Szlak rowerowy wokół jeziora Narie

Szlak wokół jeziora Narie to oznakowana na czerwono pętla rowerowa, która zaczyna się i kończy w Morągu, okrążając jedno z najciekawszych jezior zachodniej części Warmii i Mazur. Narie to jezioro rynnowe o długości blisko 11 km i szerokości od 150 do 3000 m, z 19 wyspami i mocno rozwiniętą linią brzegową pełną zatok. Strome brzegi wznoszą się miejscami nawet 40 m nad taflę wody, a tam, gdzie teren łagodnieje, czekają plaże i pomosty.

To trasa dla każdego: rodzina zrobi z niej jednodniową wycieczkę z przerwami na kąpiel w Bogaczewie i Kretowinach, a rowerzysta szukający spokojnych dróg wśród pól i lasów znajdzie tu asfaltowe aleje, szutry i fragment nasypu dawnej linii kolejowej Morąg–Orneta. Po drodze są też zabytki: barokowy pałac w Ponarach, kościół w Boguchwałach i sam Morąg z gotyckim ratuszem.

Podstawowe informacje o szlaku wokół jeziora Narie

• Czas przejazdu: jednodniowa wycieczka, z przerwami na plażach łatwo rozciąga się na cały dzień
• Trudność: łatwa do umiarkowanej — trasa odpowiednia na wyprawę rodzinną, ale w południowej części pętli kilka dłuższych podjazdów i zjazdów
• Profil: teren lekko pofałdowany, bez długich wspinaczek
• Nawierzchnia: przewaga mało uczęszczanych dróg asfaltowych łączących wsie, uzupełnionych odcinkami szutrowymi i gruntowymi; stan asfaltu nie zawsze idealny
• Charakter dróg: głównie drogi publiczne o niewielkim ruchu, na starcie w Morągu odcinek ścieżki rowerowej
• Kierunek: pętla — da się jechać w obie strony, opisy poniżej prowadzą zgodnie z ruchem wskazówek zegara (najpierw Kretowiny)
• Rekomendowany rower: turystyczny, crossowy lub gravel — poradzi sobie z nierównym asfaltem i szutrami

Oznakowanie i nawigacja

Szlak jest oznakowany kolorem czerwonym. Drogowskazy stoją w kluczowych punktach — m.in. przed promenadą w Kretowinach i na skrzyżowaniach we wsiach — a w odcinkach leśnych znaki trzeba wypatrywać na drzewach. Przy plaży za Kretowinami, w okolicy zatoki, ustawiono tablice informacyjne szlaków. Kilka skrętów wymaga uwagi, zwłaszcza zjazdy w drogi szutrowe i gruntowe koło Naryjskiego Młyna oraz za Lusajnami Małymi.

Ślad GPX trasy pobierzesz bezpośrednio w VeloPlannerze — na stronie szlaku, za darmo. Opis trasy publikuje też regionalny portal turystyczny mazury.travel.

Jak przebiega trasa wokół jeziora Narie

Pętlę można podzielić na kilka naturalnych odcinków — w plannerze rozetniesz ją w dowolnym miejscu i dopasujesz do własnego tempa. Poniższy opis prowadzi z Morąga zgodnie z ruchem wskazówek zegara.

Morąg – Kretowiny. Start przy rondzie Ratuszowym, niedaleko pozostałości zamku, kościoła św. Józefa i pałacu Dohnów. Najpierw ścieżką rowerową na południowy wschód do cmentarza w Durach, potem asfaltem o niewielkim ruchu, równolegle do linii kolejowej, w większości przez las mieszany. Na rozwidleniu przed wsią skręt w lewo na Półwysep Kretowiński.

Kretowiny. Najlepiej zagospodarowany turystycznie punkt trasy: rozległa, ogólnodostępna plaża z pomostami po zachodniej stronie, wypożyczalnie sprzętu wodnego i promenada z punktami gastronomicznymi, zwana Manhattanem. Główna plaża ze strzeżonym molo, placem zabaw i boiskiem do siatkówki plażowej sprawdza się z dziećmi. Warto zjechać ze szlaku i poszukać punktów widokowych na jezioro.

Kretowiny – Wilnowo – Boguchwały. Za promenadą trasa prowadzi lasem drogą o dobrej nawierzchni szutrowej, omija duży parking (latem bywa zatłoczony) i wychodzi na asfalt w kierunku Wilnowa. Kilka kilometrów jazdy wzdłuż brzegu, z miejscami odpoczynkowymi i plażą z ogólnodostępnym pomostem przy zatoce. Wilnowo to dawna wieś rybacka, wzmiankowana po raz pierwszy w 1402 r.; przy skrzyżowaniu boczna droga szutrowa prowadzi do wiejskiej plaży z małym pomostem. Dalej na północ odkrytym terenem wśród pól i łąk — wieżę kościoła św. Barbary w Boguchwałach widać z daleka. Świątynia powstała w 1620 r., a obecną, neobarokową formę zyskała w połowie XIX w.

Boguchwały – Ponary – Roje – Naryjski Młyn. Asfaltowa aleja wśród łąk i pól, potem las liściasty. W lesie możliwy zjazd ze szlaku do głazu narzutowego — pomnika przyrody o wysokości 1,8 m i obwodzie 11 m, do którego prowadzi zwężająca się leśna droga. Ponary to dawna wieś szlachecka rodu Gröbenów, wzmiankowana w 1337 r.; nieopodal szlaku stoi ich opuszczony barokowy pałac z XVIII w. z dwoma kartuszami herbowymi na elewacji, dziś w rękach prywatnych. Dalej przez Roje — folwark Gröbenów wzmiankowany w 1325 r. — do Naryjskiego Młyna, gdzie szlak skręca w szuter, a miejscami polną drogę, z niewielką plażą z pomostem nad jeziorem.

