EuroVelo 19 - Szlak Mozy

EuroVelo 19, Szlak Mozy, prowadzi wzdłuż rzeki Mozy od jej źródła w Pouilly-en-Bassigny na płaskowyżu Langres w departamencie Haute-Marne aż do Morza Północnego w Hoek van Holland, bramie do Rotterdamu. Po drodze przecina trzy kraje: Francję, Belgię i Holandię. Szlak biegnie oznakowanymi drogami i ścieżkami, z miasteczkami i wsiami po obu brzegach rzeki i stale zmieniającym się krajobrazem: od warownych miast Lotaryngii, przez belgijską dolinę Mozy otoczoną klifami, po wały i pływowe wody holenderskiej delty.

Operator opisuje szlak jako odpowiedni dla rowerzystów na każdym poziomie, a nawigację w dużej mierze przejmuje sama rzeka: szlak podąża tam, gdzie płynie Moza. Dziedzictwo kulturowe towarzyszy ścieżce na całej długości, od domu rodzinnego Joanny d'Arc po cytadele Walonii i miasto-twierdzę 's-Hertogenbosch.

Gdzie zaczyna się i kończy EuroVelo 19

• Początek: źródło Mozy w Pouilly-en-Bassigny, na płaskowyżu Langres w departamencie Haute-Marne we Francji
• Koniec: Hoek van Holland nad Morzem Północnym, nazywany bramą do Rotterdamu
• Kraje: Francja, Belgia, Holandia
• Oznakowanie: szlak oznakowany w obu kierunkach
• Profil rowerzysty: według operatora szlak odpowiedni dla rowerzystów na każdym poziomie
• W Holandii szlak pokrywa się z LF Maasroute

Oznakowanie szlaku i nawigacja

EuroVelo 19 jest oznakowany w obu kierunkach, więc możesz jechać z biegiem rzeki od strony Francji albo pod prąd od holenderskiego wybrzeża. W Holandii szlak biegnie jako LF Maasroute, a w Remilly-Aillicourt we francuskich Ardenach łączy się ze szlakiem rowerowym Trans-Ardennes w stronę Sedanu. Lokalne remonty dróg mogą powodować tymczasowe objazdy, więc przed wyjazdem sprawdź aktualny przebieg szlaku. Ślad GPX pobierzesz bezpośrednio w VeloPlannerze.

Jak szlak dzieli się na etapy

VeloPlanner pokazuje EuroVelo 19 jako jeden ciągły szlak na mapie, a w planerze możesz podzielić go na etapy po swojemu. Poniższy opis odpowiada popularnemu podziałowi przejazdu, opartemu na miastach, w których zmienia się charakter szlaku.

Pouilly-en-Bassigny – Verdun. Przejazd zaczyna się przy źródle Mozy w cichej wiosce w Haute-Marne, niedaleko warownego miasta Langres. Krótki odcinek prowadzi do departamentu Wogezy i do Neufchâteau z jego bogatym dziedzictwem architektonicznym. Dalej szlak wkracza na ziemie Joanny d'Arc: jej dom rodzinny stoi w Domremy-la-Pucelle, a Vaucouleurs to miasto, z którego wyruszyła na spotkanie swojego przeznaczenia. Przed Verdun szlak mija pas fortyfikacji w Troyon, Génicourt i La Falouse, a dzień przerwy na polu bitwy pod Verdun, jednym z symbolicznych miejsc I wojny światowej, to naturalne uzupełnienie etapu.

Verdun – Charleville-Mézières. Za Verdun szlak prowadzi lewym brzegiem rzeki, głównie spokojnymi drogami wśród pól. W Forges-sur-Meuse możesz zamienić siodełko na przejażdżkę Vélo Rail, a nieco dalej z biegiem rzeki, w Stenay, czeka Europejskie Muzeum Piwa. W Remilly-Aillicourt szlak rowerowy Trans-Ardennes prowadzi do Sedanu, gdzie stoi największy zamek warowny w Europie. Z Sedanu szlak biegnie dalej do Charleville-Mézières, bramy Ardenów i miasta XVII-wiecznego Place Ducale, dawną ścieżką holowniczą wśród zmieniających się krajobrazów, z dala od ruchu samochodowego.

Charleville-Mézières – Givet. Tutaj szlak wjeżdża w głąb Ardenów, łupkowego masywu, przez który Moza wycięła sobie drogę. Między Monthermé a Givet przecina najdzikszą część francuskich Ardenów: dolinę pełną punktów widokowych i formacji skalnych. Tuż obok szlaku leży Hierges ze średniowiecznym zamkiem, a etap kończy się w Givet, „bramie Francji", tętniącym życiem przygranicznym miasteczku, nad którym góruje cytadela Charlemont.

Givet – Namur. Po przekroczeniu belgijskiej granicy szlak podąża za meandrami Mozy u stóp klifów zwieńczonych zamkami i cytadelami: zamek Freyr ze słynnymi ogrodami, cytadela w Dinant górująca nad kościołem z cebulastą kopułą i wreszcie potężne fortyfikacje cytadeli w Namur, tam gdzie Sambra wpada do Mozy.

Namur – Maastricht. Z Namur, stolicy Walonii, szlak kieruje się do Liège, największego miasta regionu. Po drodze Prehistomuseum w Ramioul, jedno z największych muzeów prehistorii w Europie, oraz forty Huy strzegące doliny. W Liège, „Ville Ardente", most pieszo-rowerowy łączy dzielnicę Guillemins, z dworcem projektu Santiago Calatravy, z muzeum La Boverie. Za Visé możesz jechać dalej wschodnim brzegiem albo wybrać zachodni brzeg przez belgijską Limburgię, zanim w Maastricht wjedziesz do Holandii.

