trudności decydują długość pętli i terenowa nawierzchnia.
• Nawierzchnia: przeważają leśne drogi szutrowe i gruntowe, uzupełnione odcinkami asfaltu. Na trasie są fragmenty kamieniste i piaszczyste.
• Rodzaj dróg: głównie drogi leśne bez ruchu samochodowego, do tego asfaltowe drogi publiczne o małym ruchu, krótkie odcinki dróg rowerowych i alejki parkowe.
• Rower: najlepiej górski. Sprawdzi się też rower crossowy, trekkingowy lub gravel na szerszych oponach.
• Oznakowanie: zielony rower ze skrótem LR.
• Dla rodzin z dziećmi: cała pętla nie. Szczegóły znajdziesz w sekcji o dzieciach poniżej.

Jak oznakowany jest szlak Leśno Rajza

Pętlę główną wyznaczają zielone znaki R1 z oznaczeniem LR, malowane na drzewach, ogrodzeniach i słupach. Oznakowanie jest niekompletne i miejscami mylące. W Miasteczku Śląskim zielony szlak urywa się, a jego rolę przejmują znaki czerwone, żółte i niebieskie podpisane literami LR. Na trasie brakuje też tablic informacyjnych z mapą, odległościami i opisem odnóg.

Uważaj w Nadleśnictwie Brynek. Strzałka w prawo namalowana na drzewie oznacza tam przejazd po prawej stronie drzewa, a nie skręt. Bez śladu GPX łatwo zgubić szlak, więc przed wyjazdem pobierz go bezpośrednio w VeloPlannerze i trzymaj telefon lub nawigację na kierownicy.

Jak skrócić pętlę Leśno Rajza

Kalety leżą w miejscu, w którym przebieg szlaku pozwala podzielić go na dwie mniejsze pętle. Każda z nich to dobra propozycja na jednodniową wycieczkę.

• Pętla północno-zachodnia: Kalety – Koszęcin – Tworóg – Kalety, z rezerwatem Jeleniak-Mikuliny i pałacem w Brynku.
• Pętla południowo-wschodnia: Kalety – Miasteczko Śląskie – jezioro Chechło-Nakło – Zalew Zielona – Kalety, z najlepszymi szutrami w okolicy Bibieli i Zielonej.
• Dwa dni z noclegiem w Koszęcinie: pozwalają przejechać całą pętlę bez pośpiechu.

Odnogi i połączenia z innymi szlakami

Do pętli głównej prowadzą trasy dojazdowe i odnogi. Wiele atrakcji leży właśnie przy nich, a nie na samej pętli:

• Świerklaniec: park i jezioro
• Nakło Śląskie
• Woźniki
• Psary z rezerwatem Góra Grojec
• zbiornik Kozłowa Góra
• mała pętla wokół jeziora Chechło-Nakło

W gminie Miasteczko Śląskie Rajzę uzupełniają lokalne trasy rowerowe:

• nr 1 (czerwona): pętla od zajazdu w Żyglinku przez Szyndros, Bibielę, Lisią Górę i Ostrą Górę
• nr 23 (niebieska): pętla Bibiela – Bagno Bruch – Mieczysko
• nr 32 (żółta): dojazd od leśniczówki Miasteczko Śląskie przez rynek do jeziora Chechło-Nakło
• nr 426 (żółta): od jeziora Chechło-Nakło przez Szyndros i Pasieki do Kolonii Woźnickiej

W gminie Tworóg Leśno Rajza częściowo pokrywa się z szlakiem Leśno Uciecha, oznaczonym pomarańczowym skrótem LU. Przecina też szlak Czarno-Biały Śląsk oraz szlak rowerowy Brynicy i Czarnej Przemszy.

Atrakcje na szlaku Leśno Rajza

Najwięcej postojów wypada przy wodzie i przy dawnych rezydencjach rodów Donnersmarcków i Hohenlohe-Ingelfingen. Część z tych miejsc leży na odnogach, kilka kilometrów od pętli głównej.

Na pętli głównej

• Jezioro Chechło-Nakło: sztuczny zbiornik powstały w latach 70. XX wieku po zalaniu kopalni piasku. Są tu plaże, ośrodki, kempingi i wypożyczalnie kajaków, łodzi i rowerów wodnych.
• Zalew Zielona w Kaletach: mniejszy akwen powstał w XIV wieku w wyrobisku po rudzie żelaza, a większy, retencyjny, w latach 70. Na wyspie stoi drewniany wiatrak, a nad brzegiem znajduje się samoobsługowa stacja naprawy rowerów.
• Pałac w Zielonej: myśliwska rezydencja Donnersmarcków z lat 1860–1861. Według stanu z początku 2026 roku pałac jest w remoncie i nie można go zwiedzać.
• Rezerwat Jeleniak-Mikuliny: rezerwat leśny z 1957 roku, chroniący lęgowisko żurawia i torfowisko z pierwotną roślinnością bagienną.
• Uroczysko Potempowe: grupa ponad 200-letnich dębów, pomników przyrody. Obok stoją kapliczka św. Huberta, krzyż w miejscu pochówku żołnierzy francuskich z czasów napoleońskich oraz wiata z ławkami.
• Zespół pałacowo-parkowy w Brynku: pałac z 1829 roku zbudowany dla Adolfa Hohenlohe-Ingelfingen, od 1904 roku własność Hugona II Henckla von Donnersmarcka. Wokół rozciąga się park z ogrodem botanicznym, a klinkierowe zabudowania obejmują okrągłą wieżę wodną, stajnię i wozownię. Dziś mieści się tu internat Zespołu Szkół Leśnych i Ekologicznych.
• Park w Kaletach (Jędrysek): plac zabaw, drewniane rzeźby postaci z bajek i samoobsługowa stacja naprawy rowerów.