Naryjski Młyn – Gulbity – Bogaczewo – Morąg. Fragment prowadzi nasypem dawnej linii kolejowej Morąg–Orneta, mijając kraniec jeziora i wieś Niebrzydowo Wielkie. Przez letniskowe Gulbity (dużo domków, ale bez dojścia do jeziora) trasa dociera do Bogaczewa — turystycznej wsi z kąpieliskiem, wypożyczalnią sprzętu wodnego, Przystanią Żeglarską KEJA i Zakładem Rybackim, gdzie kupisz świeżo złowioną rybę. Do brzegu jeziora skręca się w centrum wsi w lewo, za kapliczką. Ostatni odcinek prowadzi z Bogaczewa z powrotem do Morąga.

Co warto zobaczyć na szlaku wokół jeziora Narie

Największą atrakcją jest samo jezioro i jego plaże, ale trasa mija też sporo zabytków — przede wszystkim w Morągu, który zasługuje na osobny spacer przed startem lub po przejeździe.

• Morąg — miasteczko z prawami miejskimi od 1327 r., położone między jeziorem Skiertąg a Rozlewiskiem Morąskim (ostoja ptactwa wodnego)
• Gotycki ratusz w Morągu — prawdopodobnie z 1444 r., dziś z informacją turystyczną; obok dwie armaty z wojny francusko-pruskiej 1870–1871
• Pałac Dohnów w Morągu — barokowy, odbudowany w latach 80. XX w., siedziba Muzeum im. Johanna Gottfrieda Herdera z malarstwem pejzażowym i portretami dworskimi
• Kościół św. św. Piotra i Pawła w Morągu — gotycki, z XIV w., ze średniowiecznymi malowidłami odkrytymi w prezbiterium w 1948 r.
• Pozostałości zamku krzyżackiego w Morągu — zachowane renesansowe skrzydło północno-zachodnie i fragmenty gotyckiej bramy z XIV w.
• Kirkut w Morągu — cmentarz żydowski przy ul. Kazimierza Jagiellończyka, z ok. 10 zachowanymi nagrobkami
• Pałac w Ponarach — barokowy, XVIII-wieczny, dawna siedziba rodu Gröbenów
• Kościół św. Barbary w Boguchwałach — z 1620 r., przebudowany w stylu neobarokowym
• Głaz narzutowy koło Ponar — pomnik przyrody, dostępny krótkim zjazdem ze szlaku
• Plaże i pomosty — Kretowiny, Bogaczewo, okolice Niebrzydowa Wielkiego, plaża miejska nad jeziorem Skiertąg w Morągu przy ul. Żeromskiego

Gdzie zjeść na trasie

Gastronomia koncentruje się w miejscowościach wypoczynkowych nad jeziorem. Poza sezonem oferta może być ograniczona, więc podstawowy prowiant warto mieć ze sobą.

• Promenada „Manhattan" w Kretowinach — liczne punkty gastronomiczne
• Restauracja Plaża przy ośrodku Plaża Resort w Bogaczewie
• Zakład Rybacki w Bogaczewie — świeżo złowiona ryba prosto od źródła

Noclegi nad jeziorem Narie

Baza noclegowa skupia się po wschodniej stronie jeziora, przede wszystkim w Kretowinach, gdzie ośrodki wypoczynkowe oferują noclegi i wypożyczalnie sprzętu wodnego. Charakter letniskowy mają też Gulbity i Bogaczewo. Warstwa POI w VeloPlannerze pokaże noclegi i kempingi bezpośrednio na mapie trasy.

Dojazd i powrót

Jak dojechać

Morąg leży na linii kolejowej Olsztyn–Elbląg. Zatrzymują się tu pociągi regionalne oraz kilka dalekobieżnych, m.in. z Warszawy, Gdyni, Szczecina i Białegostoku. Blisko trasy, w okolicach Kretowin, jest też przystanek pociągów regionalnych Żabi Róg. Alternatywą są autobusy PKS Olsztyn i PKS Ostróda. Samochodem: parkingi w centrum Morąga, sporo miejsc wokół ratusza.

Powrót

Trasa jest pętlą — kończysz tam, gdzie zaczynasz, więc logistyka powrotu ogranicza się do dojazdu do Morąga.

Praktyczne uwagi

Największym wyzwaniem jest zmienna nawierzchnia: obok dobrego asfaltu trafiają się drogi w gorszym stanie, szutry i krótkie odcinki polne lub gruntowe — stąd rekomendacja roweru turystycznego, crossowego lub gravela zamiast szosówki. Latem parking przy Kretowinach bywa zatłoczony, a plaże pełne; poza sezonem część usług turystycznych może nie działać. W południowej części pętli czeka kilka dłuższych podjazdów i zjazdów.

• Wypożyczalnie sprzętu wodnego: Kretowiny, Bogaczewo
• Kąpieliska: Bogaczewo, Kretowiny, okolice Niebrzydowa Wielkiego
• Informacja turystyczna: ratusz w Morągu

Na koniec

Szlak wokół jeziora Narie najlepiej smakuje bez pośpiechu: to trasa, na której przerwa na plaży w Kretowinach albo ryba z Zakładu Rybackiego w Bogaczewie jest równie ważna jak samo pedałowanie. Zaplanuj cały dzień, weź strój kąpielowy i sprawdź rozkład regat przy Przystani KEJA, jeśli jedziesz latem.

Otwórz szlak w plannerze VeloPlanner — zobaczysz nawierzchnię na mapie, warstwę noclegów i atrakcji, a pętlę rozetniesz w dowolnym punkcie, jeśli wolisz krótszy wariant lub start z innej miejscowości niż Morąg.