Maastricht – Roermond. Południowa Limburgia otwiera holenderską część przejazdu: historyczne miasta, takie jak Maastricht i Sittard, oraz osady rozrzucone między polami a wzgórzami. Kursują tu tradycyjne promy przez rzekę, więc w jedno popołudnie możesz przejechać z Holandii do Belgii i z powrotem.

Roermond – 's-Hertogenbosch. Z historycznego centrum Roermond szlak przecina Limburgię Północną i jej wydmowy krajobraz, mijając Beesel, wioskę smoka, gdzie co 7 lat wystawiana jest legenda o św. Jerzym i smoku. Za Grave szlak wjeżdża na tereny, które niegdyś celowo zalewano przy wysokim stanie Mozy, by chronić mieszkańców pobliskich miast. Etap kończy się w 's-Hertogenbosch, mieście-twierdzy pełnym zabytków, gospodarzu znanych w całym kraju wydarzeń kulturalnych i miejscu, gdzie warto spróbować Bossche Bol, lokalnego ciastka oblanego czekoladą.

's-Hertogenbosch – Hoek van Holland. Ostatni odcinek prowadzi przez warowne miasteczko Woudrichem i Park Narodowy Biesbosch, największy słodkowodny obszar pływowy w Europie, do Dordrechtu. Dalej szlak biegnie wałami przez Hoeksche Waard i Voorne-Putten, mijając historyczne miasteczka Heenvliet i Geervliet oraz warowne Brielle. Wjeżdżając w Port Rotterdam, przeprawiasz się przez wodę i mijasz Vlaardingen oraz Maassluis, zanim dotrzesz do Hoek van Holland nad Morzem Północnym.

Co zobaczyć na EuroVelo 19

W dolinie Mozy europejska historia układa się gęsto wzdłuż jednej rzeki. Poniższe atrakcje wymieniamy zgodnie z biegiem szlaku, z południa na północ.

Miejsca historyczne:

• Domremy-la-Pucelle: dom rodzinny Joanny d'Arc; Vaucouleurs, skąd wyruszyła w drogę
• Pole bitwy pod Verdun, miejsce bitwy z I wojny światowej
• Fortyfikacje Troyon, Génicourt i La Falouse
• Sedan: największy zamek warowny w Europie
• Charleville-Mézières: elegancki XVII-wieczny Place Ducale
• Hierges ze średniowiecznym zamkiem
• Cytadela Charlemont nad Givet
• Zamek Freyr z ogrodami, cytadela w Dinant, cytadela w Namur, forty Huy
• Warowne miasteczka holenderskiej delty: Woudrichem, Brielle, a także Heenvliet i Geervliet

Muzea i kultura:

• Europejskie Muzeum Piwa w Stenay
• Prehistomuseum w Ramioul, jedno z największych muzeów prehistorii w Europie
• Muzeum La Boverie w Liège, do którego z dzielnicy Guillemins prowadzi most pieszo-rowerowy
• Dworzec Liège-Guillemins projektu Santiago Calatravy
• Vélo Rail w Forges-sur-Meuse, przejażdżki drezyną rowerową po dawnej linii kolejowej
• Widowisko o smoku w Beesel, wystawiane co 7 lat

Krajobrazy i przyroda:

• Masyw Ardenów między Monthermé a Givet, z punktami widokowymi i formacjami skalnymi nad doliną
• Park Narodowy Biesbosch, największy słodkowodny obszar pływowy w Europie
• Kinderdijk, obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO z 19 autentycznymi XVIII-wiecznymi wiatrakami, dostępny dzięki połączeniu wodnemu między Dordrechtem a Rotterdamem

Dojazd i transport publiczny

Pociągi w Belgii

Belgijskie koleje państwowe SNCB sprzedają dwa bilety rowerowe: kartę rowerową na pojedynczy przejazd oraz bilet dzienny ważny przez cały dzień na terenie całego kraju. Oba obejmują rower lub tandem, opcjonalnie z dziecięcą przyczepką rowerową. SNCB zdecydowanie odradza przewożenie rowerów w godzinach szczytu. Liczba rowerów dopuszczonych na pokład różni się w zależności od pociągu, więc jadąc w grupie, dopytaj z wyprzedzeniem; rowery jadą w wyznaczonym wagonie, a najłatwiej znaleźć go, podchodząc do konduktora z rowerem u boku.

Pociągi w Holandii

Rowery można przewozić holenderskimi pociągami, z wyjątkiem połączeń Thalys i Fyra, poza porannym i popołudniowym szczytem w dni robocze. Ograniczenie godzin szczytu nie obowiązuje w lipcu i sierpniu.

Autobusy

W autobusach TEC w Walonii przewozić można wyłącznie rowery składane.

Statkiem

Między Dordrechtem a Rotterdamem możesz zamiast jazdy wybrać autobus wodny; po drodze łatwo wtedy odwiedzić wiatraki Kinderdijk.

Wskazówki na koniec

EuroVelo 19 sprawdza się zarówno we fragmentach, jak i w całości: rodzinny weekend na wolnych od ruchu odcinkach dawnej ścieżki holowniczej we francuskich Ardenach, tydzień od cytadeli do cytadeli przez Walonię albo pełny przejazd od źródła do morza. Otwórz szlak w VeloPlannerze, aby podzielić go na etapy we własnym tempie, a promy w Południowej Limburgii wykorzystaj do budowania transgranicznych pętli.

Niezależnie od kierunku jazdy rytm nadaje Moza: najpierw twierdze, na końcu pływowe równiny, albo odwrotnie. Znaki prowadzą w obie strony.