W pobliżu pętli

• Zatopiona kopalnia Bibiela: kopalnię rud żelaza uruchomiono w 1889 roku. 17 czerwca 1917 roku w ciągu dwóch godzin zalała ją woda, a pracę straciło 700 osób. W jej miejscu powstały stawy zwane Pasiekami.
• Park w Świerklańcu: park w stylu angielskim zaprojektowany przez Gustava Mayera, z rzeźbami i fontanną Emmanuela Frémieta. Zachował się Pałac Kawalera, wzniesiony z myślą o cesarzu Wilhelmie II, w którym dziś działają hotel i restauracja.
• Pałac w Nakle Śląskim: neogotycka rezydencja Donnersmarcków, której budowę rozpoczęto w 1856 roku. Od 2013 roku działa w niej Centrum Kultury Śląskiej z wystawami.
• Pałac w Koszęcinie: neoklasycystyczny zespół pałacowy, przebudowany w latach 1829–1830. Od 1953 roku jest siedzibą Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”.

Czy Leśno Rajza nadaje się dla dzieci

Cała pętla nie jest szlakiem rodzinnym. Oprócz leśnych duktów obejmuje odcinki po asfaltowych drogach publicznych o małym, ale jednak obecnym ruchu samochodowym. Ma też kamieniste i piaszczyste fragmenty, trudne dla dziecięcych rowerów i przyczepek, a jej długość wymaga dobrej kondycji.

Na krótszą wycieczkę z dziećmi źródła proponują przejazd znad jeziora Chechło-Nakło do parku w Świerklańcu i z powrotem. Przed wyjazdem sprawdź przebieg i nawierzchnię tego odcinka na mapie.

Opcje noclegowe przy Leśnej Rajzie

Noclegi skupiają się przy zbiornikach wodnych i w większych miejscowościach na trasie. Przy dwudniowym przejeździe najwygodniej zanocować w Koszęcinie, mniej więcej w połowie pętli.

• Pole namiotowe przy GOSiR w Koszęcinie: polecane na nocleg w połowie pętli.
• Jezioro Chechło-Nakło: ośrodki wypoczynkowe i kempingi.
• Zalew Zielona: ośrodki wypoczynkowe i pole kempingowe.
• Świerklaniec: hotel w Pałacu Kawalera, przy odnodze szlaku.

Jak dojechać na szlak Leśno Rajza

Pociągiem

W pobliżu pętli leżą cztery stacje kolejowe:

• Koszęcin: około 1 km od szlaku
• Kalety: około 1,5 km od szlaku
• Miasteczko Śląskie: około 4 km od szlaku
• Tarnowskie Góry: około 4 km od szlaku

Pętla zaczyna się i kończy w tym samym miejscu, więc wracasz z tej samej stacji. Możesz też wsiąść do pociągu na innej stacji, jeśli skracasz trasę.

Samochodem

Ponieważ Rajza jest pętlą, wygodnie zacząć ją samochodem. Parkingi znajdziesz przy jeziorze Chechło-Nakło, przy basenie w Koszęcinie i przy ulicy Rogowskiego w Kaletach w pobliżu kościoła. Do tego dochodzą parkingi leśne Kokotek, Koszęcin i Mikołeska.

Praktyczne uwagi

Szlak przebiega przez lasy i małe wsie, więc między miejscowościami nie ma gdzie uzupełnić zapasów. Najwięcej problemów sprawiają nawierzchnia i nawigacja.

Najlepszej jakości są szutry w okolicach Bibieli, Zalewu Zielona i Koszęcina. Najtrudniejszy odcinek to kamienista droga leśna z grubego tłucznia między drogą wojewódzką nr 908 a Kaletami. W Miasteczku Śląskim, między ulicami Szyndros i Przygodną, czeka cię odcinek głębokiego piachu.

Sklepów na trasie jest niewiele. Zabierz zapas jedzenia i dodatkowy bidon, zwłaszcza w upalne dni.

Jak zaplanować przejazd Leśnej Rajzy

Najważniejsze przed wyjazdem są dwie rzeczy: ślad GPX w telefonie i rower, który poradzi sobie na piachu i kamieniach. Jeśli nie masz doświadczenia w jeździe terenowej, zacznij od jednej z dwóch mniejszych pętli z Kalet albo rozłóż cały szlak na dwa dni z noclegiem w Koszęcinie.

Otwórz szlak w planerze, aby podzielić go na odcinki dopasowane do twojego tempa albo dodać odnogi do Świerklańca, Nakła Śląskiego czy zatopionej kopalni Bibiela.